Alleen de taal is Alders

Door Jos Joosten 

Het was ongetwijfeld voor iedereen even onverwacht als voor mij en voor Hans Alders zélf. Het trending nieuws van gisteren: voor het eerst in zijn veertigjarige politiek-maatschappelijke carrière neemt Hans Alders een uitgesproken standpunt in! Meer nog: hij is consequent en handelt ernaar! Zijn standpunt droeg hij fier uit in maar liefst zeven A4-tjes aan de minister!

Ik was op slag ronduit benieuwd naar Alders’ Acte van Verlatinghe, zijn ‘hier-sta-ik-ik-kan-niet-anders’, zijn Lijkrede voor Eric Wiebes. ‘Burgers van Stad en Ommelanden, leen me uw oren…’

Nou, dat viel toch wat tegen. Achteraf had je natuurlijk een beetje kunnen verwachten hoe een man schrijft die zijn hele leven doorbracht in ambtelijke kringen. Maar, om met Asterix te spreken: ‘Ik wist niet dat het Romeinse leger zó groot was’.

Natuurlijk hoor ik naar de politieke boodschap te kijken – maar écht, het lukt niet. Deze brief noopt de neerlandicus in mij voortdurend tot opduiken. En ik weet uiteraard dat er in Nederland, terwijl ik dit schrijf, tienduizenden andere ambtenaren het soort talige bagger produceren waarin Alders grossiert:

‘Het verschil spitst zich toe op welke wijze er tot besluitvorming kan worden gekomen om te anticiperen op de ambitie om de gaswinning uit het Groningenveld zo spoedig mogelijk terug te brengen tot nul.’

Lees al die voorbehouden toch eens: hoe er dus ‘gekomen kan worden’ tot ‘besluitvorming’ om te ‘anticiperen’ op de ‘ambitie’ de gaswinning ‘zo spoedig mogelijk’ terug te brengen.

(En dan is dit nota bene nog een bestuurder die het goed voorheeft met de Groningers – ik heb serieus te doen met de mensen daar.)

Kennelijk heeft vier decennia bestuurlijke watertortuur zijn verwoestende werk onherstelbaar gedaan. Alders kan geen boze brief schrijven. Sterker nog: Alders kan helemáál niet schrijven.

We zien zijn Nederlands pijnlijk kermend voortstrompelen: ‘onder het voorbij gaan dat de inzet van de afgelopen jaren met zich mee brengt dat we over de helft van alle geplande inspecties zijn’; ‘nodig om in een als maar veranderende omgeving toch resultaten te boeken’. Er wordt gestrooid met rare spaties, gebrek aan logische interpunctie en over alle zeven pagina’s hangt een ondoordringbare woordenmist.

Uiteindelijk komt Alders (geloof ik) tot de kern, zijn statement, zijn vertrek met opgeheven hoofd van het gasveld:

‘Voor mij is het onmogelijk om te werken in een situatie waarin het meest elementaire vertrouwen ontbreekt en hoe moet ik de personificatie moet zijn van de gezamenlijkheid van gemeenten, provincie en rijk, terwijl voor iedereen zichtbaar de verdeeldheid heerst en de privaatrechtelijke aansprakelijke partij (NAM) opnieuw een prominente plats in neemt.’

Lekker gebruld, leeuw!

Het meest trieste is nog dat dit alles gelardeerd wordt met regelrechte spelfouten (alle citaten – ook hierboven – zijn rechtstreeks geknipt en ongewijzigd geplakt uit de oorspronkelijke brief).

‘De kans op een beving kan worden beïnvloed maar betekend niet dat een grotere beving niet zou kunnen plaats vinden.’

‘Bedacht moet worden dat de kans mogelijk beïnvloedt kan worden, het effect niet.’

Uiteraard draait Alders’ brief om een maatschappelijk cruciale kwestie. Maar ik ga het gewoon níet zeggen, iets als: ik weet heus dat het hier om belangrijkere zaken gaat dan een behoorlijke beheersing van het Nederlands. Dat vind ik namelijk niet. Ik vind het ronduit schandelijk dat een van onze hoogste topbestuurders zoiets de deur laat uitgaan als officieel (en publiek!) schrijven aan een minister.

Enfin, Alders heeft dadelijk vrije tijd genoeg voor wat taallessen. In Groningen zitten uitstekende neerlandici, weet ik toevallig. Ik raad hem echt aan bij hen of elders zijn licht op te steken – om nog één keer uit zijn brief te citeren: ‘of het linksom of rechtsom gebeurd, als het maar gebeurd’.