Oude woorden voor nieuwe dingen en nieuwe woorden voor oude dingen

Door Marc van Oostendorp

Dit is de inleiding van mijn nieuwe boek U als scheldwoord.  Je kunt het hier bestellen. 

Wat is het fijn om iedere ochtend op te staan om te horen en te zien hoe het de taal nu weer is vergaan! Miljoenen mensen spreken en schrijven het Nederlands, miljoenen mensen die de wereld allemaal anders bekijken en die iedere dag iets over die wereld te melden hebben. Hoe goed je het Nederlands ook denkt te kennen, er valt iedere dag wel weer iets nieuws te ontdekken.

Het is niet gek dat de taal voortdurend verandert. Iedere keer als er iemand sterft én iedere keer als een kind haar eerste woordje spreekt, verandert er iets in de taal omdat ze net weer iets anders gebruikt wordt, omdat er net een ander stel hersenen aan te pas komt. En dus verandert de taal iedere dag vele keren, zij het steeds een klein beetje.

Verborgen

Er zijn mensen die dat erg schijnen te vinden, maar het is niet erger of minder erg dan het feit dat de mensheid zich steeds vernieuwt. Het mooie is dat je het in de taal ook allemaal een beetje kunt bijhouden. Dankzij boeken, kranten, internet kun je bovendien kennis nemen van veranderingen die de taal ver buiten je eigen kleine kringetje ondergaat. Je kunt als volwassene misschien niet precies op de hoogte zijn van de allerlaatste ontwikkelingen in de jongerentaal, maar toch wel van de op één na laatste.

Iedere dag

Daar valt altijd wat uit te leren: over hoe vernuftig de menselijke geest is en hoeveel spelonken er toch ook in die geest verborgen zitten. Hoe verschillend mensen van elkaar zijn en hoeveel ze toch ook op elkaar lijken. Hoe iedere dag nieuwe woorden worden gevonden om oude dingen te zeggen, of oude woorden voor nieuwe dingen.

De taal is overal om je heen als mens: zet je oren maar open. De taal zit ook diep in ons: je kunt best denken zonder taal, maar de kwaliteit van ons denken zou nooit dezelfde zijn als we geen vorm aan onze gedachten konden geven. Ook wie niet hardop denkt, denkt toch af en toe in zinnen.

Waar gaan we heen? Dat kun je het beste aflezen aan waar het heengaat met de taal. Het is leuk, het is fijn om dat iedere dag te zien, om daar iedere dag over na te denken.

Over Marc van Oostendorp

Marc van Oostendorp is onderzoeker aan het Meertens Instituut (KNAW). hoogleraar aan de Radboud Universiteit en hoofdredacteur van Neerlandistiek. Hij heeft een website, een YouTube-kanaal en een Twitter-account.
Dit bericht is geplaatst in column, voorpublicatie. Bookmark de permalink.

Laat een reactie achter