Tegen vermoeidheid en moeheid

Door Marc van Oostendorp

Soms zie je bij de drogist een fles magnesiumpillen staan die je doet beseffen dat het he-le-maal niets betekent dat mensen een taal met elkaar delen. Zo’n fles, wat mensen daarop schrijven, ik neem aan dat ze daar lang over nadenken en weten wat ze doen voor ze de opdracht geven om op al die flesjes af te drukken wat de bedoeling is:

Magnesium draagt bij tot de vermindering van vermoeidheid en moeheid.
Een van de basisregels van de menselijke communicatie is dat je nooit meer zegt dan nodig. Als iemand dus de moeite neemt om zowel vermoeidheid als moeheid ouit te tikken, mogen we ervan uitgaan dat dit voor die iemand verschillende dingen zijn. Sommige mensen zijn vermoeid, anderen zijn moe, maar beide groepen hebben baat bij Etos Magnesium Met Calcium en B6.
Volgens Van Dale betekent vermoeid:

  • moe zijnd, zich moe voelend
Moe betekent dan weer:
  • vermoeid, afgemat
Vermoeidheid betekent, parallel hieraan volgens dit naslagwerk ‘het moe zijn, het zich moe voelen’, en moeheid ‘het moe zijn’ of ‘gevoel van vermoeidheid’. Men zou nu kunnen concluderen dat vermoeidheid de zijnsversie is van moeheid, en moeiheid de gevoelsversie van vermoeidheid, maar wat schiet men daarmee op?
Als ik bij mijn eigen intuïties te rade ga, kom ik er hooguit op uit dat vermoeid nog iets van het deelwoord in zich draagt dat moe natuurlijk niet heeft: als ik vermoeid ben, is er iets dat mij heeft vermoeid, terwijl dat voor moe niet geldt. Ik verbeeld me dat ik ook makkelijker kan zeggen dat ik zomaar heel moe wordt, maar niet dat ik zomaar en zonder aanleiding heel vermoeid ben. Omgekeerd kun je wel oververmoeid zijn, maar niet overmoe. 
Dat zijn allemaal natuurlijk fijne beschouwingen, maar de vraag is of ze ook in de hoofd van de drogist zijn opgekomen toen hij besloot zijn magnesiumpillen eens goed aan te prijzen. En dan: waarom zou je willen expliciteren dat het werkt tegen ieder moe gevoel, of dat nu een externe oorzaak heeft of niet?

Met dank aan Arjan Burggraaf