Je kunt vleermuizen een toontje lager laten zingen

(Persbericht Max Planck Institut für Psycholinguistik)

Mensen leren spreken door spraakgeluiden na te bootsen. Zijn er andere zoogdieren die geluiden kunnen leren door imitatie? Onderzoekers van het Max Planck Instituut voor Psycholinguïstiek en de Ludwig Maximilian Universiteit in München lieten zien dat volwassen vleermuizen hun sociale geluiden kunnen veranderen door geluiden in het lab na te bootsen. Kennis over vocaal leren in vleermuizen is belangrijk om meer inzicht te krijgen in de genetische en biologische basis van menselijke gesproken taal.

Mensen kunnen leren spreken omdat we heel goed zijn in het imiteren van geluiden (ook wel ‘vocaal leren’ genoemd). Maar in het dierenrijk is vocaal leren uiterst zeldzaam. “Het is moeilijk te bestuderen in zoogdieren omdat de weinige zoogdieren die het kunnen (walvissen, dolfijnen, zeehonden en olifanten) niet makkelijk te onderzoeken zijn in neurobiologische en genetische studies”, zegt Ella Lattenkamp van het Max Planck Instituut voor Psycholinguïstiek (MPI) in Nijmegen. Volgens Lattenkamp en haar collega’s is een diermodel van groot belang om de evolutie van vocaal leren te begrijpen.

Samen met senior onderzoekers Sonja Vernes (MPI) and Lutz Wiegrebe (Ludwig Maximilian universiteit) besloot Lattenkamp om de bonte lansneusvleermuis te onderzoeken, een sociaal diertje met een rijk repertoire aan sociale geluiden. Zouden volwassen vleermuizen geluiden in een lab leren imiteren?

Geprakte banaan

De onderzoekers trainden zes bonte lansneusvleermuizen gedurende vier uur per dag. De vleermuizen luisterden naar een bandje waarop vleermuisgeluiden werden afgespeeld met lagere frequenties dan hun eigen geluiden. Als de vleermuizen de nieuwe geluiden correct herhaalden kregen ze als beloning een hapje geprakte banaan. Na dertig dagen training hadden alle vleermuizen geleerd om hun geluiden lager te maken. Eén vleermuis imiteerde de geluiden ook zonder beloning, wat nog beter bewijs is dat vleermuizen ‘op het gehoor’ kunnen leren.

Spraak- en taalstoornissen

Vleermuizen zijn dus in staat tot vocaal leren. Daarom gaat het team nu onderzoeken hoe dit leervermogen eruit ziet in het vleermuisbrein – met behulp van miscroscopische anatomie en neuroimaging technieken. “We kennen inmiddels ook de genoomsequentie van deze vleermuis”, zegt Sonja Vernes. “En we zijn bezig met genetische experimenten, waarbij we een gen als FoxP2 uitschakelen en kijken welk gevolg dat heeft voor het vocaal leren van de vleermuizen. Uiteindelijk hopen we dat dit onderzoek meer inzicht geeft in het ontstaan van menselijke spraak en taal, en in wat er mis gaat bij genetische spraak- en taalstoornissen”.

Publicatie

Ella Lattenkamp, Sonja Vernes & Lutz Wiegrebe (2020). “Vocal production learning in the pale spear-nosed bat, Phyllostomus discolor” Biol. Lett. 16: 20190928. http://dx.doi.org/10.1098/rsbl.2019.0928

Foto: Arend, Flickr