kat / poes

Verwarwoordenboek Vervolg (72)

Door Jan Renkema

In het Verwarwoordenboek worden zo’n 500 woordparen behandeld met vaak onduidelijke verschillen: afgunst-jaloezie, bloot-naakt, geliefd-populair, plaats-plek, enz. Talrijke lezers hebben woordparen aangedragen met het verzoek om ook die te behandelen. Vandaar deze wekelijkse rubriek.

Mocht u ook een ‘verwarpaar’ behandeld willen zien, plaats dan een reactie onder deze rubriek. Kijkt u dan wel even op de website om te zien of de woorden al zijn opgenomen.

kat / poes

De woorden worden door elkaar gebruikt, maar er lijkt betekenisverschil op komst.

kat klein eigenzinnig huisdier dat miauwt en spint; ‘Felis catus’

Als de kat van huis is, dansen de muizen op tafel.

poes klein eigenzinnig huisdier dat miauwt en spint; doorgaans het vrouwtje

Dat is niet voor de poes.

Tegenwoordig wordt kat steeds meer gebruikt als overkoepelende term voor het mannetje – kater – en het vrouwtje, poes. De kleine katjes heten kittens. Maar aan de volgende zinnen kunt u zien dat poes ook in de overkoepelende betekenis gebruikt wordt:

  • Zij is niet voor de kat.
  • Ik doe helemaal niet poezig, snibde ze.
  • Katlief antwoordde ze dat ze van niets wist.

Toch gaan zinnen met kattig als vanzelf over meisjes of vrouwen. Hoe dan ook, het onderscheid tussen kat als algemene term en poes voor het vrouwtje, is wel heel duidelijk.

En nu wilt u hopelijk nog weten hoe we aan poespas komen. Nou, dit woord voor ‘drukte’ heeft niets met onze zo rustige huisdieren te maken. Het is een klanknabootsend woord voor het pruttelende geluid dat je krijgt wanneer je een hutspot aan de kook brengt. Wist ik ook niet, staat zo in etymologische woordenboeken. En nu weet u het ook!