Wat is het ideale eindexamen?

Hoofdredactionele inleiding op 11 mei 2020

Door Marc van Oostendorp

Het is geloof ik niet overdreven dat Neerlandistiek, ook in zijn oude gedaante van Neder-L, nauw verknoopt is met het eindexamen Nederlands. Acht jaar geleden werd er door leraren en leerlingen wel geklaagd, maar die klachten haalden niet het publieke debat. In 2012 wijdde de lerarenopleider Bas Jongenelen een serietje aan het eindexamen in Neder-L (hier is aflevering 1); het jaar erna publiceerden we meer stukken aan het onderwerp, en dat lokte uiteindelijk ook een door bijna 1600 betrokkenen ondertekende petitie uit om iets aan de problemen te doen.

Sindsdien is het debat over het eindexamen nooit weggeweest uit onze kolommen: iedere jaar wordt er door deze of gene wel iets over het centraal eindexamen gezegd. De laatste jaren boden we daarna ook de service dat we voorlopige antwoorden op het centraal eindexamen voor het vwo plaatsten, een paar uur nadat dit eindexamen was afgenomen.

Vandaag zou dat eindexamen zijn, de agenda’s waren al schoongeveegd om ons over de teksten en de vragen te buigen, maar dit jaar is het hele evenement afgeblazen.

Ideale school

Dat biedt, dachten wij, ook de mogelijkheid om nu eens met wat afstand naar het eindexamen te kijken, zonder te worden gehinderd door de vraag of leerlingen in Wageningen deze teksten ‘goed te doen’ vonden of dat de auteur van een van de artikelen beweert zelf geen enkele vraag over zijn tekst goed te kunnen beantwoorden – en wat dat dan precies betekent.

We hebben een aantal cruciale personen in het debat gevraagd om nu eens op papier te zetten hoe volgens hen het ‘ideale eindexamen’ eruit zou zien: docenten, vakdidactici, examenmakers. Hun antwoorden verschijnen vandaag in de loop van de dag op Neerlandistiek: ieder uur één tot vroeg in de avond. Ze komen uit heel verschillende hoeken en laten zien hoe verschillend de idealen zijn. Maar wat daarbij mooi is: ze hebben allemaal idealen, en niemands ideaal lijkt te zijn om alles te laten zoals het is.

Het eindexamen vormt natuurlijk maar een klein onderdeel van iemands schoolloopbaan, maar het heeft minstens een symbolische betekenis. Ook over de inrichting van het schoolvak is er natuurlijk aan allerlei tafels discussie, en ik geloof dat veel van de bijdragen aan deze dag ook aan die discussie kunnen bijdragen. Want een ideaal eindexamen kan natuurlijk alleen worden afgenomen in een ideale school.