Want boos/verdrietig/bekaf

Door Marc van Oostendorp

De American Dialect Society was bij mijn weten een van de eersten ter wereld die een ‘woord van het jaar’ aanwees. Ze doet dat nog altijd op een bijzonder serieuze manier, zoals alleen al blijkt uit het feit dat ze dat woord altijd aanwijst als het jaar is afgelopen, en niet al in november of zo, wanneer de media er weliswaar op zitten te wachten, maar het jaar toch heus nog niet voorbij is.

Ook dit jaar loopt de society weer voorop door het woord because aan te wijzen. Pardon? Ja, het woord because, dat namelijk tegenwoordig in hip Amerikaans gebruikt kan worden als voorzetsel en dingen zeggen en twitteren als:

Het interessante is: dat kunnen wij ook! Kijk maar:

Wat is hier aan de hand? Wat is dit voor een constructie? Volgens de Britse taalkundige Geoffrey Pullum is because langzaam tot een gewoon voorzetsel aan het worden, dat je niet alleen met zinnen kunt combineren (because I say so) of met voorzetselgroepen (because of the bad weather), maar ook met zelfstandig naamwoorden.

Bij de analyse van de parallelle ontwikkeling van want zie ik nog wel een probleempje. Je kunt het ook combineren met een bijvoeglijk naamwoord of een voltooid deelwoord. Ik kan daar zelfs makkelijker voorbeelden van vinden, maar ik weet niet of dat iets zegt; het is sowieso lastig zoeken naar deze constructie:

Het heeft even geduurd dit blog. Ik weet het. Excuses. Maar ja, ik had óf geen zin (want boos/verdrietig/bekaf) óf ik had op zich wel zin, maar geen tijd. (Weblog Je kunt niet altijd zes gooien.)

Met normale voorzetsels kan dit niet; volgens het standaardwerk The Syntax of Dutch van Hans Broekhuis kan het alleen bij constructies die een tijdsspanne uitdrukken:

  • sinds lang/kort
  • voor hoe lang

Dat is in het geval van want verdrietig niet aan de hand. Want komt bij Broekhuis dan ook niet voor als voorzetsel. Maar wat is het dan wel?