Auteur: Bart Droog

Armand (1946-2015)

Door Bart FM Droog

De NOS bericht dat popzanger Armand gisteravond, donderdag 19 november 2015, in een ziekenhuis te Eindhoven overleden is. Hij was al geruime tijd ziek. Armand is 69 jaar geworden.

Armand  maakte eind jaren zestig van de vorige eeuw furore als Nederlandstalig protestzanger, tekstschrijver en componist van liedjes als ‘Ben ik te min’ en ‘Wat het klootjesvolk wil weten’. Later was hij vooral bekend als pleitbezorger voor de legalisatie van softdrugs.


Lees verder >>

Het Lied der Geuzen

Door Bart FM Droog

Iedereen kent het Geuzenliedboek. De ouderen onder ons kennen het uit de Tachtigjarige Oorlog, en de jongste generatie heeft natuurlijk genoten van de rebelse verzen die in het Geuzenliedboek 1940-1945 staan afgedrukt. Maar dat er ook een nationaal-socialistisch Geuzenliedboek heeft bestaan, dát is velen ontgaan.

Ik heb het over Het Lied der Geuzen, een bloemlezing die in 1942 bij uitgeverij Lannoo te Tielt verscheen. De samensteller, de declamator Antoon van der Plaetse (1903-1973), koos uit de Nederlandse en Afrikaanse poëzie van toen en eerder, waarbij hij een groot aantal gedichten van een beperkt aantal collaborerende dichters uit Noord en Zuid mengde met enkele verzen van onnozele poëten als Anton van Duinkerken, Guido Gezelle, Paul van Ostaijen, A. Roland Holst en Albert Verwey.

Dit tot grote vreugde van A.F. Mirande, die in het  eveneens collaborerende Nationale Dagblad (op 22 augustus 1942) jubelde dat de gedichten in dit boek ‘bijna alle sterk en bewogen’ zijn. Hij besloot zijn bespreking met deze ontroerende mededeling: “De Vlamingen, onze strijdende Zuidelijke broeders, zingen het lied van Groot-Nederland. Beschaamd hebben wij te erkennen, dat wij ontzaglijk veel van hen kunnen leren.”

Klaas Woudt (1923-2012)

door Bart FM Droog

Bij het lopende NPE-onderzoek naar publicaties in 1945 kwam vandaag aan het licht dat de legendarische Zaanse drukker, uitgever, publicist en dichter Klaas Woudt (1923) op 19 december 2012 overleden is – nieuws dat op de een of andere manier niet in het landelijk nieuws is gekomen.

Klaas en Mart Woudt, detail van tekening (1943) door Gerrit N. Woudt. 

Klaas Woudt, telg uit een drukkersgeslacht, begon in oorlog met het drukken en uitgeven van clandestiene werken. Met o.a. zijn zus Martine (‘Mart’, 1920-1967) en  Anton (Ton) Oosterhuis (1925) richtte hij in 1944 het tijdschrift Zaans Groen op.  Hij had zitting in de redactieraad van het tijdschrift Podium en hij was de eerste uitgever van Serpentina’s Petticoat, het debuut van  Jan Wolkers.

Lees verder >>

De dichtbundelproductie 1930-1939

Door Bart FM Droog

Vroeger was bijna alles beter. Vooral in de jaren dertig – ik weet het nog goed. Toegegeven, er was wat gemor onder het werkvolk, wat gedonder buiten de Kaas- en Wafellandse grenzen, wat gemuit in de koloniën en in de sporterij werd aanzienlijk trager gelopen en gezwommen dan nu. Maar dat zijn slechts voetnoten bij het grote verhaal dat zich op deze pagina’s ontvouwt: de jaaroverzichten 1930-1939 van de Nederlandse Poëzie Encyclopedie (NPE).

1930: 70 dichtbundels (16 debuten), 7 bloemlezingen
1931: 48 dichtbundels (13 debuten), 7 bloemlezingen
1932: 56 dichtbundels (18 debuten), 7 bloemlezingen
1933: 53 dichtbundels (16 debuten), 10 bloemlezingen
1934: 69 dichtbundels (14 debuten), 11 bloemlezingen
1935: 60 dichtbundels (18 debuten), 15 bloemlezingen
1936: 81 dichtbundels (27 debuten), 18 bloemlezingen
1937: 86 dichtbundels (13 debuten), 22 bloemlezingen
1938: 102 dichtbundels (22 debuten), 25 bloemlezingen
1939: 83 dichtbundels (16 debuten), 23 bloemlezingen

Klik op de jaartallen voor de details. Of gebruik de zoekpagina op de NPE-site.

Poëziedozen

Door Bart FM Droog

In 1938 bracht uitgeverij Bosch & Keuning Een schat van schoonheid uit. Deze bestond uit een doos met tien bloemlezinkjes uit het werk van 16e-18e eeuwse Nederlandse dichters. Die bloemlezingen waren in de voorgaande jaren verschenen als deeltjes in de succesvolle Libellen-serie. De prijs voor de doos bedroeg destijds fl. 3,50, wat omgerekend naar 2015 ongeveer € 33,41 zou zijn.

Nu, bijna tachtig jaar later, staat een nieuwe poëziedoos op punt van verschijning. Uitgeverij Passage hoopt binnenkort, bij voldoende inschrijvingen, ‘De doos van Passage’  uit te brengen, Deze bestaat uit een cassette met tien bundels. Waarvan één, Ik proef iets wat bedorven is – hekeldichten, een bloemlezing is en de andere nieuwe dichtwerken zijn. En wel van Daniël Dee, Paul Gellings, Karel ten Haaf, Renée Luth, Ronald Ohlsen, Diana Ozon, Pauline Sparreboom, Irene Wiersma en Willem Jan van Wijk. De prijs bedraagt € 90,00. Omgerekend naar 1938 zou dat op circa fl. 9,42 en een halve cent neerkomen.

Bestellen kan hier: www.uitgeverijpassage.nl/content/view/404/56/

Lees verder >>

Nine van der Schaaf (1882-1973) van dienstmeisje tot dichter

En: de vloek van Venema

Door Bart FM Droog

Nieuw op de Nederlandse Poëzie Encyclopedie (NPE): het lemma over Nine van der Schaaf. Ze was een van de weinige vrouwen die, vooral dankzij Albert Verwey en diens vrouw Kitty Verwey-van Vloten, zich van dienstmeisje tot dichter en prozaïst kon ontwikkelen. Zie: www.nederlandsepoezie.org/
dichters/s/schaaf.html

Haar werk en vooral haar gedichten, die nog steeds verrassend eigentijds overkomen, zijn ietwat in de vergetelheid geraakt.

Lees verder >>

Hans Vaders (66) overleden

door Bart FM Droog


Hans Vaders (Den Haag, 1949) is op woensdag 15 juli 2015 op 66-jarige leeftijd overleden op Curaçao, zo bericht uitgeverij In de Knipscheer. Vaders was neerlandicus en vooral bekend als journalist, schrijver en dichter, en in een langer verleden ook als docent Nederlands op Curaçao. Eind juni werd Hans Vaders opgenomen in het ziekenhuis en hij raakte in de nacht van 14 op 15 juli in een coma, waaruit hij niet meer ontwaakte.

Hans Vaders studeerde Nederlands aan de Vrije Universiteit van Amsterdam. Op Curaçao heeft hij de functies van verslaggever, columnist, hoofd- en eindredacteur bij verschillende kranten bekleed, waaronder Beurs-en Nieuwsberichten, Amigoe, het Antilliaans Dagblad en de Curaçaosche Courant. De afgelopen jaren was Vaders eindredacteur van de Ñapa, de weekendbijlage van ochtendkrant Amigoe, en columnist bij de Knipselkrant.

Als hoofdredacteur van de Curaçaosche Courant wist hij in 1988 en 1989 de door hem bewonderde auteur Boeli van Leeuwen te strikken voor het schrijven van een wekelijkse column, die in 1990 zouden worden gebundeld tot Boeli van Leeuwens meest succesvolle boek Geniale anarchie.

Vanaf 2001 manifesteerde hij zich ook zelf als veelzijdig auteur en schreef hij verschillende boeken, waaronder Otrobanda. Berichten van de overkant, Terug tot Tovar, Tropische winters en samen met beeldend kunstenaar Herman van Bergen Kate Moss in Mahaai, alle vier verschenen bij uitgeverij In de Knipscheer.

Michiel van Kempen roemde de verhalen in Vaders’ prozabundel Otrobanda als ‘juweeltjes van beschrijvingskunst’ en: ‘Als stadsschrijver moet Tip Marugg zijn meerdere erkennen in Hans Vaders’.

Het hier afgebeelde portret is gemaakt door zijn vriend Herman van Bergen en staat op de omslag van Terug tot Tovar (2012)


Een grote verbazing

Door Bart FM Droog
(…) we waren immers vies en vuil

 uit protest tegen het onrecht hier en daar en
vooral ver van bed in andere landen zodat we
konden boycotten want dat was immers politiek correct
(…)[1]

Dit dichtfragment, dat ik eind vorige eeuw in een vroege aanval van jeugdsentiment schreef, is zeer van toepassing op een kwestie die momenteel in letterenland speelt: de PEN-kwestie. Zoals iedereen weet brak op 2 mei 2015 een grote verbazing uit. Het bestuur van PEN Nederland trok zich plots terug uit de organisatie van het Festival van het Vrije Woord, in De Balie te Amsterdam.

Reden voor die terugtrekking was de komst van de Deense cartoonist Kurt Westergaard, die al jaren hoog op de dodenlijst van Al Qaida staat. Verbazing alom, want PEN Nederland staat sinds jaar en dag vóór de bescherming van het vrije woord. Een dag eerder had de organisatie nog de toekenning van de prijs voor de vrijheid van expressie aan het Franse weekblad Charlie Hebdo, door het PEN American Center, onderschreven.

Manon Uphoff, voorzitter van Pen Nederland verdedigde de terugtrekking als volgt: “Er werd buiten ons om besloten Westergaard uit te nodigen. We wilden betrokken worden bij de beveiliging.[2]

De verbazing steeg, want direct betrokkenen wisten dat het PEN Nederland-bestuur  al op 19 december 2014 ingestemd had met de uitnodiging van Westergaard. En dat de PEN-bestuurders direct na de aanslag in Kopenhagen, op 14 februari 2015, grondig op de hoogte werden gehouden van alle beveiligingsmaatregelen, in zoverre deze relevant waren voor PEN. Dat blijkt uit een reconstructie die Elly de Waard en ik eerder deze week samenstelden: www.bartfmdroog.com/pen/

Lees verder >>

Kees van Duinen – ‘Tegen de ruit’

[ingezonden mededeling]
65 Jaar geleden, op 8 maart 1950, overleed, 42 jaar oud, de Groninger dichter Kees van Duinen (1907-1950). Hij was de dichter van één bundel, De trap (Bosch & Keuning, Baarn, 1951; 2de druk 1952).

Op vrijdag 6 maart 2015 verschijnt de derde druk in een geheel nieuwe samenstelling, , aangevuld met vijftien onbekende gedichten, onder de titel Tegen de ruit(uitgeverij Tiem, Baarn, € 19,90).

Hans Werkman schreef voor dit boek een levensschets van Kees van Duinen. Het gaat daarin onder meer over Van Duinens leven in de stad Groningen en na 1947 in Zuidlaren, over zijn plaats in de Groninger culturele wereld van Wob Meijer (Wolf Meesters), Lidy van Eijsselsteijn, Ido Keekstra, Max Hoekzema en Anne de Vries.


Ook komen aan de orde: zijn werkkring bij Bouma’s Boekhuis en uitgeverij Niemeijer, 
de vernietiging van zijn bibliotheek in 1945 bij de bevrijding van de stad Groningen en zijn moeizame lidmaatschap van de gereformeerd-vrijgemaakte kerk.
De tweede helft van het boek bestaat uit zestig gedichten. Vaak zijn deze gedichten gestempeld door angst en eenzaamheid, maar er zijn ook momenten van overgave aan God.

Het boek wordt op vrijdagavond 6 maart a.s. gepresenteerd in BoekhandelRiemer, Nieuwe Ebbingestraat 1, Groningen (parkeren Turfsingel). Inloop 19.30 uur, aanvang 20.00 uur.

Indien mogelijk van tevoren aanmelden bij: boekhandel@riemer.nl, tel. 050-3134041.

Lees verder >>

Drommels! Bommen op Boxtel aan de Dommel

Een 75 jaar oud verhaal ontrafeld dankzij www.delpher.nl

Door Bart FM Droog
Donderdag 23 mei 1940, tegen half één ‘s nachts. Bij het station van Boxtel hoorde men vliegtuiggeronk. Mensen die nog aan het werk zijn tuurden naar boven. Ze zagen een vliegtuig, met navigatielichten aan, snel naderen.  Met aandacht keek men naar het toestel, dat boven het stationsgebied begon te cirkelen.  Toen zette het een duik in, scheerde over het station, en liet, nadat een lichtkogel was afgeschoten, bommen vallen. Vier stuks, brisantbommen van 50 kg. Eentje raakte het spoor, drie sloegen in op de Parallelweg. 
 
Van die drie was er één een blindganger, die na een maand alsnog ontplofte (hier een foto van kort nadien). Eén sloeg in bij een aantal vaten benzine. De vaten explodeerden, waardoor een grote brand ontstond, waarbij meerdere hotels en café’s vernield of beschadigd werden. Op wonderbaarlijke wijze vielen geen Nederlandse slachtoffers – wel Duitse. Twaalf of dertien Duitsers (militairen en spoorwegpersoneel) kwamen om het leven.
 
Van dit voorval werd destijds uitgebreid verslag gedaan, in woord en beeld (klik hier voor foto’s). De grote vraag die toen gesteld werd was: “Het is ons onbegrijpelijk hoe de Engelschen tot dergelijke roekelooze actie kunnen overgaan, wat meenen zij daarmee nu te kunnen bereiken?” Lees verder >>

Koen Stassijns over liefde in tijden van oorlog


Door Bart FM Droog

Op woensdag 11 februari 2015 geeft dichter, vertaler, verteller en anthologist Koen Stassijns in het Poëziecentrum Gent (PcG) de lezing ‘Poëzie op alle fronten. Een vertelling over liefde in tijden van oorlog’.

Hij gaat in op liefde en vriendschap in en buiten de loopgraven, met ‘oorlogsdichters’ aller landen als hoofdrolspelers.

[gedicht ‘Eros’ van Wilfred Owen (1893-1918); uit: The Works of Wilfred Owen. Wordsworth Editions, 1994]

Lees verder >>

Sonnettenkrans met acrostichon

Door Bart FM Droog

En: echte en valse sonnettenkransen

Vandaag is de Poëzieweek uitgebroken. Wie voor € 12,50 aan poëzie bij de warme boekhandel inslaat krijgt een sonnettenkransje gratis. Een wát? Een sonnettenkrans, dat is de

“Aanduiding voor een bepaald soort sonnettencyclus van Italiaanse oorsprong. Ze is gebaseerd op het principe van de concatenatio en wordt gevormd door vijftien sonnetten. De beginregel van het tweede sonnet is gelijk aan de slotregel van de eerste, de slotregel van het tweede is gelijk aan de beginregel van het derde sonnet, enz. Het vijftiende sonnet (zgn. meestersonnet) bestaat uit de beginregels van de veertien eraan voorafgaande sonnetten.”

Sonnettenkransen duiken in de Nederlandse taal op vanaf het begin van de 17de eeuw: bij een kleine speurtocht ontdekte ik dat  Simon van Beaumont (1574-1654)  of de Zuid-Nederlandse Justus de Harduwijn (1582-1636) aanspraak kunnen maken op de betiteling ‘eerste Nederlandstalige sonnettenkransbakker’. Kunnen, want het is goed mogelijk dat er andere, mij niet bekende voorgangers waren.

In ieder geval zijn hebben na deze twee tientallen andere bakkers sonnetten in het beslag gegooid en in de ovens der poëzie geschoven; zo kokkerelden óók H.J.A.M. Schaepman (1844-1903), Julius Sabbe (1846-1910), René de Clercq (1877-1932), Alfred Hegenscheidt (1866-1964), Jeanne Reyneke van Stuwe (1874-1951), Martien Beversluis (1894-1966), Karel van Dorp (1900-1961), F.L. Bastet (1926-2008)  (wie kent ze niet?) en vele anderen onvergetelijke sonnettenkransen.

In 2008 publiceerde Frank van Pamelen de bundel IKEA en andere verzen (Nijgh & Van Ditmar). In dat boek staat een als-een-trein-lopende en uiterst hilarische sonnettenkrans, waarvan de titel ‘Gisterenmorgen’ ook nog eens een basalt-woord is en waarvan de beginletter van de eerste regel van elk sonnet de titel vormen – waarmee het dus óók een acrostichon is.

Díe sonnettenkrans is vandaag online geplaatst op het NPE-lemma over het boek. Zie:
www.nederlandsepoezie.org/jl/2008/pamelen_ikea_en_andere_verzen.html

Ben erg benieuwd of de bakker van het sonnettenkranspoëzieweekgeschenk 2015, Ilja Leonard Pfeijffer, dit meesterwerk weet te overtreffen. Er is maar één manier om daar achter te komen – door naar de boekhandel te snellen en poëzie aan te schaffen.
Lees verder >>

Nederlandstalige poëzie uit de Eerste Wereldoorlog (2)

Door Bart FM Droog

Herinnering weggevaagd door Tweede Wereldoorlog

De oorlog die van 1940-1945 in onze contreien woedde, veroorzaakte zo mogelijk nog méér leed dan die van 1914-1918. Dat bracht met zich mee dat ook in de literatuur de aandacht zich op 1940-1945 (en in andere landen 1939-1945) richtte. Toch verdween de Eerste Wereldoorlog nooit helemaal uit beeld, omdat in landen als Engeland, Frankrijk en België het aantal militaire slachtoffers in 1914-1918 significant hoger lag dan in 1940-1945.

Dichters

De meeste Nederlandstaligen waren in 1914-1918 geen militair. Het gros van de Nederlandstalige Eerste Wereldoorlogsgedichten is dan ook buiten de loopgraven geschreven. Bij bekende én onbekende Vlaamse en Nederlandse dichters. Eén van hen was Hermanus van Sijn (1853-1930). Hij was de huisdichter van het Geïllustreerd Volksblad voor Nederlanden, volgens de schrijvers van het voorwoord in zijn postuum verschenen bundel Bereid den vrede (1931), een ‘rond-eerlijken pacifist en fellen oorlogshater.’

Twee dagen na de Duitse inval in België, op 6 augustus 1914, publiceerde hij het – voor zover mij bekend – vroegste Nederlandstalige Eerste Wereldoorlogsgedicht:

OORLOG

Vervloekt zij de Oorlog,

                          op alle wijs.
Die menschen maakt tot
                          kanonnenspijs;
Vervloekt zij de Oorlog,
                          driewerf vervloekt,
Die in ellende
                          zijn lauw’ren zoekt!

Heet dàt Beschaving,
                          Humaniteit,
Die heel Euroop naar
                          den afgrond leidt?
Heeft àl dat “kunnen”
                          ’t zóó ver gebracht,
Dat door die grootheid
                          verderf ons wacht?

Wèl mocht gij stichten,
                          o, Vorstenschaar!
’t Paleis des Vredes…
                          Eén somb’re maar
Doortrilt heel de aarde
                          en schreit het uit:
Wie van U doofde
                          de lont bij ’t kruit!?

H. van Sijn.

Lees verder >>

Nederlandstalige poëzie uit de Eerste Wereldoorlog (1)

Door Bart FM Droog
Wat opvalt aan recent verschenen bloemlezingen met poëzie uit de Eerste Wereldoorlogspoëzie, is dat het gehalte aan Nederlandstalige verzen erg klein is.  

Honderd jaar geleden stak er een storm op die later bekend werd als De Grote Oorlog, na 1939 de Eerste Wereldoorlog genoemd. De oogst van dit conflict bestond uit verwoeste landschappen, dorpen en steden en miljoenen doden en verminkten. Toch heeft dit conflict ook iets van waarde opgeleverd: toeristische trekpleisters en gedichten.

De toerististische W.O.-I attracties zijn bekend: de Vlaamse Westhoek (Ieper), de verdwenen Zeppelinhangars bij Gent, het  onlangs gesloopte Engelse Kamp te Groningen, etcetera. Maar terwijl we bijkans gebombardeerd worden met Duits-, Engels-, Italiaans-, Japans, Russisch-, Servo-Kroatisch-, Turks- en anderstalige oorlogsgedichten uit 1914-1918 (zoals in Geert Buelens’ Het lijf in slijk geplant. Gedichten uit de eerste wereldoorlog (2008)), kennen we nauwelijks Nederlandstalige oorlogspoëzie uit die tijd. Hoe komt dat? 

De meest voor de hand liggende reden is dat men bij ‘oorlogspoëzie’ denkt aan gedichten die aan het front geschreven zijn. Nu was Nederland neutraal en Vlaanderen grotendeels bezet. Ergo: het is niet vreemd dat het brede publiek denkt dat er dús weinig Nederlandstalige poëzie in de Eerste Wereldoorlog is geschreven – op een handvol juweeltjes van Agnita Feis, Paul van Ostaijen en Albert Verwey en de bloed-en-bodemverzen van enkele extremistische Vlaamse dichters na. Einde verhaal. Of toch niet?

Lees verder >>

Nieuwe poëziereeks van uitgeverij Koppernik

(ingezonden mededeling)
Uitgeverij Koppernik zal elk jaar vier dichtbundels uitbrengen. Het eerste jaar zijn het bundels van gerenommeerde namen, die een fundament zullen leggen voor de kwaliteit van de reeks, waarin gaandeweg ook plaats zal zijn voor nog door het publiek te ontdekken Nederlandstalige of vertaalde dichters en voor debutanten. Elke uitgave in de reeks wordt als het ware een ruimte voor expositie in meerdere betekenissen van het woord. Huub Beurskens is aangezocht als curator van deze exposities.
 

In januari wordt de reeks geopend door Jan Lauwereyns met Theorie van de rondworm, een bundellang gedicht. Dichter, wetenschapper en expat Jan Lauwereyns (1969) legt zich toe op de wisselwerking tussen vakgebieden, denkwijzen en schrijfvormen. Hij publiceerde onder andere de roman Monkey business en het essay Splash. Zijn dichtbundel Hemelsblauw werd in 2012 bekroond met de VSB Poëzieprijs.

 
Daarna volgen poëziebundels van Wiel Kusters, Breyten Breytenbach en Armando.
 
De deeltjes kosten € 15 per stuk en zijn te bestellen bij de uitgeverij (bart.kraamer@koppernik.nl) en te koop in de boekhandel.
 

Het is mogelijk een abonnement op alle vier de delen van 2015 te nemen; zodra er een is verschenen krijgt u hem toegestuurd.

Publieksvragen over populaire literatuur in de Bataafse Republiek

En: waarmee schreef men toen eigenlijk?

Door Bart FM Droog

Bij de jaarwisseling 2014/2015 ontplofte een voetzoeker vlak naast het hoofd van X, een oude vriend van me. Sedertdien verkeert hij in de waan dat hij een burger is in de Bataafse Republiek (1795-1806). Volgens zijn artsen is de veiligste behandelwijze hem in die waan te laten en te wachten op een volgende voetzoeker, oudejaarsnacht 2015. Waardoor hij hopelijk weer terug naar onze tijd wordt geworpen, zonder blijvend letsel.

Z’n vrouw heeft hem inmiddels van passende kledij voorzien (zie foto), z’n zoons hebben vanochtend een laat 18de eeuws huisje voor hem gemetseld. In dat huis willen we een bibliotheek inrichten, met boeken uit die tijd. Daartoe heb ik Victor E. van Vriesland geraadpleegd, althans – de door hem samengestelde bloemlezing  Spiegel van de Nederlandsche poëzie door alle eeuwen (1939). Daarin vond ik deze dichters die binnen het tijdvenster van X’s waan zouden kunnen vallen.
Lees verder >>

Waarom…

door Bart FM Droog

 .. hebben veel dichtbundels die veertig, vijftig jaar geleden verschenen een voorplat (een archaïsch woord voor voorzijde van een boek) dat tien keer meer aan de eisen van nu voldoet dan boeken die recentelijk verschenen? 

Kijk maar – het bovenste boek, Bijbedoelingen van Victor E. van Vriesland, verscheen in 1972. De titel en auteursnaam zijn zelfs op postzegelformaat (het formaat waarop je de boeken in internetboekwinkels in eerste instantie aantreft) duidelijk leesbaar.

Iets dat niet gezegd kan worden van het onderstaande boeken uit 2014, de bundels Wolken schoven boven ons voorbij van Frans Depeuter, Mens Dier Ding van Alfred Schaffer en Molwerk van Frans Kuipers. Is er dan niemand die vormgevers en uitgevers vertelt dat de leesbaarheid van de titel en de naam van de auteur, óók op klein formaat,  toch wel een aandachtspuntje waard zijn?  

P.C. Hooft-prijs 2015 voor Anneke Brassinga

Door Bart FM Droog
Het bestuur van de Stichting P.C. Hooft-prijs voor Letterkunde heeft maandag 15 december besloten de P.C. Hooft-prijs 2015 toe te kennen aan Anneke Brassinga (Schaarsbergen, 1948), zo maakt de stichting op haar site bekend. Deze oeuvreprijs is dit jaar bestemd voor poëzie en wordt uitgereikt op een feestelijke bijeenkomst in het Letterkundig Museum, op donderdag 21 mei 2015, de sterfdag van de naamgever van de prijs, de dichter P.C. Hooft (1581-1647), onze grootste renaissancedichter. 
 
De P.C. Hooft-prijs 2015 voor het gehele oeuvre van Anneke Brassinga is toegekend op voordracht van een jury bestaande uit Wim Brands, Anja de Feijter, Rozalie Hirs, Erik Lindner en Maaike Meijer (voorzitter). Recente eerdere laureaten in het genre poëzie waren Tonnus Oosterhoff (2012), Hans Verhagen (2009) en H.C. ten Berge (2006). Aan de prijs is een bedrag verbonden van € 60.000. 
 

“Wie gedichten van Anneke Brassinga leest, stapt binnen in een geestverruimend heelal van taal. In elk gedicht openen zich onvermoede vergezichten van zeggingskracht. De taal wordt omgekeerd, uitgekleed en weer opnieuw uitgedost totdat alle registers die er ooit in voorgekomen zijn weer meedoen. Deze dichter is werkelijk overal geweest, in talloze literaturen, tradities en milieus, van academie tot markt, straat en kroeg. Met kennelijk genot (her)gebruikt Brassinga bijna vergeten of in onbruik geraakte woorden, die in haar gedichten opnieuw worden geproefd en gesmaakt. De liefde voor de onuitputtelijke mogelijkheden van taal in poëzie is de constante van haar werk”, aldus de jury.

© foto: Kasper Vogelzang, 2013.

Nel Benschop gelemmaliseerd

Door Bart FM Droog

Met de productie van het Nel Benschop-lemma is een groot hiaat in de Nederlandse Poëzie Encyclopedie gedicht. Want Nel Benschop (1912-2005) behoorde met de eveneens orthodox-protestantse Enny IJskes-Kooger (1913-2010) en Co’t Hart (1929) tot de best verkopende Nederlandstalige dichteressen uit de twintigste eeuw, met Nel Benschop als absolute uitschieter.

Van haar debuutbundel Gouddraad uit Vlas verschenen tenminste 64 drukken. Het boek werd minimaal 250.000 keer verkocht (nadat het manuscript door een hele serie uitgeverijen was geweigerd). In totaal werden ruim drie miljoen van haar boeken verkocht – dat althans was de score in 2011. En nog steeds is haar werk gewild: in 2013 verscheen de zoveelste Nel Benschop poëziescheurkalender  en begin 2015 verschijnt een nieuwe bloemlezing uit haar werk bij uitgeverij J.H. Kok (inmiddels een imprint van VBK Media te Utrecht).
Lees verder >>

Boem… boem… Paukeslag!

nieuws van het online poëziefront

Door Bart FM Droog
Onlangs is van start gegaan: ‘Paukeslag – Digitaal platform voor levend poëzie-erfgoed’, www.paukeslag.org. Hét multimediale platform voor de ontsluiting van levend poëzie-erfgoed.  De site is een ‘werk in ontwikkeling’. In de toekomst zal Paukeslag uitgroeien tot het online poëziecentrum van de Nederlandse taal. 
 
Paukeslag biedt gedichten van toen en nu, poëzienieuws, -vondsten  en -voorwerpen uit het heden en verleden, legt dwarsverbanden, ontsluit archieven, brengt lezers naar de dichters en dichters naar de lezers. Ook toont Paukeslag middels een overzichtskaart en tijdslijnen wat waar gebeurde, met wie en wanneer.

Paukeslag is opgestart onder coördinatie van Poëziecentrum, dankzij startsubsidies van zowel de Nederlandse Taalunie als het agentschap Kunsten en Erfgoed. Bovenal werd het platform echter gerealiseerd dankzij de samenwerking met vele literaire organisaties uit Vlaanderen, Nederland en Zuid-Afrika.

De naam ‘Paukeslag’ is afkomstig uit een van de bekendste gedichten van Paul van Ostaijen (1896-1928)

Tjitske Jansen in Poëziecentrum Nederland

Door Bart FM Droog

Op zaterdag 13 december is dichter en prozaïst Tjitske Jansen van 14.00 tot 16.30 uur te gast in Poëziecentrum Nederland (Mariënburg 29, 6511 PS, Nijmegen). Wim van Til gaat met haar en het publiek in gesprek over haar oeuvre.

Na een jarenlang verblijf in een kluis in de Schotse Hooglanden is ze teruggekeerd naar Nederland. Ze resideert momenteel in het Willem Witsenhuis te Amsterdam.

Jansen geldt als de succesvolste dichter van haar generatie. Van Het moest maar eens gaan sneeuwen (2003), haar eerste bundel, zijn inmiddels meer dan 15.000 exemplaren verkocht. Het is bijna het best verkochte Nederlandse poëziedebuut sinds Neeltje Maria Mins Voor wie ik liefheb wil ik heten (1966) – het best verkochte blijft Nel Benschops Gouddraad uit vlas (1967), waarvan minimaal 250.000 exemplaren over de toonbank vlogen. Hoe dan ook: in 2007 verscheen haar tweede bundel Koerikoeloem, die werd bekroond met de Anna Bijns Prijs 2009.

Haar recentste dichtwerk is het in een relatief kleine oplage (400 ex.) verschenen Zoals een herderhond kan kijken (2011). Eind december verschijnt haar debuutroman Voor altijd voor het laatst.

Zaterdag 13 december 2014 van 14.00 tot 16.30 uur in het Poëziecentrum Nederland, Mariënburg 29, 6511 PS Nijmegen. Reserveren zeer gewenst. Toegang € 7,50 (Vrienden van het Poëziecentrum en houders van een bibliotheekpas € 5,00).
Nadere informatie: http://www.poeziecentrumnederland.nl/ ; e-mail: poeziecentrum@planet.nl

Jan Arends herdacht en herdrukt

Door Bart FM Droog

Op 21 januari 1974 verliet auteur Jan Arends zijn kamer aan het Roelof Hartplein te Amsterdam. Hij stapte uit het raam en liet ons een indrukwekkend oeuvre na, waarin zich enkele van de sterkste Nederlandstalige gedichten uit de twintigste eeuw bevinden, zoals:

Ik ben
vijftig jaar
en geen
aardige man.

Ik heb
geen vrouw
geen nageslacht
en
ik heb veel
geonaneerd.

Zo
besmeur
ik het brood.

Het
stinkt
van mij.

Ik breng
waar ik kom
ellende.

Misschien
kom ik morgen
bij u
met een bijl.

Maar
schrikt u niet
want ik
ben god.

Uit: Jan Arends,  Lunchpauzegedichten, De Bezige Bij, Amsterdam 1974 (5de druk 1980). Opgenomen in: Verzameld werk, Bezige Bij, Amsterdam, 1984 (4de herziene druk 2003).
Lees verder >>

Stem vóór boeken

Door Bart FM Droog
Stemmen is altijd goed. Daarom is het des te beter dat de PZC, ook bekend als de Provinciale Zeeuwse Courant, de Publieksprijs PZC 2014 in het leven geroepen heeft. Publiek van binnen en buiten Zeeland mag een stem uitbrengen op één van de ruim zeventig ‘Zeeuwse’ boeken die tussen  juli 2013 en juli 2014 verschenen zijn. Onder die boeken deze twee dichtbundels:
Wim HofmanLaat ons drinken. Liverse, Dordrecht, 2013 – klik op:
http://pzc.wegenerweb.nl/cultuur/
boekenprijs2014/slide47.php#top


André van der Veeke
Poldergeest. Liverse, Dordrecht, 2014 – klik op:
http://pzc.wegenerweb.nl/cultuur/
boekenprijs2014/slide59.php#top

Als medeorganisator van eerdere publieksprijzen voor dichtbundels en een Dichter des Vaderlandsverkiezing heb ik wel één opmerking bij deze  internetverkiezing.

De PZC meldt: ‘Meer dan één keer stemmen heeft geen zin: dubbele stemmen worden genegeerd.’ Dat maakt me erg nieuwsgierig naar hoe de PZC stemmen van  mensen met meerdere e-mailadressen en pseudoniemen uit de stembus gaat filteren – want ik weet wat voor lastige en tijdrovende zaak dat is. 

Bier- en andere drankgedichten

Door Bart FM Droog

Schuim van mijn dagen, schenk me gedachten. De lekkerste biergedichten uit de wereldliteratuur(samenstelling René Smeets, is het recentst uitgekomen boek in de traditie van drankgedichtenbloemlezingen, die – zover mij bekend – binnen het Nederlandse taalgebied begon met de anthologie “Hoog het glas!” Zangen uit Noord en Zuid (1927).


Het kloeke Schuim van mijn dagen is net als Hoog het glas! rijkelijk en smaakvol geïllustreerd, met kleurenreproducties van klassieke drankschilderijen, zwartwit-tekeningen en kleurenfoto’s van Philippe Debeerst en zal zeker niet misstaan op salon- en stamtafels in gelag- en andere kamers.

Opgenomen zijn, zoals de ondertitel al deels aangeeft, biergedichten en – liederen uit de wereldliteratuur en een technische uitleg over bierbrouwproces, alsmede een korte beschrijving van de verschillende biersoorten.

De oudste tekst is een vertaling van een fragment uit het Gilgamesj-epos (circa 2000 voor Chr):

(…) Enkidoe at zoveel brood als hij kon.
Hij dronk zeven kruiken bier
Hij kwam een beetje los en begon vrolijk te zingen;
hij was blij, z’n gezicht lichtte op. (…)

Vertaling: Theo de Feyter, uit Het Gilgamesj -epos(Ambo, Amsterdam, 2001).
Lees verder >>

Bacteria op Zebra Poetry Film Festival

door Bart FM Droog

Het filmpje ‘Bacteria’ van dichter Paul Bogaert en beeldend kunstenaar Jan Peeters is geselecteerd voor de competitie van het ZEBRA Poetry Film Festival 2014 in Berlijn. De jury selecteerde 29 films uit 770 inzendingen uit 70 landen. Het ZEBRA Festival, dat dit jaar plaatsvindt van 16 tot 19 oktober, is uitgegroeid tot het belangrijkste internationale platform voor poëziefilms.

In ‘Bacteria’ worden twee gedichten gecombineerd met beelden uit een Amerikaanse film over hoe men het best toiletten schoonmaakt. Een schoonmaker neemt enthousiast de kleinste hoekjes onder handen terwijl bacteriën en dienstmededelingen zich verspreiden en vermenigvuldigen.

Op zaterdag 18 oktober is Paul Bogaert in Berlijn ook een van de gastdichters op ‘Listen to the Poet’. Op die avond wordt ook de 1000ste dichter aan de internationale meertalige poëziewebsite www.lyrikline.org toegevoegd.