estuarium / delta

Verwarwoordenboek Vervolg (43)

Door Jan Renkema

In het Verwarwoordenboek worden zo’n 500 woordparen behandeld met vaak onduidelijke verschillen: afgunst-jaloezie, bloot-naakt, geliefd-populair, plaats-plek, enz. Talrijke lezers hebben woordparen aangedragen met het verzoek om ook die te behandelen. Vandaar deze wekelijkse rubriek.

Mocht u ook een ‘verwarpaar’ behandeld willen zien, plaats dan een reactie onder deze rubriek. Kijkt u dan wel even op de website om te zien of de woorden al zijn opgenomen.

estuarium / delta

Er is een betekenisverschil.

estuarium bredere overgangszone van rivier naar zee

De haven van New York ligt in het estuarium van de Hudsonrivier.

delta uitmonding van rivier in aftakkingen naar zee.

In de Mississippi-delta zijn tegenwoordig ook Nederlandse baggerbedrijven actief.

Een estuarium en een delta zijn beide uitmondingen van een rivier in zee. Maar de overgang van rivier naar zee is heel verschillend. Even de aardrijkskundeles van vroeger opfrissen. (Bekijk vooral ook een filmpje over ‘estuarium-delta’ op YouTube).

In een estuarium stroomt het rivierwater met een constante stroomsnelheid naar zee. Het zand en de klei in het rivierwater worden dan bij de monding door de werking van eb en vloed afgevoerd naar zee. Daarom is de monding veel breder dan de rivier, soms wel tot tien kilometer. De monding heeft de vorm van een trechter. In zo’n estuarium is het verschil tussen eb en vloed waarneembaar; het water is er brak. Een bekend voorbeeld is de Theems.

In een delta stroomt een rivier door laagland naar zee. Omdat de stroomsnelheid dan vermindert, bezinken het zand en de klei midden op de bodem van de rivier. Hierdoor loopt de rivier als het ware vast. Met als gevolg dat de verstopte rivier allerlei kleinere doorwegen en aftakkingen naar zee zoekt. Er is geen getijdenverschil waarneembaar, en het water blijft zoet. Die aftakkingen vormen samen vaak een driehoek. Ook de Griekse hoofdletter delta (de Δ), heeft die vorm; vandaar de naam. Een bekend voorbeeld is de Nijl.

Nederland is zo’n rijk rivierenland dat we beide vormen van uitmonding kennen, estuaria’s en delta’s. Onze Westerschelde is het estuarium van de Belgische Schelde. En het water van de Rijn vertakt zich al bijna direct bij Lobith in de Rijndelta, met o.a. Waal, IJssel en Lek.