Auteur: Bart Droog

Het dilemma van de bloemlezer

Door Bart FM Droog

Onlangs ontving ik Niets verloren, de nieuwe dichtbundel van de Belgische Philippe Cailliau. Ik had hem gevraagd om uit dit boek één gedicht te selecteren ter plaatsing op het NPE-lemma over het boek. Hij stuurde helaas twee gedichten in. Daardoor werden we gedwongen te kiezen en is het geplaatste gedicht dus eerder de keuze van de NPE dan die van de dichter. Anyhow, het werd het gedicht ‘Wandelaar’, en is te lezen op het lemma Niets verloren.

Nu staat in dat boek ook dit gedicht:

Een week uit het leven

Maandag: 62.1, 138-83, 56, 36.3
en 62.3, 152-91, 59, 36.2
Dinsdag: 62.4, 129-84, 63, 36.6
en 63.0, 153-94, 50, 36.6

Woensdag: 62.9, 171-96, 58, 36.2
en 62.5, 145-86, 52, 36.3
Donderdag: 62.0, 138-89, 71, 36.3
en 62.5, 150-90, 54, 36.9
Vrijdag: 62.2, 114-81, 78, 36.1
en 61.2, 120-84, 69, 36.2

Zaterdag: 62.0, 123-95, 82, 36.3
en 61.5, 148-88, 52, 36.3
Zondag: 61.2, 119-83, 69, 36.2
en 62.1, 131-115, 70, 36.7

2012, week 43, ochtend, avond.

Het gaat, gezondheids-
kundig, goed fysiek

Lees verder >>

Nieuwe (gratis) dichtbundel van Lenze L. Bouwers

Door Bart FM Droog

Gisteren verscheen Je blijft mijn vrije Fries, de nieuwe dichtbundel van dichter en jeugdboekenschrijver Lenze L. Bouwers (1940). Het werk is een ode aan zijn jeugd, Ameland, de Waddenzee en Saksenland – de omgeving van zijn woonplaats Dalfsen.

Je blijft mijn vrije Fries is uitgebracht als gratis downloadable e-book (pdf) bij de Nederlandse Poëzie Encyclopedie:  www.nederlandsepoezie.org/jl/2014/bouwers_je_blijft_mijn_vrije_fries.pdf .

Eén gedicht uit het boek:

VERHUIZINGEN

Haal een Friezin niet uit haar ruimte
vandaan. Haal haar niet van het ijs
van een meer vandaan – kanalen
zijn zo smal, zo begrensd –

breng haar niet naar de heide,
zo purper in de herfst
of naar bloembollenvelden
die een goede maand bloeien
en verder zo kaal zijn als
vergeten, versleten akkers.

Nog een miskraam erbij en
in angstdromen willen duivels haar
wurgen. Ook in de nacht
helpt het niet onder volle maan
langs een kromme tocht te lopen.

© Lenze L. Bouwers, 2014 

Lees verder >>

Biografie Radio Kootwijk

Door Bart FM Droog

Rust, ruimte en duisternis. Midden in ons land, afgelegen en toch goed bereikbaar. Dat is Radio Kootwijk. Een plaats met een bijzondere geschiedenis. Rond 1920 werd in de verlatenheid van het Kootwijkerzand een zendstation gebouwd, met daaromheen een woon- en werkgemeenschap van zo’n 150 mensen, afkomstig uit alle delen van het land, die woonden en werkten in een behoorlijk isolement te midden van de Veluwse natuur.

In Radio Kootwijk. Biografie van een zendstation en een dorp in het hart van de Veluwe brengt auteur Cees van der Pluijm, in 1954 geboren in Radio Kootwijk en er tot 1975 woonachtig, in één samenhangend verhaal de feiten bijeen van de radiogeschiedenis, de bijzondere architectuur, het leven in een besloten sociaal verband, de rol van natuur en landschap, en de nieuwe tijd na de sluiting van het zendstation.
Het boek verschijnt op 24 oktober 2014 bij BDU Boeken te Barneveld. De voorinschrijving is inmiddels geopend. Het boek kost € 29,50 en is via dit e-mailadres te bestellen: boeken@bdu.nl

De hysterische zomer van 2014


Door Bart FM Droog

Net als honderd jaar geleden worden de bajonetten geslepen en de granaten opgepoetst, terwijl over de hele wereld mensen zich afvragen of het wel goed gaat komen, met de wereldvrede en zo. Waarschijnlijk niet, want vrede op de planeet Aarde is net zo ongewoon als oorlog op Mars.

De onlusten doen zich deze zomer niet alleen ter land, ter zee en in de lucht voor, maar ook in de letteren. Op een vrij ongebruikelijke manier. Eerst mijmert Abdelkader Benali op zijn Facebookpagina (zie aldaar, timeline 17 juli 2014) over het gebrek aan engagement in de literatuur:

“Nederlandse auteurs hebben zich en masse uit wat voor engagement ook teruggetrokken. Over Gaza, Oekraïne en migratie volledig radiostilte. De tijd van Ter Braak en Du Perron is voorbij. Bij de columns van Arnon Grunberg moet ik gapen want bij hem is alles en iedereen verdoemd en goed en kwaad een kwestie van filosofische herschikking. (…) Over Leon de Winter kan ik niks anders zeggen dat ik ‘m als persoon mag maar als polemist zionistisch en opportunistisch. Over de rest van de schrijvers zal ik het niet hebben. De nacht is daarvoor te jong.”

Vervolgens vallen Jan (die in dit geval Ted van Lieshout heet) en alleman  (oftewel Shira Keller) over het gemijmer en daalt daarna voor enige dagen de stilte in. Tot de Belgische Dichter des Vaderlands Charles Ducal op 1 augustus een zeer geëngageerd gedicht publiceert over het Israëlisch-Palestijnse conflict:

(…) Je kijkt naar hen als een schepper van water
in een wereld van zand. Zij wonen toevallig,
zonder belofte, kunnen weggerakeld
als dorre bladeren. Dit is jouw land. (…)

 (het hele gedicht is hier te lezen, op de site van het Poëziecentrum Gent). 

Lees verder >>

Lidy van Eijsselsteijn (1904-1986)

In het kader van het NPE-project ‘Groninger dichters‘ verdiepte ik me de afgelopen dagen in het leven en werk van Lidy van Eijsselsteijn (1904-1986), die het grootste deel van haar leven in “Waar-is-het-feestje? Dáár is het feestje” oftewel Haren woonde.

In de bekende Groninger letterkundige kronieken komt ze er een beetje bekaaid van af. Ab Visser sneerde over haar in ’t Peerd van Ome Loeks (1970) dat ze de “Alice Nahon uit het hoge Noorden” was, en Herman Sandman heeft het in Arcadia der poëten (2008) vooral over haar via Hendrik de Vries (1896-1989). De Vries was het in 1970/1971 niet eens met de keuze de naar hem vernoemde prijs aan haar toe te kennen.
Lees verder >>

Index ’t Peerd van Ome Loeks

Boek van Ab Visser van online-index voorzien

Door Bart FM Droog
Eind 1970 publiceerde Ab Visser(1913-1982) het boekje ’t Peerd van ome Loeks (De Arbeiderspers). Het bevat de herinneringen van Visser aan het (culturele) leven in Groningen-stad, van circa 1917 tot kort na de Tweede Wereldoorlog.

Het boek is een bijzonder rijke bron over welke kunstenaars en literatoren er zoal in Groningen-stad in die periode verbleven. Van dichters die de stad voor lezingen aandeden, zoals Marsman en Gerard den Brabander, tot de kunstenaars van de Ploeg en auteurs die er woonden en werkten, zoals H.N. Werkman, Jan Altink, Johan Dijkstra, Jan Eekhout, Ferdinand Langen, A. Marja en Hendrik de Vries.

Ook staat Visser uitvoerig stil bijJ.J.A. Goeverneur (1809-1889). Goeverneur is vooral bekend gebleven door zijn Mijnheer Prikkebeen-vertaling (dit jaar nog herdrukt door de KB) en dankzij ‘Toen onze mop een mopje was’. Jammer is dat Visser niet vertelt wie of wat zijn bronnen waren over Goeverneur, zodat de volgende opmerking moeilijk te plaatsen is:

“Er was een geheim in zijn leven dat nooit helemaal opgehelderd is; hij bleef vrijgezel, vermoedelijk omdat hij homoseksueel was, toen nog geen pluspunt voor kunstenaars zoals in onze dagen. Hij hield veel van kinderen en het zal niet toevallig geweest zijn, dat hij een tijd lang kamers bewoonde in een huis waar de kostjuffrouw negen kinderen had, die ‘oom Jan’ op de handen droegen.”

Lees verder >>

‘Wij hebben de grootste…!’

Oplagecijfers van de grotere literaire tijdschriften
Door Bart FM Droog
Bij het lopende onderzoek voor de Nederlandse Poëzie Encyclopedie stuitte ik gisteren op identieke claims van twee literaire tijdschriften. Zowel het blad Awater als Das Magazin beweren het grootste literaire tijdschrift qua oplage te zijn. Zoiets roept natuurlijk de vraag op: wie heeft gelijk?

Awater, verschijnt driemaal per jaar, oplage 1200 ex.(1)
Das Magazin, verschijnt viermaal per jaar, oplage 4000 ex. (2)

Zonnneklaar – Das Magazin heeft een hogere oplage en grotere verschijningsfrequentie, dus is de winnaar. Of toch niet? Want er zijn ook andere literaire tijdschriften…
Lees verder >>

Dichtersgroep Het Venijnig Gebroed op Kunstenfestival Damme

Door Bart FM Droog
Van 11 juli tot 14 september 2014 vindt in het Belgische Damme een kunstenfestival plaats met als thema ‘De hervonden tijd’ (www.kunstenfestivaldamme.be). Naast heel wat andere dichters en beeldende kunstenaars werd de dichtersgroep Het Venijnig Gebroed (HVG) uitgenodigd om een installatie te creëren die inspeelt op het thema en de locatie.

 Het kunstenfestival vindt plaats op de terreinen en in de gebouwen van het Sint-Janshospitaal (Kerkstraat 33, 8340 te Damme), waar tot voor kort een rusthuis was gevestigd. HVG kreeg vijf kamers (vroegere woonplaatsen van bejaarden) ter beschikking op de eerste verdieping van het gebouw. Elk groepslid richtte een  kamer in volgens een eigen concept. 

Vreemde wezens

Door Bart FM Droog

Soms komt nieuws langs dat je doet afvragen wat voor wezens het nu zijn, die bij instanties als het Nederlands Letterenfonds en de Nederlandse Taalunie bepalen waar subsidies voor digitale literaire projecten heengesluisd worden.

Zo berichtte het NRC Handelsblad op 23 juni dat het literaire tijdschrift De Revisor (oplage 200 ex., 80 abonnees), in het vervolg door De Bezige Bij wordt uitgegeven. Oké.  Maar dan: “de site heeft jaarlijks 14.000 bezoekers. Het blad kreeg subsidie van het Van Gennepfonds (4.500 euro per jaar) en het Letterenfonds (15.000 euro voor digitale projecten).”

Op de ongesubsidieerde literaire nieuwtjes- en roddelsite Tzum (jaarlijks ruim 300.000 unieke bezoekers) verbaasde men zich hogelijk over deze Letterenfonds-subsidie. De weinig bruisende Revisor-site, met circa 40 (!) bezoekers per dag, was al grotendeels een reclame-site. Dat mag, natuurlijk, maar om dat dan te subsidiëren is toch wel… vreemd.

Voorproefje op 32e Nacht van de Poëzie

De Nacht van de Poëzie keert op 20 september 2014 terug naar de plek waar hij ooit is geboren: de karakteristieke zaal van Herman Hertzberger waarover Leo Vroman dichtte: 

Nooit zal ik de achthoekigheid bereiken
waar jullie mij vanavond mee bekijken.

Tijdens het openingsfestival van TivoliVredenburg op 21 juni a.s. vindt alvast een korte, een uur durende Nacht van de Poëzie plaats. Ook wordt een aantal namen bekend gemaakt van dichters die optreden tijdens de 32ste Nacht van de Poëzie in september.

Zaterdag 21 juni 2014, 01.00 – 02.00 uur

TivoliVredenburg, Vredenburgkade 11, Utrecht
www.tivolivredenburg.nl
Entree €25,-/€ 15,-

Opening Poëziecentrum te Nijmegen

door Bart FM Droog


Aanstaande zaterdag 14 juni 2014 opent het Poëziecentrum Nederland (PcN) in Nijmegen de toegangspoort. De sleutel wordt daarbij gehanteerd door cultuurwethouder Bert Velthuis en de stadsdichter van de keizersstad, Marijke Hanegraaf op 11.00 uur exact.

Wam de Moor verzorgt om 12.00 uur een lezing, Jaap Blonk laat zich om 14.00 uur interviewen, waarbij hij ook uit eigen werk zal declameren. Ridder Victor Vroomkoning rondt om 16.30 uur het programma af.

Het PcN is, naast ontmoetingscentrum voor makers en liefhebbers van de dichtkunst, vooral een studiecentrum voor de moderne Friese, Nederlandse, Vlaamse en Zuid-Afrikaanse poëzie. De collectie van het PcN bestaat uit circa 20.000 bundels, 1.500 bloemlezingen, veel secundaire literatuur en ongeveer 100 meter literaire tijdschriften.
Het PcN is gevestigd in het gebouw van de Bibliotheek de Mariënburg, Mariënburg 29, 6511 PS  Nijmegen.

Een A.V.R.O.-prijsvraag

Of: een lofdicht op de nieuwe brug bij Moerdijk

Door Bart FM Droog 
Natuurlijk weet iedereen dat de A.V.R.O in het voorjaar van 1937 een nieuwe studio in gebruik nam. Wat minder mensen weten is dat aan de ingebruikname een poëzieprijsvraag gepaard ging, waarbij werd opgeroepen tot het schrijven van declamatorium waarin een in “zoo mogelijk in blijden, krachtigen toon een Nederlandsch onderwerp van dezen tijd [bezongen wordt], waarbij het bestuur o.a. gedacht heeft aan de drooglegging van de Zuiderzee.”

Jan Engelman (1900-1972) schreef ‘De Dijk’ en won daarmee de prijsvraag. Zijn gedicht werd op muziek gezet door componist Bertus van Lier (1906-1972) en was op 22 april 1937 op de A.V.R.O-radio te horen.  De tekst werd overigens door Menno ter Braak in Het Vaderland van 27 april 1937 danig gekraakt (zie hier)– maar dit terzijde, want: een van de andere deelnemers was Martien Beversluis (1894-1966) – qua politieke overtuigingen een van de kleurrijkste Nederlandse dichters uit de 20ste eeuw, die begon als sociaal-democraat en via pacifisme, communisme, monarchisme tot het nazisme kwam.
Lees verder >>

Absoluut?

Door Bart FM Droog
Vreemd is dat: het irritante ‘absoluut’ als bevestiging en stopwoord is niet alleen in Nederland, maar ook in Vlaanderen, het Verenigd Koninkrijk en in de Verenigde Staten mateloos populair. Tenminste: dat valt me meer en meer op, bij het bekijken en beluisteren van televisie- en radioprogramma’s. Dus vraag ik me af: sinds wanneer is dit ‘absolutisme’ gaande en in welk land/landsdeel (en door wie of via welk programma?) is het begonnen? ’t Is al een tijdje gaande, want in 2007 wekte het al de toorn van de maker van het Irritaal-blog, getuige:  http://irritaal.wordpress.com/2007/08/17/absoluut/.
 

Wie-o-wie weet meer? 

Gedicht van een verdwenen dichter

Door Bart FM Droog

Anno Domini 1914 verscheen de debuutbundel Schuchtere schreden. Verzen van Jac. M.Th. Fock bij uitgeverij Van der Haar & Van Ketel te ‘s-Gravenhage. Dit werk werd door K. Kuiper in het tijdschrift Onze Eeuw nogal afgebrand. Zó nogal dat van de dichter nadien nooit meer iets vernomen is.

Gelukkig bestaat de DBNL en is aldaar één – toch wel hilarisch – vers van Fock middels de bespreking van Kuipers bewaard gebleven:

VLINDER.

Ik heb op de wei een vlinder gezien,
Een vlinder, een vlinder alleen,
Die fladderde, fladderde, fladderde blij
Al over de bloemekens heen.

Die vlinder, die vlinder, die was er zoo mooi,
Die vlinder, die had er een gondene tooi,
Die vlinder, die vlinder, die leek wel een fee
Die over de bloemkens een rondedans dee.
Een fee in een kleedje, heel teer en heel fijn,
Van goudovertogen sneeuw wit satijn,
Een fee, die maar leefde tot dansen alleen,
Tot dansen al over de bloemekens heen.
Bron afbeelding: Ergosign, www.ergosign.de

Borrelpraat

Door Bart FM Droog

’t Is grappig om bij het verstrijken van de jaren te merken hoe elke nieuwe generatie niet verder kijkt dan de eigen navel. Zo verscheen op 7 mei 2014 in NRC Next een artikel van – nomen est omen – Daan Borrel: “Poëzie is nu meer in your face“. (1)

Zij schrijft daarin “Net als hun publiek, worden poëzie-evenementen steeds groter, jonger en hipper. Frisse initiatieven en samenwerkingen schieten uit de grond – het liefst in de vorm van een toegankelijk festival. Drank, muziek, sfeer en het ‘attenden’ op Facebook is minstens zo belangrijk als de voorgedragen poëzie. (….) De van oudsher hogere en afgezonderde kunsten – na literatuur nu ook de poëzie – vieren hoogtij.”

Aan het woord komen enkele ‘jonge’ dichters en organisatoren die allemaal denken dat met hun indaling in het literaire leven dat leven begon. Zo claimt de huidige Lowlands-directeur Eric van Eerdenburg dat hij iets revolutionairs doet door poëzie op het festival te programmeren – hij weet kennelijk niet dat Lowlands-oprichter Willem Venema al in 1995 dichters aldaar boekte en dat in de jaren 1998-2003 vele auteurs op Lowlands voordrachten verzorgden – van Jean Pierre Rawie tot Serge van Duijnhoven.

foto: Willem Venema, 2012
© Henk Veenstra, www.henx.nl

Gedicht van Philippe Cailliau

Door Bart FM Droog

De dichter met de mooiste naam uit heel dit taalgebied is ongetwijfeld Philippe Cailliau – op z’n Belgisch uit te spreken. Vorig jaar bracht hij de bundel Het Boek Nul. Gedichten 2007-2012 bij de sympathieke bibliofiele uitgeverij Kleinood & Grootzeer te Bergen op Zoom uit.

Een van de gedichten uit dit werk is wel heel passend voor deze tijd:

Identificatie


Alle documenten zijn beschikbaar.
Zwangerschap, geboorte. Geslacht. Dood
nog niet. Meer dan het halve leven. En dan
nog allerhande opvoeding. De groeibewijzen
zijn bepoteld, en ook de inwijdingen.
Het is de vraag wie hier de hand in heeft.
Dit is een stamboom, met hier en daar een invulgat.
Verschrompelde vrouwen borduren. En mannen?
Het heeft geen belang. En het huwelijk, neen, dat niet.
Want hij wilde zich niet binden. Of wel. Of niet.
Of een stempel bij iets onverwachts, iets historisch
als een oorlog of een nieuwe republiek, waarvoor
vanzelf het certificaat van bestaan geboden wordt.
De map met documenten is dun. Heel geel, heel dun.
De slepende ziektes zijn gekomen, zoals ze nochtans niet
zijn aangekondigd. Hij is, en wat hij nalaat aan wie
erom vraagt: een vaag dossier met op elk blad een
gele plaknotitie, een of twee – een flinterdunne map.

© Philippe Cailliau, 2013

Meer over hem  op www.philippecailliau.com en op de Philippe Cailliau-pagina van de NPE.
Het boek is te bestellen bij Kleinood & Grootzeer, http://kleinood-en-grootzeer.com

Dik in wemel

Door Bart FM Droog

Vroeger, toen alles beter was, toen kinderen niet tijdens monarchistische spelen gehersenspoeld werden en de PvdA nog de SDAP heette, toen scheen in mei altijd de zon. Ik weet het nog goed.

Als de dag van gisteren staat dan ook de meimaand van 1926 me bij, vooral door de geboorte van m’n vader, Ab Droog, op de 26ste mei te Roermond, en door het internationaal sosialisties jeugdfeest dat van 21 tot 26 mei in Amsterdam gehouden werd. Deelnemers kregen als ‘feestgave’ het boekje Hoogty (klik op de titel!), met daarin het gedicht ‘Arbeiderszoon’ van S. Bonn (1881-1930) en unieke houtsneden van Fré Cohen (1903-1943).

In dat gedicht (compleet te lezen op het NPE-boeklemma) komt dit intrigerende fragment voor:

(…) En als ’n rotskant, kant uw hooge slaap,

en in klinkend stralend luiden
liggen haarlokken uw hoofd om, dik in wemel. (…)
Wemel, wemel – wat een prachtig woord! We kennen het van ‘het wemelt van de fouten’, maar hier betekent het toch net iets anders. De eerste betekenis van het werkwoord wemelen is volgens de Van Dale: zich her en der gedurig door elkaar bewegen (kruipen, lopen, vliegen, enz.). Wat een intens vrolijk en levendig beeld roept Bonn dus op, met die arbeiderszoon met haarlokken dik in wemel. Mij doet het denken aan Medusa, maar eentje met in plaats van krioelende slangen bijkans dansende haren. Jawis, vind maar eens een kapper die dat voor elkaar krijgt.

   

Gebruikersonderzoek DBNL

Door Bart FM Droog

Om de Digitale bibliotheek voor de Nederlandse letteren (DBNL) beter af te stemmen op de wensen van haar gebruikers, organiseren de Vlaamse Erfgoedbibliotheek, de Nederlandse Taalunie en de Koninklijke Bibliotheek Den Haag samen een gebruikersonderzoek, middels een online enquête. Meewerken aan dit onderzoek kost u ongeveer 10 minuten:

Gebruikersonderzoek DBNL

Met dank aan het Poëziecentrum te Gent, dat over dit onderzoek berichtte.

Over dichtmachines, Willy Alfredo en electriek

Door Bart FM Droog

Bij het onderzoek naar dichter/politicus Louis M. Hermans (1861-1943) kwam NPE-redacteur Natasha Gerson diens oom Hendrik Beem (1822-?) tegen, die in de negentiende eeuw furore maakte als ‘leevende dichtmachien’ te Schevingen.

We hebben nog niet kunnen achterhalen wat zijn act precies was – het vermoeden bestaat dat hij iets soortgelijk deed als sneldichter Willy Alfredo (1898-1976):

 “Zeer bekend tijdens zijn optredens was de kreet ‘Roept u maar’, waarmee hij het publiek aanspoorde om een onderwerp te roepen, waarop hij dan rijmde. Hij werd ook wel de officiële hofdichter van Sint-Nicolaas genoemd, omdat hij rond pakjesavond overstroomd door duizenden verzoeken om gedichtjes te maken.”
(De Waarheid, 15 maart 1976)

Zie ook deze Jijbuis-parodie, met de stem van Willy Alfredo, met gastrollen voor Mark Rutte en Geert Wilders:

https://youtube.googleapis.com/v/pBDgacwZUOw&source=uds

Lees verder >>

Quiz

Door Bart FM Droog

In het kader van de interactivisering van de samenleving vandaag een letterkundige foto-quiz:

 
A. Welke bekende Nederlandse auteur werd in 1944 in het huis links van de kerk geboren?
B. Wat is de titel van zijn autobiografische roman, waarvan in 2005 de twaalfde druk verscheen?
C. Welk dorp is op deze foto te zien en in welke gemeente ligt het?
D. Welke andere Nederlandse auteur werd ook in dit dorp geboren, maar dan 26 jaar eerder?

Lees verder >>

Het positieve aan Wilders

Door Bart FM Droog

Het gezwets van de heer Wilders, eerder deze week in ‘s-Gravenhage, is van positieve invloed geweest op zowel de Nederlandse samenleving als op de literatuur en de literatuurgeschiedenis. De samenleving heeft zich massaal en zonder voorbehoud voor, naast en achter de burgers van Marokkaanse afkomst geschaard. Dat is zonder meer positief te noemen.

Uitzonderingen op de regel zijn de premier en de koning – maar daarvan wisten we al dat het een gepappeblaard pappelepeeërsduo is.

Terug naar de literatuur: me afvragend hoe ik me moest verhouden tot Wilders’ belofte dat hij de deportatie van de Mocro’s gaat regelen, moest ik denken aan dit gedicht, van de Duitse theoloog Martin Niemöller:

Als die Nazis die Kommunisten holten,
habe ich geschwiegen,
ich war ja kein Kommunist.

Liederen en poëzie uit de Eerste Wereldoorlog

Door Bart FM Droog

Honderd jaar geleden brak de Eerste Wereldoorlog uit. Een oorlog waarin in vele talen gedichten werden geschreven die de emoties en ervaringen uit die tijd naar het nu overbrengen. Maar meer nog dan in gedichten komt de hel van 14-18 tot leven in liederen die destijds door soldaten aan het front gezongen werden.

Eén contemporaine opname van een zingende soldaat is bewaard gebleven:  korporaal Edward Dwyer VC die in 1915 verslag doet van zijn ervaringen aan het front en daarin deze door merg en been gaande liedfragmenten zingt (op 2′. 16 sec. in deze opname [MP3]):
We’re here because, we’re here because we’re because we’re here
We’re here because, we’re here because we’re because we’re here
We’d be far better of in our [onverstaanbaar].

Here we are, here we are, here we are again
How long? How long? How long-a-long-a-long. hello, helllo, hello-o-wo…
Edward Dwyer stierf op 20-jarige leeftijd in de loopgraven, september 1916.
Lees verder >>

Henriëtte Kuyper, Nederlands oorlogscorrespondente in W.O. I

Door Bart FM Droog

Bij het samenstellen van het jaaroverzicht 1934 stuitte ik in de catalogus van het Poëziecentrum Gent op dit werk: H.S.S. Kuyper. Verzamelde verzen. Kok, Kampen, 1934. 54 pagina’s.

Omdat ik nooit eerder van deze dichter gehoord had (wat o.a. betekent dat werk van deze poëet nooit in de bekende overzichtsbloemlezingen terecht is gekomen) zocht ik wat verder en ontdekte dat H.S.S. Kuyper de reisboekenschrijver en dichter Henriëtte Kuyper (1870-1933) was, dochter van de bekende politicus Abraham Kuyper (1837-1920).

In de jaren 1900-1920 bezocht ze onder meer Amerika en Rusland. In 1916 deed ze Boedapest aan en daarover schreef ze: Hongarije in oorlogstijd. In en om de Nederlandsche ambulance te Boedapest (benevens een uitstapje naar Weenen), uitgegeven door E.J. Bosch Jbzn. te Baarn, 1918, 352 pagina’s.

Het heeft er de schijn van dat haar leven en werken sinds haar dood ietwat in de vergetelheid zijn geraakt. Hoewel ze voorkomt op de DBNL (als Henriëtte S.S. Kuyper), stamt de recentste informatie daar over haar  uit 1935. P.J. Risseeuw (1901-1968) publiceeerde circa 1930 een zeer informatieve biografische schets over haar, die in 2004 ‘herdrukt’ is op www.neocalvisime.nl: H.S.S. Kuyper.

Omdat ze als dichter weinig impact heeft gehad, zal haar toekomstige NPE-lemma betrekkelijk summier worden. Wat jammer is – want haar leven en werken lijken op het eerste oog zeer boeiend. Welke onderzoeker gaat zich over haar ontfermen?

Hugo Brandt Corstius overleden

Uitgeverij Querido heeft vandaag bericht dat schrijver en taalwetenschapper Hugo Brandt Corstius op 78-jarige leeftijd is overleden. Zie:  www.nrc.nl/boeken/2014/02/28/hugo-brandt-corstius-78-overleden/

Hij is het tweede Querido-sterfgeval binnen een week – afgelopen weekend overleed dichter Leo Vroman op 98-jarige leeftijd. Hij wordt vandaag in zijn woonplaats Fort Worth (Texas) gecremeerd. Een herdenkingsdienst begint vanmiddag om 17.00 uur in De Nieuwe Liefde te Amsterdam.