Een toerist begint dronken tegen de eigenaar

Door Marc van Oostendorp

Er zijn gelegenheidsgedichten die expliciet de gelegenheid noemen die zij verdichten (‘Nu wij hier samen zijn vergaard / rond tante Tiny’s 80e verjaardagstaart’) en er zijn gedichten die de gelegenheid onbenoemd laten. Het zal mij benieuwen hoe iemand het nieuwste gedicht van Dichter des Vaderlands Tsead Bruinja interpreteert die niet weet dat het op 31 januari 2020 gepubliceerd werd, of wat er op 31 januari 2020 precies gebeurde: Zo iemand leest het gedicht misschien wel als dronkemansgelal:

geen broeders maar een eiland

een toerist loopt een coffeeshop in
en begint dronken tegen de eigenaar

die van jou lust er wel pap van
die heeft er altijd zin in

die kun je op elk moment van de nacht
er wel voor wakker schudden of niet dan

wink wink

losse handjes en straks een dikke bovenlip

onder het uitspansel bij paal 28
valt een gezin uit elkaar dat ruzie maakt
over de pleegkinderen

vrede voorspoed en vriendschap
met alle naties

daar wordt niemand beter van

Natuurlijk, ook zo iemand haalt als het goed is de verwijzingen naar Groot-Brittanië er wel uit: wink wink van Monty Python, het eiland uit de titel, de dronken toerist die tot de Brexit zo’n veel geziene gast was in het Amsterdamse nachtleven.

Maar verder is het moeilijk een lijn te vinden als je niet al wist wat die lijn was. Ja, er sprake van ruzie, tussen vreemden die doen alsof ze familie zijn, in een familie waarin de kinderen ‘pleegkinderen’ blijken te zijn, er is een einde dat alleen maar cynisch kan klinken, maar dat alles zou dus net zo goed te berde gebracht kunnen zijn door die dronken toerist.

Als dat zo is, komen alleen de eerste twee regels voor rekening van de dichter. En met die regels is iets bijzonders aan de hand: het werkwoord beginnen wordt er gebruikt op een manier die heel gebruikelijk is, maar die ontbreekt in Van Dale: een onderwerp aansnijden. “Je begon er zelf over”, “hij begon tegen mij ‘dat pik ik niet'”, enzovoort. Er is dan geen hoofdwerkwoord nodig, maar misschien wel een voorzetselvoorwerp (‘over…’), zij het dat dit in informeel taalgebruik door een zin zonder over kan worden vervangen.

Zoals hier dus, waar niet duidelijk is waar de dronken toerist ophoudt en de dichter begint.

Illustratie: M. van Oostendorp