Door Henk Wolf

“Een meertalig minibrilletje” in al het lesmateriaal. Dat is de wens van een groep bevlogen docenten die zich in Nederland bezighouden met meertaligheid op school. De term komt van Hanna Kuijs, onderwijzers op een basisschool in Amstelveen. Zo’n brilletje is natuurlijk een manier van kijken en methodemakers kunnen het aan hun boeken of websites toevoegen met tips om opdrachten een meertalige invalshoek te geven.

De wens staat beschreven in Meertaligheid in het basisonderwijs, een onderzoek dat Aline Masselink in opdracht van de Stichting Leerplan Ontwikkeling heeft uitgevoerd naar manieren om kinderen waardering voor verschillende talen bij te brengen. Ze heeft daarvoor met een groep mensen gesproken die zich op de een of andere manier inzetten voor meertaligheid in het onderwijs.

Dat streven naar een positieve waardering voor talen in hun algemeenheid is opgenomen in het ontwerp voor het nieuwe schoolvak Nederlands, dat te vinden is op curriculum.nu. Een vergelijkbaar doel staat ook in het onderwerp voor het schoolvak Fries, te vinden op kurrikulum.frl.

Dat de leraren en anderen die zich met de vakvernieuwing bezighouden, waardering voor meertaligheid enigszins voor die twee vakken hebben ‘geclaimd’, wil niet zeggen dat alleen zij de taak krijgen aan die waardering te werken. Door het ‘brilletje’ van Hanna Kruijs zou straks elke docent moeten gaan kijken, als het aan de ondervraagde personen ligt.

Willemijn Zwart, die onder andere bij Saxion Hogescholen en de IJsselacademie werkt en zich inzet voor het Nedersaksisch op school, pleit ervoor dat uitgeverijen hun methoden grondig herzien om af te komen van het idee dat het Nederlands de enige taal voor dagelijks gebruik is. Joana Duarte, die onder andere lector meertaligheid bij NHL Stenden Hogeschool is, stelt voor om in boeken QR-codes op te nemen, die leiden naar video’s waarop leraren vertellen hoe ze een bepaald stuk leerstof een meertalige kant hebben gegeven.

De bevraagde experts zijn het erover eens dat bij het behalen van het nieuwe doel de nadruk moet liggen op attitudevorming: kinderen moeten ontdekken dat er in Nederland heel veel talen gesproken worden, dat die talen voor allerlei mensen om allerlei redenen belangrijk zijn en dat ze ook voor mensen die ze (nog) niet spreken mooi en interessant kunnen zijn.

Het onderwijs is daar nog niet op klaar, schrijft onderzoekster Masselink. Op de pabo’s wordt niet veel aandacht besteed aan meertaligheid en bij veel leerkrachten bestaat nog het idee dat het Nederlands per definitie lijdt onder aandacht voor andere talen. Meertaligheid zal op de pabo’s dan ook een grotere rol moeten krijgen en docenten in alle onderwijsniveaus moeten worden bijgeschoold, wil het halen van het nieuwe doel realistisch worden.

Het onderzoeksverslag van Aline Masselink is hier te vinden.
De voorstellen voor het nieuwe schoolvak Nederlands zijn hier hier te vinden.
De voorstellen voor het nieuwe schoolvak Fries zijn hier te vinden.
Foto: Unsplash