Niks liefde, niks salsadansen, artikelen schrijven!

Door Marc van Oostendorp

Een artikeltje in The Guardian houdt me al een paar dagen bezig. Die Britse krant heeft een serie Academics Anonymous, waarin academici anoniem verslag mogen uitbrengen van het academisch bedrijf: ijzingwekkende verhalen over almaar hoger optastende bureaucratie, de eis om steeds meer en steeds gedetailleerdere projecten in te dienen, en om nu alvast in detail vast te leggen welke vragen je in 2015-2016 tijdens een tentamen gaat stellen.

De aflevering van deze week is geschreven door een postdoc. Hij (of zij, maar ik zeg nu maar even hij) kondigt aan net bijltje erbij neer te gooien. Er wordt teveel van hem gevraagd en daar staat te weinig tegenover. Wat er van hem gevraagd wordt, is vooral dat hij alles opgeeft: hij kan geen liefhebberijen hebben, hij moet op ieder moment van iedere dag bereikbaar zijn via e-mail, en daardoor kan hij er geen privé-leven op na houden. Daar staat te weinig geld tegenover.

Ik word heen en weer geslingerd tussen verschillende reacties op dat stukje.
Goed gesprek

Soms denk ik: maar als je hobby’s wil, en een vriendin, en als de kwaliteit van je baan gedefinieerd wordt door je salaris, dan hoor je ook niet op de academie. Het heeft alleen zin om te onderzoeken als je eigenlijk niets anders wilt dan onderzoeken, dan uitzoeken hoe het allemaal in elkaar zit.

Je moet er dag en nacht over willen nadenken, het heeft geen enkele zin om alleen tussen 9 en 5 te zoeken naar de oplossing van alle raadselen die ons omgeven, om daarna te gaan salsadansen. En als er maar weinig banen in het onderzoek zijn, dan moeten die banen dus gaan naar degenen die bereid zijn tot deze tomeloze energie, en niet tot degene die tijd hebben voor een goed gesprek met hun vriendin.

Ketel

Maar dan verplaats ik me even in zo’n postdoc die meedoet aan deze ratrace, en weet dat de uitkomst van al deze tomeloze inzet alsnog kan worden gewaardeerd met een uitkering. Dat jij wel eindeloos van je vak kunt houden, maar dat je vak daarmee nog niet van jou houdt.

Ik vermoed dat de anonieme postdoc uit The Guardian geen geesteswetenschapper is. Ik heb in ieder geval nog nooit gehoord van postdocs die ’s avonds worden opgebeld omdat ze voor de volgende ochtend nog even wat moeten doen. In sommige vakken staat de druk nog wat meer op de ketel dan bij ons.

Ontdekking

Maar misschien is ook dat slechts schijn, en is het erger. Ik bel mijn postdocs niet ’s avonds op dat ze moeten werken, maar als ze verstandig zijn, doen ze dat zelf: niks liefde, niks salsadansen, artikelen schrijven!

En dan, dan lonkt vanuit het perspectief van deze postdoc het perspectief van de vaste baan. De vraag is alleen of die vaste baan zoveel beter is dan dat hij inderdaad vast is. Of je daar niet ook inmiddels permanent kunt worden gemaild; en dan niet (nooit) met het verzoek om vanavond nog een interessante wetenschappelijke ontdekking te doen, maar nu alvast in detail vast te leggen welke tentamenvragen je in 2015-2016 gaat stellen.