Ja, hallo!

Reparatiegroeten

Door Marc van Oostendorp


“Hallo, zo had ik dat niet bedoeld hoor!” Het mooie van mijn beroep is dat je je op maandagmiddag – op kosten van de eeuwige belastingbetaler – over dat soort zinnen mag buigen. En dus luisterde ik naar een lezing van mijn collega Gertjan Postma die onder andere over dit soort onderwerpen ging.

Volgens Postma zijn woorden als hallo! maar ook woorden als huh? bedoeld om een situatie te repareren. Iemand zegt:

– Dat is zo eenvoudig als 125367 + 56877 = 182244 

Dan kun je als gesprekspartner niets anders zeggen dan:

Huh?


En daarmee vraag je om een reparatie, namelijk om het voorafgaande nog eens letterlijk te herhalen. Volgens Postma zijn groeten ook reparaties. Je leefde net vrolijk in een situatie zonder Pietje, en dan komt Pietje ineens de kamer binnenstappen en kun je niet anders zeggen dan:

Hallo, Pietje!

Hiermee is je belevingswereld gerepareerd, Pietje hoort er nu bij. De twee reparaties zijn iets verschillend (de eerste repareert je kennis, de tweede repareert de situatie), maar dat ze verwant zijn, wordt volgens Postma aangetoond doordat de tweede in een eerste kan veranderen. ‘Hallo’ kun je bijvoorbeeld ook gebruiken om je kennis te repareren:

Ik heb hier ongeveer honderdduizend lichtmetalen velgen in mijn achtertuin liggen.
– Hallo!

Ook goeiemorgen kan op die manier gebruikt worden:

Ik zag gisteren in de Breestraat weer eens drie elanden lopen.
– Goeiemorgen!

En ook  vertoont allebei de mogelijkheden:

Hé, Bart, goed je te zien man!
– Hé, dat wist ik niet!

Volgens Postma is hè? zelfs een ontwikkeling van die laatste: een wereldreparatie die met een kleine klankverandering definitief een kennisreparatie geworden is.