Brommers kieken

Rond 1970 kon een Drentse jongen aan een meisje dat hij leuk vond voorstellen  Gaoi even met mien brommer bekieken? “Nee, natuurlijk dacht hij dan niet dat het meisje een fervent TT-bezoekster was” schrijft Jan Germs in zijn boekje Ik heb een neefje doodgeslagen, “of zelfs maar belangstelling had voor zijn brommer.”

Jan Germs is van 1954, dus hij was zelf in 1970 van de brommerkieken-leeftijd. Het is niet helemaal duidelijk of die uitdrukking door meer Drenten werd gebruikt dan alleen door Germs en misschien zijn klasgenoten, maar hij werkt er al een paar jaar aan om de uitdrukking algemeen ingang te doen vinden: hij schreef hem al op in een boekje toen de Ronde van Spanje in 2009 in Assen van start ging, hij gebruikte hem al een aantal keer in het tv-progrmma van RTV-Drenthe Jasbuus vol Drents en doet nu dus ook weer een oproep in het nieuwe boekje:

Ik vind dat elke Drentse vent met gevoelens voor een ander dit duidelijk mag maken door hem/haar uit te nodigen een blik op zijn brommer te werpen. Zelfs al heeft hij die niet!

Het is een leuk voorbeeld van hoe dat gaat met het dialect aan het begin van de 21e eeuw: ze drijft op nostalgie, maar die nostalgie groeit gewoon met de mensen mee. Veertig jaar geleden zal niemand brommers kieken als echt Drents hebben herkend, omdat ‘echt Drents’ toen iets was van 1930, en brommers behoorden tot de moderne tijd. Zo schrijft in 2050 misschien iemand een boekje met een echt Drentse zin over een Samsung Galaxy-tablet.

Germs is een moderne dialectspreker: goed opgeleid (hij heeft in het onderwijs gezeten), bereisd (hij noemt een aantal tochtjes naar Spanje en Italië) en belezen waar het gaat om het dialect. Ik heb een neefje doodgeslagen is een aardig boekje, met een aantal korte, columnachtige stukjes over Drentse uitdrukkingen, de uitspraak en de zinsbouw van het Drents en een aantal andere kwesties.

Germs is het best op dreef wanneer hij observaties maakt over de manier waarop Drenten met hun taal omgaan. Om het verdwijnen van dialecteigen woorden te illustreren, vertelt hij over een vrouw die hem vertelde:

– Mien oma gung naor het goorntie um tielozen te plukken. 

– Mien mam gung naor de tune um tielozen te plukken. 

– Ik gao naor de tune um narcissen te plukken.

Jan Germs. Ik heb een neefje doodgeslagen. Beilen: Het Drentse boek, 2012. ISBN 978 90 6509 882 5. Bestellen bij Het Drentse Boek.