Elckerlijc in het VO

In het januari-nummer van Levende Talen Magazine hebben Peter Kortz en ik een artikel gepubliceerd over Elckerlijc. Of beter: of Elckerlijc wel voorkomt in lesboeken voor de bovenbouw van het voortgezet onderwijs. De conclusie stemt ons droevig: Elckerlijc komt niet voor. Bijna niet. Vroeger trouwens wel.

Wat we niet onderzocht hebben, is waarom dit toneelstuk niet meer op de scholen onderwezen hoeft te worden. Ik denk dat het samenhangt met de verkwanseling van het ideaal van de volksverheffing. Zaterdag stond er in het katern ‘Letter & Geest’ van Trouw een essay van Sebastien Valkenberg over hoe we in Nederland niet meer proberen onze jongeren te ‘bilden’. Sterker nog: we proberen door middel van de straatcultuur de jongeren enig besef van waarden en normen bij te brengen. (Helaas is dit artikel slechts te lezen achter een inlog.)
We vallen de scholieren vandaag de dag liever niet meer lastig met moeilijke boeken van dode schrijvers, nee, als scholieren willen breakdancen dan gaan ze lekker breakdancen. Willen ze rappen? Dan gaan ze rappen. Straatcultuur als allerindividueelste expressie van de allerindividueelste emotie. Wie ben ik om breakdancen van mindere kwaliteit te vinden dan Elckerlijc? Wie ben ik om een zelfgeschreven rap van mindere kwaliteit te vinden dan het sonnet ‘Gezwinde grijsaard’ van P.C. Hooft? Dat idee. Of zoals Marcel van Dam ooit beweerde: ‘Culturen zijn  nooit beter of slechter dan andere culturen’ (geciteerd uit het essay van Valkenberg).
Inmiddels lijken we terug te keren uit dit postmoderne dal van cultuurrelativisme. De canon mag nu weer, helaas lopen schoolboeken altijd achterop. Ik hoop dat er in de nieuwste, nog te verschijnen, schoolmethodes meer tijd en ruimte gereserveerd voor de echte literatuur. Ik hoop dat Bildung weer belangrijk wordt. Jongeren moeten kennis maken met werken uit de hogere cultuur, want alleen dán kun je verder. Wie alleen in zijn eigen stront blijft roeren, komt nooit boven de pleepot uit.