Briljante vertaling van Mens

Door Marc van Oostendorp

Lang leve Erik Bindervoet en Robbert-Jan Henkes! Geef hun alle taalprijzen die er onder de hemel zijn, want zij maken van vertalingen wat het moet zijn: een feest. Ze vertaalden al de onwaarschijnlijkste werken, zoals Finnegan’s Wake en de liedteksten van Bob Dylan, en ze verrijkten er het Nederlands mee.

En nu namen ze ook nog van George Saunders het charmante boekje Vos 8 onder handen. Uitgeverij De Geus was zo aardig het me toe te sturen, met een handgeschreven kaartje bij, waarboven “Beste Marc” en als ondertekening “Uitgeverij De Geus” (waaruit ik afleid dat ik kennelijk ooit met “Uitgeverij De Geus” geknikkerd heb).

Misschien heeft Uitgeverij De Geus deze aardige geste gedaan omdat ik bekend sta als een spellinganarchist. Vos 8 wordt verteld door een vos die zich de taal van de mensen, “Mens “, heeft eigengemaakt. Dat lezen kost natuurlijk wat extra moeite, je bent het niet gewend, maar juist dat kleine beetje moeite trekt je het verhaal in:

En zij gaanvan: Vosse sein ons lievul links Dier.

En ik gaavan: Bedankt.

En zij gaanvan: Waarrom toch waarrom sein we zo stom geweest om Honde te kieze as ons voor naamste Huisdier?

De stijl is, bij Bindervoet en Henkes, ergens in het midden komen liggen van Gerard Reve en het YouTube-kanaal BOOS, Het heeft automatisch iets kinderlijks en naiefs, en de stem van Vos 8 is ook kinderlijk en naïef. Het verhaaltje is een sprookje voor alle leeftijden: de vos wordt geconfronteerd met de kwalijke kanten van de mens, die een mall bouwen en een bevriende vos vermoorden, en komt na enige omzwervingen bij een bevriend vossenvolk terecht.

Ondertussen geniet je vooral van het Mens van Henkes en Bindervoet. Bij slechte vertalingen uit het Engels lees je de hele tijd de oorspronkelijke tekst door de vertaling heen. Bij goede vertalingen merk je niet dat je een vertaling leest. Bij briljante vertalingen als deze vraag je je af hoe iemand zoiets ooit in het Engels zou kunnen zeggen:

Wat is Broodje van Kootje, wat is Kompjoe-Fun, wat is Kruidvat, wat is Douglas, wat is H&M, wat is Multivlaai?

Het Nederlands is levend en kikkend!