Verwarrende tijden

Dichter des Vaderlands (9)

Door Marc van Oostendorp

Je komt dezer dagen lekker weg met de observatie dat we in verwarrende tijden leven. Alsof niet elke tijd verwarrend is! Alsof het leven niet gewoon doorgaat in zijn rechte lijn naar het al te bekende!

Affijn, wat doe je in tijden van verwarring? Je zet de dingen op een rijtje – naast elkaar en na elkaar. Dat is wat Tsead Bruinja doet in zijn nieuwe Dichter des Vaderlands-vers:

grachtengordelgedicht met duur eten

na het elkaar niet omhelzen en het bespreken
van het elkaar niet omhelzen
na de vitello tonato de saltimbocca
en het viertal glazen witte wijn
die het gesprek met de 87-jarige vriendin
over het wel of niet doorgaan met publiceren
als je op leeftijd bent en misschien niet meer
beschikt over de scherpste pen
vloeit jullie gesprek over
in het vergelijken van verliefdheden
het verschil in temperament

na de extra limoncello
die na de limoncello van het huis
nog besteld moest worden
aan het einde van het gesprek
dat je in eerste instantie wilde afblazen
vanwege je droge keel
kijk je de vriendin aan die betaald heeft
voor je eten

je geeft haar een knuffel een dunne kus op de wang
en begint meteen je te verontschuldigen
ze wuift het weg en zegt in een zijstraat van de jordaan
waar fietsen net wat te dicht op elkaar staan
ik denk dat ik weet wat je bedoelt

in de halflege tram naar huis gaat het door je heen
het heeft mij goed te pakken
dit wikken en dit wegen

maar nog niet stevig genoeg

De conjuncties buitelen over elkaar: in de 28 regels die het gedicht telt komt en zes keer voor, en dan zijn er ook nog een of en een maar, en een paar lijstjes zonder conjunctie (‘de vitello tonato de saltimbocca’, ‘het vergelijken van verliefdheden het verschil in temperament’, ‘een knuffel een dunne kus op de want’).

Blijkens de foto die Bruinja op Facebook bij het gedicht plaatste (zie hierboven), speelt de ontmoeting die de aanleiding vormde voor het gedicht zich af in het Amsterdamse Assaggi, een Italiaans restaurant. De naam is ook een soort opsomming: hij betekent ongeveer ‘hapjes’.

In Italië zelf kon je op het moment van de ontmoeting (ook daarvoor is de bron weer de Facebook-post van Bruinja) al niet meer naar een restaurant.

Een nog veel belangrijker organiserend principe van het gedicht is dat van de tijd. Het woord na komt ook vier keer voor, Het gedicht is bovendien chronologisch georganiseerd, en verwijst alleen daarom al naar de toekomst zonder dat de dood er expliciet in aan de orde komt: die van de 87-jarige vriendin die kennelijk nog wil publiceren en zich vooral zorgen maakt over de scherpte van haar pen en niet over de droge keel waar we nu ineens allemaal van schrikken.

Het gedicht gaat vooral over hoe langzaam het besef doordringt dat de tijd veranderd is. Donderdag ging Bruinja nog op stap in de Amsterdamse binnenstad, maar inmiddels zit hij ook in zelfisolatie in zijn huis. Net als wij allemaal. Verwarrende tijden.