Wederwaardigheden bij het editeren: al lang geleden verbrand

door Viorica Van der Roest

Vorige keer in deze serie vertelde ik over het fragment dat van Bonn Bad Godesberg naar Berlijn verhuisde. Daar, in Berlijn, heb ik het inmiddels ook gezien. Met het andere fragment dat kwijt was, is het helaas minder goed afgelopen. Het gaat om twee bladen uit het handschrift waar ook fragmenten van bewaard worden in Groningen en in Jena (H83D bij Kienhorst). In 1922 gaf Karl Menne dit fragment uit nadat hij het in de bibliotheek van het Priesterseminarie in Keulen (tegenwoordig Erzbisschöfliche Diözesan- und Dombibliothek) bestudeerd had. Alle onderzoekers die er de afgelopen decennia naar informeerden, kregen te horen dat een dergelijk fragment niet bekend was in de EDDB.

Dat was natuurlijk al geen goed teken. In een poging tot academische ontkenning stelde ik het lang uit om naar het fragment te vragen, maar uiteindelijk stuurde ik toch maar een mail. Er volgde een correspondentie met de conservator van de EDDB, die er gelukkig het belang van inzag dat het fragment, als het nog ergens lag (misschien verkeerd opgeborgen) in mijn editie terecht moest komen. Hij ging er daarom serieus naar zoeken. Maar helaas niet met een positieve uitkomst: het fragment is er echt niet meer.

Het is waarschijnlijk al verloren gegaan bij een brand in 1945. Een deel van de collectie van de Diözesanbibliothek (zoals de bibliotheek van het Priesterseminarie vanaf 1929 was gaan heten) is tijdens de oorlog buiten de stad ondergebracht, maar een ander deel is in het bibliotheekgebouw in Keulen achtergebleven. Je kan je zo voorstellen dat de priesters bij het evacueren van handschriften geen prioriteit hebben gegeven aan losse bladen uit Middelnederlandse ridderromans. En zo is het fragment hoogstwaarschijnlijk achtergebleven in Keulen. In januari en maart 1945 waren er grote branden in het bibliotheekgebouw. Pas in 1958 werd de bibliotheek (of wat er nog van over was) weer opnieuw in gebruik genomen. Daarom is ook nooit precies in kaart gebracht welke delen van de collectie bij de branden in 1945 verloren zijn gegaan. Maar we mogen toch wel concluderen dat het Parthonopeus-fragment in 1945 verbrand is.

Afgezien van het feit dat dat heel jammer is vanuit historisch oogpunt, betekent het ook dat ik het fragment niet zelf kan editeren. Ik ga dus een verantwoorde manier proberen te vinden om de artikeleditie van Menne in mijn editie op te nemen.

Vorige aflevering

Volgende aflevering

Foto: Viorica Van der Roest