Het einde van de poëzie

Sinds Nel Benschop zeven jaar geleden overleed, is de poëzie verdwenen uit de alledaagse taal.  Dertig jaar geleden vlogen haar bundels en die van Toon Hermans nog de winkels uit. Ik heb niet de indruk dat ze zijn opgevolgd door andere succesdichters. Iemand als Jean-Pierre Rawie is bij hen vergeleken een sappelaar.

Bekende Nederlanders maken weleens een schilderijtje of schrijven een kinderboek; sommigen schrijven zelfs een roman; maar zijn er nog die ‘versjes’ maken?

Of, om de vraag op een andere manier te benaderen: wanneer is voor het laatst een versregel tot het algemeen taalgebruik gaan behoren sinds je hebt iemand nodig, stil en oprecht?
Om die vraag te beantwoorden, zouden we eigenlijk eerst inzicht moeten hebben in welke versregels het populairst zijn. Dat is nog niet zo gemakkelijk te beantwoorden; dit is de top-20 wat ik na een uurtje googelen vond (aanvullingen zijn welkom; tussen haakjes geef ik het aantal Google-hits):

  1. “hebban olla vogala” (567.000)
  2. “voor wie ik liefheb, wil ik heten” (214.000)
  3. “alles van waarde is weerloos” (172.000)
  4. “denkend aan holland” (94.100)
  5. “ik wou dat ik twee hondjes was” (59.300)
  6. “waar werd oprechter trouw” (50.200)
  7. “lees maar, er staat niet wat er staat” (36.990)
  8. “tussen droom en daad staan wetten in de weg” (34.800)
  9. “je hebt iemand nodig, stil en oprecht” (34.700)
  10. “jantje zag eens pruimen hangen” (22.600)
  11. “domweg gelukkig in de dapperstraat” (17.700)
  12. “ik ben de blauwbilgorgel” (17.500)
  13. “waer bestu bleven” (16.700)
  14. “hier ligt poot” (16.300)
  15. “denkend aan de dood kan ik niet slapen” (15.500)
  16. “rust nu maar uit je hebt je strijd gestreden” (15.400)
  17. “dag ventje met de fiets op de vaas” (13.400)
  18. “kom vanavond met verhalen” (10.900)
  19. “een nieuwe lente en een nieuw geluid” (10.600)
  20. “alleen in mijn gedichten kan ik wonen” (9.300)
Google is eigenlijk niet zo geschikt voor dit soort onderzoekjes maar ik weet niet zo snel iets beters. Je hebt een heel groot corpus nodig om sowieso iets te vinden en het moet liefst ook heel recent zijn. Wanneer u mijn zoekopdrachten herhaalt, krijgt u mogelijk andere resultaten. Bovendien wordt een regel sterk bevoordeeld als het de titel van een boek geworden is, omdat het dan op allerlei website van boekhandels naar voren komt. Je zou deze lijst eigenlijk moeten voorleggen aan een panel, gemengd met allerlei zelfverzonnen andere kreten om te zien hoeveel van dit soort regels echt bekend zijn.
Hoe dan ook heb ik geen enkele regel van de afgelopen dertig jaar kunnen vinden die zelfs maar benadert wat we hier vinden (het dichtst in de buurt komt “in de schaduw van mijn wanhoop” met 6.650 treffers – dat is een regel waarmee de cabaretier Hans Teeuwen de poëzie belachelijk hoopte te maken).
Er zijn geen veelgelezen dichters meer, er worden al een paar decennia geen regels meer geschreven die blijven hangen. Er verschijnen natuurlijk nog prachtige bundels, van veel hogere kwaliteit, maar buiten dat reservaat wordt zo te zien er geen gedicht meer gelezen – goed noch slecht.