Wattes

Door Marc van Oostendorp

Hier is een voorbeeld van een woord dat nog niet in de woordenboeken staat, terwijl het al minstens decennia bestaat: wattes. Het is een woord dat kennelijk onder de rader blijft, ik geloof niet dat het iemand is opgevallen dat de journaliste Japke-d. Bouma, altijd kritisch op modieus taalgebruik vorig jaar schreef:

De vorm lijkt me dan ook niet modieus, het is niet eens duidelijk of hij nieuw is. Op Twitter vind ik hem al ongeveer vanaf het moment dat Twitter in het Nederlands gebruikt werd:

En op het web staan sinds het begin van deze eeuw onaangeroerde websites die het woord ook bevatten. (Bekijk bijvoorbeeld de pagina Surrea-wattes en vermijd u in nostalgie: die opmaak!)

Het woord is niet te vinden in Van Dale en ook niet in het WNT. Het laatste woordenboek heeft wel watte (dat ik ook wel ken), maar Van Dale heeft het ook niet. De vorm is op het oog verwant met, of een uitbreiding van, vormen zoals hebbes, nietes, en welles. Van Dale heeft ze alle drie, het WNT heeft hebbes en welles wel, maar nietes niet. Beide woordenboeken vinden hebbes ‘spreektaal’ en welles ‘kindertaal’.

Omdat op het internet alleen volwassenen de vorm gebruiken, zal wattes ook wel spreektaal zijn. Juist omdat het spreektaal is, is het moeilijk te vangen; het is best mogelijk dat het ook voor de eeuwwisseling al heel lang in gebruik was. Ik vind overigens alleen Nederlandse vindplaatsen, en geen Vlaamse, en bij oppervlakkige beschouwing binnen Nederland vooral Hollandse. Maar anderzijds loop ik toch al decennia lang heel veel in Holland rond en is die vorm me tot voor kort nooit opgevallen.

Die toevoegingen –e of –es lijken me typisch bedoeld voor klemtoon. Het is fijn als een woord dat nadruk krijgt wat langer is, en een trochee geldt daarvoor als de ideale vorm in het Nederlands.

Update 8 uur 9: Op Facebook wijst Gabriella van der Linden op deze vindplaats uit de jaren tachtig: