Ben je zeventien? Wil je leven? Ga een taal studeren!

Door Marc van Oostendorp


Beste scholier –

Ik probeer me voor te stellen dat ik achttien ben, net als jij. Overal hoor je al sinds je vroege puberteit om je heen bazuinen dat het crisis is. De wereld is duister en barbaarse horden staan overal klaar om de westerse beschaving aan te vallen. Je moet een studie kiezen en iedereen vertelt je dat je verstandig moet zijn en economie moet gaan studeren.

Je zou het liefst je leven wijden aan taal. Taal is hét argument tegen iedere economische theorie. Taal kan economisch niet bestaan: ze is volkomen gratis en tegelijkertijd ’t kostbaarste dat er is. Taal is in eindeloze hoeveelheden voorhanden, je kunt haar gratis van iedere straathoek meescheppen. Wie een taal heeft geleerd, wéét echt iets, iets wat altijd nuttig blijft. Zo iemand heeft voor altijd zijn brein verrijkt.

Maar iedereen zegt dat je van een verrijkt brein niet kunt eten.
Je ziet dat overal talenopleidingen gesloten worden, en dat dit gebeurt met als argument dat ze te weinig studenten trekken. Je ziet dat ze inderdaad steeds minder studenten trekken. En dat waar voor bèta-opleidingen de overheid de conclusie trekt dat er campagnes moeten worden begonnen om meer studenten te trekken als zoiets gebeurt, de enige conclusie van de minister bij talenstudies is dat ze dan maar moeten opgaan in Europese Studies, want dat is veel moderner.

Je wordt dus omringd door mensen die neerzien op een van de fraaiste dingen die er zijn – kennis, diepe, intieme, kennis van een taal en een cultuur, kennis van redeneren en discussiëren, van de geschiedenis en van het heden.

Maar het is niet waar wat die mensen zeggen. Een opleiding doe je niet omdat je over drie jaar een baan nodig hebt, of in ieder geval niet alleen daarom; een opleiding doe je omdat je een leven moet gaan inrichten en de meubels nodig hebt om nu vast klaar te zetten waarmee je je de rest van je leven kunt omgeven. Je hebt een allround-opleiding nodig waarop je altijd voort kunt bouwen, niet een die je wat instrumenten aanreikt om ervoor te zorgen dat je over vijf jaar een lease-auto hebt en over vijftien jaar een burnout omdat je je alleen maar met onzin hebt beziggehouden.

Wie een taal studeert, of dat nu Nederlands is of een andere taal, leert zich uit te drukken, leert te begrijpen wat anderen zeggen, kan mooie boeken lezen en films bekijken en gesprekken voeren en naar fraaie oorden trekken, dat alles onder het mom van de studie. Je leert logisch nadenken én dichters begrijpen. Je leert alles wat je nodig hebt in het leven.

Er is iets mis met onze cultuur – er zit een destructieve kracht in die mensen hun leven wil doen vergooien aan dingen die op een cynische manier ‘nuttig’ worden genoemd, maar die slechts nuttig zijn in de eerste paar jaar na je studie.

Het omgekeerde moet je doen. Ik heb de keuze dertig jaar geleden gemaakt, en gelukkig ben ik toen aan het cynisme ontsnapt en heb mijn leven niet laten bederven door het nut op korte termijn. Ik heb een keuze gemaakt waardoor ik mijn leven op een zinvolle manier heb kunnen inrichten: aan het dag-in dag-uit bezig zijn met de grootste schat die er is en die overal in overvloed om ons heen is: taal.