Een pil voor beter Nederlands

Door Marc van Oostendorp


Dit voorjaar trok de Amerikaand Nicoholas Negroponte, de man die voor zijn geld al decennia in de toekomst allerlei onzinnige dingen ziet gebeuren, de aandacht met een nieuwe voorspelling: over dertig jaar nemen we een pilletje in om een nieuwe taal te leren!
Het publiek en de presentator waren zo enthousiast dat ze verder geen vragen stelden, en we blijven dan ook geheel in het ongewisse over wat voor aanwijzingen er zijn dat zo’n pil er inderdaad komt. Is er inmiddels al een pil waarmee je, zeg, één enkel nieuw woord kunt leren, of één niet al te lastige grammaticale constructie? De uitspraak van een vreemde klinker? 

De British Academy organiseerde er in samenwerking met The Guardian deze zomer een discussie over, die jullie hierboven kunnen volgen. Het is een beetje een samengeraapt zootje mensen dat aan het woord wordt gelaten: een taalkwakzalver, een autistische schrijver die ooit kampioen cijfers-achter-de-komma-van-het-getal-π-onthouden was, en dan twee geleerden die er wel iets vanaf wisten: de Amerikaanse psychologe Barbara J Sahakian en de Nederlandse psycholinguïst Henk Haarmann.

De discussie staat hierboven. Helaas wordt er door het illustere gezelschap niet erg diep ingegaan op allerlei vragen die voor de hand zouden liggen. Mij lijkt het in theorie niet onmogelijk dat er ooit zo’n pil komt; uiteindelijk correspondeert kennis van pakweg het IJslands natuurlijk regelrecht met een bepaalde stand van het brein. Alleen hebben we volgens mij op dit moment geen idee welke stand van het brein dat is, laat staan dat we zouden weten hoe we een brein door chemische middelen in die stand zouden moeten laten zetten. (Haarmann wijst bovendien op het risico dat je zo’n pil inneemt en dan ontdekt dat je ineens in je moedertaal een sterk IJslands accent hebt.)

Kom over tweehonderd jaar nog maar eens terug, zou ik zeggen.

De discussie tussen Sahakian en Haarmann gaat uiteindelijk dan ook over een andere vraag: zijn er stimulerende middelen die iemand kunnen helpen beter een taal te leren? Dus dat de woordjes nog wel gewoon via ogen en oren naar binnen gaan, maar daar beter worden opgenomen? Ook dat blijken we overigens nauwelijks nog te weten, onder andere omdat we kennelijk nog niet precies weten wat een goed taallerend brein is.

Het is allemaal kortom nog ver weg, maar als science fiction wel interessant om over na te denken. We weten dat het kinderbrein veel beter is in het leren van talen dan de hersenen van volwassenen. Zou het mogelijk zijn om met wat pillen de volwassen geest weer op de juiste manier kinderlijk te maken?

De link naar de discussie heb ik gevonden op het onvolprezen weblog van Janien Benaets.