Affiniteit met de Nederlandse taal

De taal van een personeelsadvertentie

Door Marc van Oostendorp


Ik heb een theorie over vacatureteksten zoals die waarin de Taalunie gisteren vroeg om een ‘hoofd van de afdeling taalinfrastructuur’. Het soort teksten waarin zonder blikken of blozen wordt geschreven ‘U bent een echte peoplemanager’ en ‘Kennis van additionele talen is een pré’ en ‘U hebt affiniteit met de Nederlandse taal’.

Die theorie heb ik natuurlijk niet helemaal zelf verzonnen. Zoals dat met theorieën gaat, heb ik een bestaand idee over iets anders geadopteerd en dit aangepast aan dit nieuwe aspect van de werkelijkheid.

Dat andere domein is dat van de Nigeriaanse oplichters die nog altijd mensen via e-mail benaderen omdat ze een gigantische erfenis naar het westen willen sluizen waarvan u 10 miljoen kunt vangen als u even helpt met de transactie en daartoe alvast wat geld stort.

Je kunt je daarbij de vraag stellen hoe het komt dat het Engels van die schurken altijd zo ongrammaticaal is en vol met eigenaardige spellingkeuzen. Er kunnen tonnen verdiend worden met een geslaagde oplichtingspoging; zou het dan niet lonen om eens een spellingcontrole over zo’n tekst te laten gaan?

Een interessant antwoord op die vraag is: nee, integendeel.

Je hebt als Nigeriaanse oplichter niet veel aan al te hoog opgeleide mensen die reageren. Die mensen gaan misschien een tijdje met je mee, maar beginnen dan toch kritische vragen te stellen en haken uiteindelijk af – allemaal tijdverlies voor de hardwerkende oplichter. Mensen die argeloos genoeg zijn om op een evident niet door een advocatenkantoor opgesteld bericht in te gaan, die zijn ook veel eerder bereid je tot op het einde te volgen.

Zoiets nu geldt ook voor de advertentietekst van de Taalunie. Zit er nu echt bij die hele duurbetaalde overheidsorganisatie die de Nederlandse taal moet verdedigen en beschermen en wat niet al, echt niemand die een beetje taalgevoel heeft? Die begrijpt dat je zo mensen afschrikt  die niet alleen ‘affiniteit’ hebben met de Nederlandse taal, maar er van houden? Of zou men daar anders op zijn minst hun teksten niet door iemand kunnen laten nalezen met wat gevoel voor taal?

Mijn theorie is nu: natuurlijk heeft de Taalunie mensen in dienst die zich wél goed kunnen uitdrukken. Maar zij weten ook dat het nieuwe ‘hoofd van de afdeling taalinfrastructuur’ liever niet al te veel met de taal moet ophebben. Dat zo iemand binnen de kortste keren dol en dwaas wordt van de eindeloze vergaderingen. En de PowerPoint-presentaties. En de lunches met de andere managers. En de beleidsnotities. En de position papers. Deze advertentietekst is juist bedoeld om mensen met taalgevoel te waarschuwen. Het is een geheim codebericht: neem deze baan niet als het Nederlands je lief is, je komt hier terecht in het naargeestig soort wereld dat gestuurd wordt door mensen die zich peoplemanager noemen.