Publieksvragen over populaire literatuur in de Bataafse Republiek

En: waarmee schreef men toen eigenlijk?

Door Bart FM Droog

Bij de jaarwisseling 2014/2015 ontplofte een voetzoeker vlak naast het hoofd van X, een oude vriend van me. Sedertdien verkeert hij in de waan dat hij een burger is in de Bataafse Republiek (1795-1806). Volgens zijn artsen is de veiligste behandelwijze hem in die waan te laten en te wachten op een volgende voetzoeker, oudejaarsnacht 2015. Waardoor hij hopelijk weer terug naar onze tijd wordt geworpen, zonder blijvend letsel.

Z’n vrouw heeft hem inmiddels van passende kledij voorzien (zie foto), z’n zoons hebben vanochtend een laat 18de eeuws huisje voor hem gemetseld. In dat huis willen we een bibliotheek inrichten, met boeken uit die tijd. Daartoe heb ik Victor E. van Vriesland geraadpleegd, althans – de door hem samengestelde bloemlezing  Spiegel van de Nederlandsche poëzie door alle eeuwen (1939). Daarin vond ik deze dichters die binnen het tijdvenster van X’s waan zouden kunnen vallen.

Hieronijmus van Alphen (1746-1803); Hermanus Asschenbergh (1726-1792); Ahasuerus van den Berg (1733-1807); Willem Bilderdijk (1756-1831); Agatha Deken (1741-1804); Rhijnvis Feith (1753-1824); Jan Frederik Helmers (1767-1813); Johannes Immerzeel Jr. (1776-1844); Peter Leonard van de Kasteele (1748-1810);  Johannes Kinker (1764-1845); Antoinette Kleijn-Ockerse (1763-1828); David Jacob van Lennep (1774-1853); Adriaan Loosjes (1761-1818); Cornelis Loots (1765-1834); Cornelis van Marle (1765-1834); Peter Nieuwland (1764-1794); Jan Nomsz (1738-1803); Willem Anthonij Ockerse (1760-1826); Elisabeth Maria Post (1755-1812); Adam Simons (1770-1834); A.C.W. Staring (1767-1840); Jan van Walre (1759-1837); Hans Wandluijs (1778-1799); Sara Maria van der Wilp (1716-1803); Elizabeth Wolff-Bekker (1738-1804) en Anthony van der Woordt (1769-1794) – wie kent ze niet?*

Echter – dat Victor E. van Vriesland circa 140 jaar na de Bataafse republiek werk van deze auteurs in zijn onovertroffen anthologie opnam, geeft geen antwoord op de vraag welke auteurs destijds populair waren. Oftewel: als een belezen Bataafs burger al literaire werken in huis had, wie zouden dan de auteurs van die boeken geweest zijn?

Heeft iemand enig idee? Of waren er toen allerhande volksdichters en -schrijvers actief, wier namen en boeken in de vergetelheid zijn verdwenen?

En, niet onbelangrijk voor de inrichting van zijn bureau: hoe schreef men toen? Nog met de ganzenveer? Of bestond de kroontjespen al? Of schreef men vooral met het in 1795 gepatenteerde potlood? In ieder geval niet met de vulpen, die kwam eerst rond 1850 op de markt.

Antwoorden op deze intens belangrijke vragen kunnen als reactie geplaatst worden.

* Op DBNL – Achttiende Eeuw staan natuurlijk nog meer namen.