Pleidooi tegen denkvaardigheid staat bol van de drogredenen

Door Christine Brackmann
Bestuurslid sectie Nederlands Vereniging Levende Talen
Docente Nederlands aan het Christiaan Huygenscollege te Eindhoven

De schrijvers van het ‘Manifest Nederlands op school’ zouden het vak Nederlands ‘leuker’ en ‘moderner’ willen maken. Martin Slagter, neerlandicus en filosoof, wordt er maar moe van. En leraren Nederlands moeten zich volgens hem niet bekommeren om denkvaardigheden. Zijn artikel ‘Leraar Nederlands, hou je bij je vakgebied’ in Trouw van 10 februari staat echter bol van de drogredenen.

Slagter verwijt de manifestschrijvers dat hun belangrijkste drijfveer lijkt te zijn dat ze het vak Nederlands leuker en moderner willen maken. “Wat hebben onderwijsvernieuwers toch met ‘leuk’?” verzucht hij naar aanleiding van de stellingen in het manifest. Ik heb het manifest doorzocht, maar de woorden ‘leuk’ en ‘modern’ komen er niet in voor. Slagter vertekent hier het standpunt van de opstellers. Drogreden 1. 

Vervolgens veegt hij het pleidooi voor meer erkenning van het belang van schrijfvaardigheid van tafel door te stellen dat jongeren daarvoor niet meer de discipline op kunnen brengen. En met ‘leuk’ onderwijs lukt dat al helemaal niet, stelt Slagter. Hij vergeet daarbij opnieuw te vermelden dat het manifest niet pleit voor leuk onderwijs. Wel voor uitdagend, betekenisvol en op inzicht gericht onderwijs. Drogreden 2.


Het drukst maakt Slagter zich echter om de stelling dat Nederlands ook denkvaardigheidsonderwijs is. Dat moeten neerlandici maar aan de echte denkers, de filosofen, overlaten. Alsof leren lezen, schrijven, analyseren, interpreteren, discussiëren en debatteren te onderwijzen zijn zonder een beroep te doen op de denkvaardigheid van leerlingen. Foutloos en precies formuleren, kritisch argumenteren, helder structureren: ik moet de eerste docent Nederlands nog tegenkomen die zijn leerlingen dit kan aanleren zónder te denken. Slagter zet neerlandici weg als onbekwame lieden. Een retorische truc, hier ook te kwalificeren als drogreden 3.

Het vak Nederlands, en met name het examen Nederlands, is wel degelijk aan verandering toe. Het centraal examen leesvaardigheid roept al jaren veel kritiek op. Schrijfvaardigheid moet veel meer aandacht krijgen, zodat onze leerlingen in deze tijd van snelle tweets en rake quotes ook nog leren hoe ze zorgvuldig kunnen formuleren en helder kunnen argumenteren. 

Als Slagter binnenkort weer voor de klas staat, dan kan hij wellicht eerst nog een lesje leesvaardigheid en drogredenen voorbereiden. Lesmateriaal: het manifest en zijn eigen artikel.