Ten: Tentoonstelling ‘Jan I Moretus en de strijd om de Plantijnse drukkerij’, Antwerpen, za 16 okt. 2010 – zo 16 jan. 2011

Museum Plantin-Moretus/Prentenkabinet pakt dit najaar naar aanleiding van de 400ste verjaardag van het overlijden van Jan I Moretus uit met een bijzondere tentoonstelling over de strijd rond het nalatenschap van Christoffel Plantijn. Na de dood van deze bekende drukker had zijn schoonzoon en opvolger Jan I Moretus niet enkel een gevecht te leveren tegen concurrerende drukkerijen, ook familiale strubbelingen maakte van de overname van de Officina Plantiniana een moeilijke kwestie. Dit stuk Antwerpse geschiedenis, dat leest als een spannende roman over intriges, bedrog en ondernemingszin, is het thema van de expo Jan I Moretus en de strijd om de Plantijnse drukkerij.

Christoffel Plantijn en Jan I Moretus
Meesterdrukker en uitgever Christoffel Plantijn was de nummer één van de zestiende-eeuwse drukkerswereld en had zijn drukkerij/uitgeverij in Antwerpen uitgebouwd tot de grootste en belangrijkste in Europa. Na zijn dood liet hij zijn werk over aan zijn trouwe rechterhand en schoonzoon Jan Moretus die al sinds zijn veertiende bij hem in dienst was. Dat ging echter niet zonder slag of stoot. Hij belandde in een felle concurrentiestrijd op verschillende fronten. De andere erfgenamen wilden de winstgevende Officina Plantiniana niet aan hun neus voorbij laten gaan en bovendien moest hij ook een strijd voeren tegen concurrenten-uitgevers om de privileges van de drukkerij te behouden en uit te breiden.

De tentoonstelling
Jan I Moretus en de strijd om de Plantijnse drukkerij toont de zware strijd om privileges. Aan de hand van originele documenten en gedrukte werken wordt weergegeven hoe Jan Moretus erin slaagde om zijn monopolie voor het drukken van een groot aantal titels te vrijwaren en uit te bouwen. De bezoeker ontdekt hoe belangrijk goede relaties en doorgedreven lobbywerk bij machthebbers en de stedelijke en kerkelijke administratie waren voor het verkrijgen van exclusiviteit voor het drukken van bepaalde werken. Ook het schenken van boeken aan raadsleden die de privileges toekenden, hielp om het copyright te krijgen over bepaalde werken. Maar uiteraard gebruikte de concurrentie dezelfde middelen, waardoor een bittere strijd ontstond tussen verschillende uitgevers. Jan I Moretus en de strijd om de Plantijnse drukkerij neemt de bezoeker mee naar de achterkamertjes van de zestiende- eeuwse drukkerswereld, en vertelt een verhaal over intriges, bedrog en ondernemingszin.

Randactiviteiten
In het kader van de tentoonstelling organiseert het museum Plantin-Moretus/Prentenkabinet ook allerhande randactiviteiten. Zo krijgt iedereen die Jan of Johannes heet tussen 16 december en 16 januari gratis toegang tot de expo en zijn er workshops waarin liefhebbers zelf een huisnaambord, een ex-libris of een kerstkaart kunnen maken. Ook een initiatie boekbinden behoort tot de mogelijkheden. Verder brengt gitarist Michel Gillian op 7 november een muzikale vertelling, en kunnen bourgondiërs op 21 november de 16e eeuw proeven tijdens Aan tafel met Jan Moretus en Rembert Dodoens. Ten slotte zijn er naast de zondagse rondleidingen in de expo ook vier donderdagmiddaglezingen. Hier komt telkens een thema uit de tijd van Jan I Moretus aan bod, dat belicht wordt vanuit een historisch en hedendaags perspectief:

  • 28 oktober 2010: Typografie
    Kristof Selleslaghs (wetenschappelijk medewerker Museum Plantin-Moretus/Prentenkabinet): De sierinitialen van Jan Moretus en Fred Smeijers (typograaf): Een unieke Plantijnse erfenis, over hedendaagse typografie
  • 18 november 2010: De kerk in Antwerpen
    Marie-Juliette Marinus (Felixarchief Antwerpen): De katholieke kerk in Antwerpen rond 1600
    En Paul Scheelen (pastoor Sint Paulusparochie): De kerkgemeenschap in Antwerpen in de 21ste eeuw
  • 2 december 2010: De kracht van het beeld
    Hubert Meeus (U.A.): Embleemboeken uitgegeven door Jan Moretus en Joël de Ceulaer in gesprek met Gal (Gerard Alsteens, cartoonist): De rol van cartoons in de pers vandaag
  • 13 januari 2011: Bezinning volgens het boekje
    Frans Van den Brande (bibliofiel en theoloog), Devotiewerken uitgegeven door Jan I Moretus en Edel -Maex (psychiater ZNA): Hedendaagse bezinning en mindfulness

Reservering verplicht via Info Cultuur op het telefoonnummer +32 (0)3 338 95 85 of via info@prospekta.be. Bezoekers betalen enkel de toegang tot de tentoonstelling.

400 jaar Jan I Moretus
De aanleiding voor deze tentoonstelling en de randactiviteiten is de 400ste verjaardag van het overlijden van Jan I Moretus op 22 september 1610. Op deze manier wil het Museum Plantin-Moretus / Prentenkabinet een ode brengen aan de schoonzoon en opvolger van Christoffel Plantijn. Jan Moretus bewaarde de eenheid van de Plantijnse uitgeverij en legde de solide basis voor de expansie van het bedrijf in de loop van de volgende drie eeuwen.

Museum Plantin-Moretus/Prentenkabinet
Het Museum Plantin-Moretus/Prentenkabinet herbergt de enige bewaard gebleven drukkerij/uitgeverij uit de renaissance- en baroktijd en mag zich dan ook met trots UNESCO-werelderfgoed noemen. Gelegen in Antwerpen, ooit het hart van de Europese drukkerswereld, komt de bezoeker er alles te weten over de beroemde drukkerij en het ontstaan van de boekdrukkunst.

Praktische informatie over de tentoonstelling Jan I Moretus en de strijd om de Plantijnse drukkerij

  • Van 16 oktober 2010 tot en met 16 januari 2011
  • Museum Plantin-Moretus/Prentenkabinet
    Vrijdagmarkt 22 – 2000 Antwerpen
  • www.museumplantinmoretus.be of museum.plantin.moretus@stad.antwerpen.be
    Tel. +32 (0)3 221 14 50 I Fax +32 (0)3 221 14 71
  • Open van dinsdag tot en met zondag: 10 tot 17uur (tickets verkrijgbaar tot 16.30 uur)
  • Gesloten op maandag, 1 november, 25 december, 26 december, 1 januari en 2 januari
  • 6/ 4 / 1 euro/ gratis
  • Parking Groenplaats of Brabo
  • Bussen: parking Scheldekaaien
  • Openbaar vervoer
    Metro 2, 3, 15, 5 en tram 4, 8 (halte Groenplaats)
    Bus 22, 25, 26 (halte Groenplaats)