De standaardtaal als vorm van arrogantie?

Door Peter Nieuwenhuijsen

In U als scheldwoord (het artikel in de gelijknamige bundel) schetst Marc van Oostendorp de situatie dat iemand een beetje boos wordt omdat Marc haar met ‘u’ aanspreekt. Ik word vaker geconfronteerd met iets wat je het omgekeerde zou kunnen noemen. De verwarring – ook Van Oostendorp gebruikt dit woord – is groot. Misschien helpt het als ik het kader verbreed.

Daartoe begin ik met een voorbeeld uit de multiculturele samenleving dat u vast wel herkent. Een serveerster op een terras begroet twee nieuwe gasten en vraagt:

‘Kan ik u iets te drinken brengen?’

Het komt er vlot uit, een licht accent verraadt dat Nederlands niet haar moedertaal is. Er klinkt een wedervraag:

‘Waar kom je vandaan?’ Lees verder

Geplaatst in column, taalkunde | Getagged | 2 Reacties

woord?woord (6/6)

Nultaal (13)

Door Jan Renkema

Zonder nul is er geen wiskunde. Zonder niets is er geen communicatie. Want niets in taal is niet niets, maar iets. In deze serie een verkenning van onder meer: de stilte, de spatie, de betekenis van de punt, wat er gebeurt tussen ‘navel’ en ‘truitje’, het inhoudsloze gesprek, ‘Dat hebt u mij niet horen zeggen,‘E 621’ op een verpakking en verbale reddingsvlotten. Niets?zeggend, nee: Iets!zeggend.

Deze mini-serie binnen Nultaal ging over het niets tussen woorden in een samenstelling van twee zelfstandige naamwoorden. In aflevering 8 is deze combinatie nader ingeperkt (om het wat gemakkelijker te maken). In aflevering 9 zijn de drie basisrelaties geïntroduceerd. Aan de hand hiervan is een schema opgesteld in de afleveringen 10, 11 en 12. Nog één opmerking voor we verder gaan met de echt moeilijke gevallen. Lees verder

Geplaatst in column, taalkunde | Getagged , , , | Een reactie plaatsen

Het jongetje van de weggewaaide baret is nooit in hem gestorven

De Multatulileescursus (9)

– Ik wil zeggen dat ik vreselijk kwaad op jullie ben!

– Hè? We beginnen net!

– Dit gaat nog over de vorige keer. Toen we het over Max Havelaar hadden. Dat jullie het toen eigenlijk alleen over Multatuli hadden, over zijn persoon, over zijn stijl, over weet ik wat. Terwijl er toch ook echt een heleboel ellende aan dat boek ten grondslag lag!

– Ellende?

– Van de Indonesiërs, van de Javanen! In Max Havelaar lees je toch wel echt hoe vreselijk die mensen het hebben gehad. Weliswaar worden ze in de eerste plaats door hun eigen hoofden uitgezogen, maar dat is wel een uitvloeisel van het koloniale systeem, dat er ook niets tegen doet! Lees verder

Geplaatst in column | Getagged , , | 2 Reacties

Gedicht: Jan Baeke • Wat de dag betreft

Uit Houvastvergankelijkheidsleer, de nieuwe bundel van Jan Baeke.

Wat de dag betreft

De plaats van alle toekomstige delicten, de hotelkamer
de caravan, overal waar ik de afgelopen nachten heb
doorgebracht, de lange vlucht het woord uit en Eva
met al haar ringen, alle tekens op haar bovenbeen.

Een rechterbovenbeen en Eva die zichzelf een uur
in het zwembad cadeau heeft gedaan.
Ik betaal de rekening op rekening van anderen.

‘Waarom zeg je niks over de minibar of het casino?’
Het donker neemt de vrijgekomen plekken in.
Eva is terug in de tekst die ze had durven verlaten.
‘Op een zeker punt kan je gewoon stoppen.’

We schrijven als de wegen ons scheiden.
Lieve Eva, ik blijf overal hangen en wat de dag betreft
het wordt een latertje. De dienstregeling staat in de oven.
De kleine zit thuis aan het evangelie. Kusjes, Friedrich.

Jan Baeke (1956)
uit: Houvastvergankelijkheidsleer (2018)

———————————–

Geplaatst in gedicht | Getagged , | Een reactie plaatsen

Video: Fries op NHL Stenden

Geplaatst in geen categorie | Getagged | Een reactie plaatsen

24 en weg: In memoriam Tiemen Wind

Door Michiel van Kempen

Wat een verbijstering als een kerngezonde, levenslustige jonge neerlandicus en promovendus-in-de-dop plots uit het leven wordt gerukt. Door een stommiteit. Dat is wat Tiemen Wind is overkomen. 24 jaar oud was hij toen hij in de nacht van 8 december j.l. weggleed en bij zo’n jonge leeftijd wordt meestal gezegd: dan moet het allemaal nog beginnen. Maar Tiemen bruiste zo van leven, dat er al veel begonnen was. Lees verder

Geplaatst in geen categorie | Één reactie

De Nederlandse Taalunie en het wegmoffelingseffect. Waar zijn de streektalen (regionale talen)? De overheid moet streektalen als het Limburgs en Nedersaksisch vrijwaren van centralistisch ontmoedigingsbeleid

Door Joep Leerssen, Henk Bloemhoff, Leonie Cornips, Roeland van Hout en Goffe Jensma

In 2017 zorgde de Taalunie-enquête De Staat van het Nederlands voor onrust: waarom moesten, bijvoorbeeld, Limburgers, in die enquête invullen dat ze thuis ‘Nederlands’ spraken, wanneer dat in werkelijkheid Venloos was? Inmiddels zijn de partijen gelijkgestemd. Begin november 2018 spraken ondergetekenden met de Taalunie over de tweede Taalunie-enquête die op dit moment online staat, met als gevolg dat nu wel aan het Limburgs of Nedersaksisch gerefereerd wordt. Er is de belofte gedaan dat in de 2020 versie van De Staat van het Nederlands de drie erkende regionale talen apart als invuloptie aangeboden zullen worden.
Waarom waren we verontrust over de enquête? Wij vonden dat de gevolgde methodiek Lees verder

Geplaatst in geen categorie | Een reactie plaatsen

Een goed begin is het halve werk

Door Lucas Seuren

Tijdens een bijeenkomst van de American Sociologal Association merkte de huidige voorzitter op dat mensen die zich bezighouden met ethnomethodologie en conversatieanalyse maar gek bezig zijn; wat boeien die kleine details als openingen van gesprekken nu werkelijk? Het is een opmerking die uiteraard niet in goede aarde viel onder mijn collega’s, en met goede reden. De opening van een gesprek is een van de belangrijkste momenten; we zouden er juist meer aandacht aan moeten geven! En niet alleen binne de sociologie en taalkunde, maar ook in de antropologie. Wie mensen en culturen wil begrijpen, moet onderzoek doen naar hoe ze met elkaar in gesprek raken. Lees verder

Geplaatst in column | Getagged , | Één reactie

Gedicht: Liesbeth Lagemaat • Doorlopen

Uit Abri, de zesde bundel van Liesbeth Lagemaat.

Doorlopen,

I

naar het midden. ‘De stad heeft een plattegrond in de vorm van
een schietschijf.’ Dan kan het nooit moeilijk zijn. Je bent

de laatste toerist met een gidsje op zak, je voetstappen maken
diepere afdrukken in de aarde. Niet dat je traag bent.

Vanuit een steeg scheren twee schorpioenen je voorbij,
de dans is niet voor jou, je bent een toevallige. Achtervolg je iets? Lees verder

Geplaatst in gedicht | Getagged , | Een reactie plaatsen

Lambert ten Kate en het Maleis

Door Jan Noordegraaf

Een oudere generatie neerlandici heeft tijdens de studie ongetwijfeld de naam van de Amsterdammer Lambert ten Kate (1674-1731) leren kennen. Deze veelzijdige geleerde was onder meer de auteur van de Aenleiding tot de kennisse van het verhevene deel der Nederduitsche sprake (1723), een taalkundig werk dat veel invloed heeft gehad, niet alleen in de achttiende eeuw, maar ook later. ‘Ik weet niet beter of ’t is byna alles nieuw en onverhandelt, en, zo ’t mij toegeleek, van ’t gewigtigste in onze Taelkunde en in die van alle onze Taelverwanten, zo Hoogduitschers als Engelschen, Zweden en Deenen’, schrijft Ten Kate in een brief uit 1729. De laatste decennia zijn in de vakliteratuur allerlei aspecten van leven en werk van Ten Kate aan de orde geweest, zoals de BNTL wel laat zien. Toch blijft Ten Kate telkens weer verrassen. Dat blijkt wel uit een recent artikel van VU-taalwetenschapper Lourens de Vries over George Henrik Werndly’s Maleische Spraakkunst uit de eige schriften der Maleiers opgemaakt (1736), een boek dat binnen de neerlandistiek niet helemaal ongezien is gebleven. De studie van De Vries, ‘Newton goes East: natural philosophy in the first Malay grammar (1736) and the first Malay Bible (1733)’, is verschenen in een tijdschrift dat niet iedere neerlandicus frequent onder ogen komt. Ik signaleer daarom kort enkele punten uit het artikel van De Vries over de relatie Ten Kate – Werndly. Lees verder

Geplaatst in column | Getagged , | Een reactie plaatsen