Ik ben razend: neem de problemen met leesvaardigheid serieus

Door Hanneke Gerits

Op dinsdag 2 juni las ik de brief die Geert Buelens en 199 anderen schreven in de Volkskrant en waarin gepleit wordt voor een corona-leesoffensief. Ik ben leraar Nederlands in het voortgezet onderwijs én ik ben lerarenopleider en ik was niet blij met de brief, niet blij is een understatement, ik ben razend!

We weten al heel lang dat het niet goed gaat met leesvaardigheid van jongeren, dat is niet iets van afgelopen maanden of het laatste jaar. We weten ook, dat dat zeker niet alleen komt door te weinig lezen en we weten ook dat leeskilometers maken alleen niet de oplossing is. Dat staat ook in uw brief, en gelukkig prijst u ook de inzet van leraren.

Maar het te-weinig-lezen heeft oorzaken en is niet opgelost met enkele theatermakers die willen enthousiasmeren.  Daaraan gaan Buelens en zijn medeauteurs geheel voorbij: waarom lezen 15-jarigen niet? Ik noem een paar aan te pakken redenen: thuis wordt niet veel gelezen vanwege ….vul maar in, de bibliotheken zijn gesloten, de leraren weten soms niet zo goed hoe ze leesonderwijs aan kunnen bieden, leraren moeten vooral zorgen dat kinderen ‘scoren’; de naam van de school hangt ervan af, dus teaching to the test, er is weinig tijd in het onderwijs om te lezen enzovoorts. Dat ik stop met opsommen, wil niet zeggen dat ik niets meer kan toevoegen.

De academici, schrijvers en theatermakers hebben zich om al deze oorzaken niet bekommerd in de afgelopen periode. Er is, zolang we al weten dat het slecht gaat met het lezen, niet omgekeken naar de leerlingen en er is geen hulp geboden. Dat lijkt me een grote gemiste kans voor de academische wereld. Ze hadden hier zeer betekenisvol kunnen zijn, misschien had het zelfs wel studenten Nederlands getrokken, als men zich wat meer in de kijker van het onderwijs had gespeeld.

Daarnaast zijn er onder de 200 ondertekenaars geen leraren te vinden. Wat denkt u? Dat we niet geraadpleegd hoeven te worden? Dat we onze lessen uit onze handen laten vallen om jullie ‘het probleem’ te laten oplossen? Dat jongeren wel doen wat jullie van hen vragen en niet wat wij van ze vragen?

De brief heeft mij en vele leraren hiermee niet alleen enorm beledigd en gekleineerd, maar vooral de arrogantie van uw beroepsgroep blootgelegd. Als de schrijvers werkelijk geïnteresseerd waren in het slechte en weinig lezen van jongeren dan hadden ze al lang eerder mee kunnen denken met leraren en hen kunnen ondersteunen met onderzoek, adviezen en meedenken. En ze hadden flink aan de bel kunnen trekken bij onze beleidsmakers, op kunnen komen voor leerlingen én leraren, dat allemaal hadden ze kunnen doen. Maar nee, ze kiezen ervoor om een crisis aan te grijpen om 200 mensen een wit voetje te laten halen bij…ja bij wie eigenlijk?

Het onderwijs, de leerlingen en leraren hebben liever oprechte belangstelling, die langer duurt dan een coronacrisis.