Mijn jongens’ fietsen

Door Marc van Oostendorp

De genitief-s is al lange tijd op zijn retour in het Nederlands. We zeggen liever de stoel van mijn vader dan mijn vaders stoel en sowieso is die s eigenlijk alleen voorbehouden aan personen: mijn wagens wielen is raar. (Ik documenteerde hier en hier al andere problemen met deze vorm.)

Onlangs wees iemand me op nóg een eigenaardigheid. Wanneer je deze vorm in het meervoud gebruikt, schrijf je in de spelling een apostrof achter de slot-s:

  • Mijn jongens’ fietsen

Je schrijft die apostrof, zeggen we dan, omdat je nu eenmaal een meervouds-s hebt en een genitief-s, en je die niet allebei kunt uitschrijven, want het Nederlands houdt niet van een dubbele s aan het eind. Je schrijft dus niet mijn jongens’s fietsen of mijn jongenss fietsen. 

Het rare is nu dat meervouden die niet op een –s eindigen ook geen genitief vorm hebben. De volgende constructie zal nooit iemand zeggen en iedereen afkeuren:

  • Mijn mannens fietsen

Het Taalportaal zegt dat daarom mijn jongens’ fietsen alleen schrijftaal is, en dat je eigenlijk alleen mijn jongens fietsen kunt bedoelen. Het is een beetje vreemd, dat geef ik toe, en als ik geen context heb zal ik mijn jongens fietsen ook wel als enkelvoud beschouwen, maar de meervoudige interpretatie is toch niet helemaal uitgesloten.

Weekheid

Mijn goede vriendin Roos de Bruyn (die bij de Taaladviesdienst van Onze Taal werkt, goeie mensen werken daar) gaf me bovendien het voorbeeld mijn ouders’ fietsen. Dat lijkt me ook in spreektaal bij voorkeur de interpretatie te hebben van ‘de damesfiets van mijn moeder en de herenfiets van mijn vader’ en níét ‘de twee fietsen van een van mijn ouders’. Dat komt natuurlijk doordat ouders meestal in het meervoud staat en je tegen een enkele ouder meestal ‘vader’ of ‘moeder’ zegt, maar het laat ook zien dat de constructie met het meervoud kennelijk wel kan.

Als dat meervoud maar wel op –s eindigt, want ook een woord met een enkelvoudige betekenis en een meervoudige vorm op –en kan niet met de genitief samengaan: mijn hersenens weekheid klinkt raar.