Zelf concrete voorbeelden gebruiken

Door Marc van Oostendorp

Het vak van taalbeheersing en communicatiewetenschap wordt in Nederland maar matig gepopulariseerd. Er bestaat wel wat (boekje van Van Eemeren en Grootendorst over argumentatie naar aanleiding van cartoons van Peter van Straaten, boekje van Jaap de Jong over toespraken naar aanleiding van Max Havelaar, een weblog van het project Begrijpelijke taal), maar erg -opulair is het genre niet. Misschien komt het doordat taalbeheersers andere vormen van valorisatie hebben (praktisch adviezen geven aan overheid en bedrijven), en misschien doordat zij nog meer dan andere neerlandici gevangen zitten in de ijzeren banden van massa-onderwijs en publicaties in A-tijdschriften.

Hoe dan ook valt er natuurlijk wel wat te vertellen over de inzichten die er achter adviezen voor aantrekkelijk schrijven kunnen steken. Christine Liebrecht van de Universiteit van Tilburg doet dat met haar boekje Fan-tas-tisch om hier te zijn! Ondanks de praktische ondertitel Verbeter je taalgebruik gaat dit boek meer over waaróm technieken als overdrijving en ironie soms wel werken en andere keren niet dan dat het praktische tips geeft. Het doel is vooral om inzicht bij te brengen – al is de aanname natuurlijk dat iemand met dat inzicht ook effectiever communiceert.

Liebrecht schrijft zelf levendig en enthousiast. Je krijgt bij het lezen van haar boekje als het ware meteen zin om eens goed te framen, strategisch leestekens in te zetten, of concrete voorbeelden te noemen. Dat komt ook doordat Liebrecht alle door haar genoemde ‘taalversterkers’ zelf effectief weet in te zetten. Je leert toch het liefste dansen van een docent die af en toe een goede demonstratie geeft.

Heel diep gaat Liebrecht daarbij overigens niet. Het boekje is maar 125 pagina’s dik en daarin moeten maar liefst 20 van die versterkers aan de orde komen. Dat is aan de ene kant heel fijn, het maakt het allemaal juist heel levendig en aantrekkelijk. Tegelijkertijd doet het de lezer ook snakken naar meer. Misschien moeten de Nederlandse taalbeheersers eens proberen ook hun wetenschappelijke inzichten wat meer aan de man te brengen. Christine Liebrecht zou een fijn, dik, leesboek over effectieve communicatie mee kunnen schrijven.

Christine Liebrecht. Fan-tas-tisch om hier te zijn! Verbeter je taalgebruik. Bertram + de Leeuw, 2016. Meer informatie bij de uitgever.