Smeuïgheid tussen de regels

Door Marc van Oostendorp

Het Instituut voor de Nederlandse Taal INT heeft het afgelopen jaar gevierd dat Matthias de Vries (1820-1892) tweehonderd jaar geleden geboren werd. De Vries is in zekere zin de geestelijk vader van het INT. Hij begon het Woordenboek der Nederlandsche Taal (WNT) waaromheen uiteindelijk het Instituut voor Nederlandse Lexicologie (INL) werd gebouwd, dat een paar jaar geleden werd herdoopt tot INT.

En daarmee kan dat INT zich dus een rijke geschiedenis aanmeten.

In Geen woord te veel. Geschiedenis van INL tot INT zetten de eerste directeur (Piet van Sterkenburg) en de huidige (Frieda Steurs) zich samen aan de beschrijving van die rijkdom. In de inleiding melden ze alvast dat de lezer niet hoeft te rekenen op de ‘smeuïgheid die bijvoorbeeld aanwezig is in Het Bureau van Voskuil”.

Ik zou dat wat anders hebben gezegd: die smeuïgheid zit verstopt tussen de regels, zoals in het feit dat het boek rijk geïllustreerd is en foto’s bevat van zo’n beetje iedere medewerker die ooit aan het INL/INT of het woordenboek gewerkt heeft, maar niet van de directeur die tussen Van Sterkenburg en Steurs gezeten heeft.

De zakelijke invalshoek geeft tegelijkertijd wel een goed beeld van de professionalisering van de organisatie en de steeds succesvollere inbedding in het taalwetenschappelijke landschap. Het INL werd, blijkens Geen woord te veel, opgericht omdat de medewerkers van het WNT zich zorgen maakten over hun baan wanneer het woordenboek klaar zou zijn. Het instituut moest daarna genoeg andere woordenboekprojecten bieden om deze mensen aan het werk te kunnen houden.

Onder leiding van Van Sterkenburg en later Steurs lukte dit – het instituut werd een professionele organisatie die nu zijn plaats gevonden lijkt te hebben onder de vleugels van de Taalunie, en die de ambities van de naamsverandering (van Nederlandse lexicologie naar ‘de Nederlandse taal’) langzaam lijkt te willen waarmaken, bijvoorbeeld door het grammaticaproject Taalportaal. Bovendien probeert men ook nadrukkelijker het zogeheten ‘grote publiek’ te bereiken, bijvoorbeeld doordat de rubriek WoordHoek van Ewoud Sanders begin volgend jaar verhuist van de NRC naar de website van het INT.

Full disclosure: Sinds september krijgt Neerlandistiek technische ondersteuning van het INT.