Neder-L, no. 9803.b

Subject: Neder-L, no. 9803.b
From: BJP Salemans
Reply-To:Elektronisch tijdschrift voor de neerlandistiek
Date:Tue, 24 Mar 1998 23:50:56 +0100
Content-Type:TEXT/PLAIN
                           *********************
*-Zesde-jaargang----------- Neder-L, no. 9803.b -----------ISSN-0929-6514-*
|                                                                         |
|      ************************************************************       |
|      * Neder-L, elektronisch tijdschrift voor de neerlandistiek *       |
|      ************************************************************       |
|                                                                         |
| Onderwerpen in dit bulletin:                                            |
| ============================                                            |
| (1) Rub: 9803.11: Evenementen-agenda, met:                              |
|                   - Lunchlezingen van de Dr. P.A. Tiele Stichting door  |
|                     prof. F.A. Janssen op 7, 14, 21 en 28 april (A'dam) |
|                   - Multatuli-expositie 'Meisjes', t/m 1 feb. 1999 (id.)|
|                   - Tentoonstelling 'Concrete poezie in het Stedelijk', |
|                     t/m 31 maart (id.)                                  |
|                   - Uitreiking Internet Poezieprijs, 27 maart (id.)     |
|                   - Uitreiking El Hizjra-literatuurprijs, 29 maart (id.)|
|                   - Tweede Bakenesser avond, 30 maart (Haarlem)         |
|                   - Uitreiking Literaire Prijs Helmond, 24 maart        |
|                     (Helmond)                                           |
|                   - Expositie over 'Fryske Klassiken', 27 maart - 29    |
|                     mei (Leeuwarden)                                    |
|                   - Tentoonstelling postincunabelen, t/m 31 maart (id.) |
|                   - Expositie van kunstenaarskinderboeken, 28 maart -   |
|                     26 april (Naarden)                                  |
|                   - Toneelstuk over Belle van Zuylen, 27 en 28 maart    |
|                     (Rotterdam)                                         |
|                   - Expositie over Antoon Coolen, tot 28 maart (Tilburg)|
|                   - Nacht van de Poezie, 28 maart (Utrecht)             |
|                   - Expositie over Ida Gerhardt, tot 13 april (Zutphen) |
| (2) Vac: 9803.12: Vacature Minneapolis (USA); deadline: 1 april 1998    |
| (3) Sym: 9803.13: Congres t.g.v. 900e geboortedag van Hildegard von     |
|                   Bingen op 28 en 29 maart 1998 in Nijmegen             |
| (4) Med: 9803.14: Nieuwe Amsterdamse e-mailadressen                     |
| (5) Web: 9803.15: Tekst 'Vrede van Munster 1648' op web                 |
| (6) Lit: 9803.16: Nieuwe publicaties over geschiedenis van de taalkunde |
| (7) Sym: 9803.17: Leidse Zomerschool, Nieuwe Media en Computer-         |
|                   technieken voor Historici, 12 - 26 juni 1998          |
| (8) Lit: 9803.18: Pas verschenen: Karel Bostoen, Bonis in bonum, Johan  |
|                   Radermacher de Oude (1538-1617), humanist en koopman  |
| (9) Col: 9803.19: Column Coppen: Linguistisch Miniatuurtje XLIV: Zwak te|
|(10) Col: 9803.20: Column Willem Kuiper, no. 37: Een geluk bij een       |
|                   ongeluk                                               |
|(11) Informatie over Neder-L                                             |
|                                                                         |
*--------------------------                     --------------------------*
                           *********************

(1)-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
Date: Tue, 17 Mar 1998 23:38:29 +0100
From: P.J. Verkruijsse <piet.verkruijsse@let.uva.nl>
Subject: Rub: 9803.11: Evenementen-agenda

==================
Evenementen-agenda
==================


AMSTERDAM, Doelenzaal Universiteitsbibliotheek, Singel 425, 1012 WP Amsterdam. 020-525.2294 of 2050, b.g.g.: 0546-813767.

Lunchlezingen van de Dr. P.A. Tiele Stichting door prof. dr. F.A. Janssen, 12.15 – 13.15 uur.
7 april Poliphilus: Francesco Colonna, ‘Hypnerotomachia Poliphili’ (Venetie, Aldus Manutius, 1499).
14 april Psalmen: ‘Quincuplex Psalterium’ (Parijs, Henri Estienne, 1509).
21 april Vesalius: Andreas Vesalius, ‘De humani corporis fabrica’ (Bazel, Johannes Oporinus, 1543).
28 april Vergilius: Vergilius, ‘Bucolica, Georgica et Aeneis’ (Parijs, Pierre Didot, 1799).


AMSTERDAM, Multatulimuseum, Korsjespoortsteeg 20, 020-6381938.

Expositie ‘Meisjes’, t/m 1 februari 1999, di. 10-17 uur, za.-zo. 12-17 uur en op afspraak.
Tentoonstelling over de vele meisjes en vrouwen in het leven van Multatuli. Bloemlezing ‘Gevallen vrouwen’ ter begeleiding van de expositie: f.10,-.


AMSTERDAM, Stedelijk Museum, Paulus Potterstraat 13, 020-5732911.

Tentoonstelling ‘Concrete poezie in het Stedelijk’, t/m 31 maart 1998, ma.-zo. 13-17 uur.
Een selectie uit de 800 kunstwerken uit de eigen collectie ‘concrete poezie’ van het Stedelijk.


AMSTERDAM, Stichting Perdu, Kloveniersburgwal 86, 020-6276295 / 4220542.

Uitreiking Internet Poezieprijs, 27 maart 1998, 20.15 uur. Toegang: f.10,-.
Uitreiking van de eerste Internet Poezieprijs 1998 en presentatie van de bundel ‘De Opkamer’. M.m.v. Reina Aalten, Hans van der Kamp, Guus Luijters, Anthony Mertens, George Moormann, Hans van Straten, Thomas Verbogt en Piet Wesselman.


AMSTERDAM, Theater Bellevue, Leidsekade 90, 020-4201517.

Uitreiking El Hizjra-literatuurprijs, 29 maart 1998, 15 uur. Toegang: f.7,50.
Arie van den Berg reikt de El Hizjra-literatuurprijs 1998 uit. Tevens presentatie van de gelegenheidsbundel ‘Uit het hart’ van uitgeverij De Geus.


HAARLEM, Bakenesser Kerk, Vrouwestraat 10, 023-5257150.

Tweede Bakenesser avond, 30 maart 1998, 20.15 uur. Toegang: f.15,-.
‘Drie halve eeuwen’: het literaire leven vanaf de jaren vijftig uit eigen ervaring besproken door Pierre H. Dubois, Hanny Michaelis en Adriaan Morrien. Organisatie: Stichting Haarlem Boekenstad.


HELMOND, ’t Speelhuis, Speelhuisplein 2, 0492-517562.

Uitreiking Literaire Prijs Helmond, 24 maart 1998, 20 uur.
Uitreiking van de Literaire Prijs Helmond 1998 en presentatie van de gelegenheidsbundel, georganiseerd door het Literair Cafe Helmond.


LEEUWARDEN, Frysk Letterkundich Museum, Grote Kerkstraat 212, 058-5120834.

Expositie over de reeks ‘Fryske Klassiken’, 27 maart – 29 mei 1998, ma.-vr. 9-12.30 en 13.30-17 uur.
Expositie over de reeks heruitgaven van klassiekers in de Friese taal.


LEEUWARDEN, Provinciale Bibliotheek, Boterhoek 1, 058-5213245.

Tentoonstelling postincunabelen, t/m 31 maart 1998.
Expositie van 30 postincunabelen uit Duitse steden uit de eigen collectie.


NAARDEN, Comenius-Museum, Kloosterstraat 33, 035-6943045.

Expositie van kunstenaarskinderboeken, 28 maart – 26 april 1998, di.- zo. 13-16 uur.
Tentoonstelling ‘Eye love books’: kunstenaarskinderboeken van 40 illustratoren en beeldend kunstenaars, o.a. Patsy Bakx, Wim Hofman, Peter Vos.


ROTTERDAM, Bibliotheektheater, Hoogstraat 110, 010-2816258.

Toneelstuk over Belle van Zuylen, 27 en 28 maart 1998, 20.30 uur. Toegang: f.15,-.
Toneelstuk ‘Belle of geen talent voor ondergeschiktheid’ over Belle van Zuylen door theatergroep De Kern.


TILBURG, Openbare Bibliotheek, Koningsplein 10, 013-5428311.

Expositie over Antoon Coolen, t/m 28 maart 1998.
Boeken, foto’s en documenten over leven en werk van Antoon Coolen.


UTRECHT, Muziekcentrum Vredenburg, 030-2314544.

Nacht van de Poezie, 28 maart 1998, 20 uur. Toegang: f.45,-.
Nacht van de Poezie met ruim twintig dichters uit Nederland en Vlaanderen. Presentatie: Anton Korteweg en Piet Piryns. De ‘Nachtbundel 1998’ is bij de toegangsprijs inbegrepen.


ZUTPHEN, Stedelijk Museum, Prentenkabinet, Rozengracht 3, 0575-516878.

Expositie over Ida Gerhardt, 21 maart – 13 april 1998.
Een keuze uit de onlangs verworven archiefcollectie Ida Gerhardt: originele manuscripten, documenten, boeken en brieven.

(2)-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
Date: Fri, 13 Mar 1998 13:13:13
From: Marja Kristel - IVN <ivnnl@wxs.nl>
Subject: Vac: 9803.12: Vacature Minneapolis (USA); deadline: 1 april 1998

==================================================================
VACATURE MINNEAPOLIS VACATURE MINNEAPOLIS VACATURE MINNEAPOLIS
==================================================================

The Department of German, Scandinavian & Dutch, University of
Minnesota, is searching for an

Assistant Education Specialist in Dutch.

Starting 14 September 1998, the appointment is at 100% over nine months, requiring the teaching of undergraduate language skill courses in Dutch, or a portion of them in German as needed, and administrative duties relating to the language program, student advising and exchanges, and ACTFL proficiency. The position is for nine months per year, annually renewable based on satisfactory performance. Initial funding is available for three academic years. The academic year salary will be $ 34.000 – $ 36.000, depending on qualifications and experience. Medical insurance is provided. After three year’s service, an Assistant Education Specialist may contribute to a retirement program.

A Master’s, doctoraal, or the equivalent in Dutch, Foreign Language Education or a related field and two years of post-secondary teaching experience are required. A Ph.D. or the foreign equivalent is preferred. Candidates must have native or near-native fluency in Dutch and German and must have experience teaching German language-skill courses. Persons with experience teaching American undergraduates and background in foreign-language pedagogy, second language acquisition, or teaching for proficiency will be preferred. Demonstrated experience with computer-assisted language learning (CALL) and other technological applications in teaching of Dutch language also preferred. Interested candidates should send a letter of application, a curriculum vitae, three letters of recommendation, and documentation of quality teaching to Ray M. Wakefield, Departement of German, Scandinavian & Dutch, 205 Folwell Hall, University of Minnesota, Minneapolis, MN 55455 to be received no later than 1 April 1998.

The University of Minnesota is committed to the policy that all persons have equal access to its programs, facilities, and employment without regard to race, color, creed, religion, national origin, sex, age, marital status, disability, public assistance status, veteran status, or sexual orientation.

If there are any questions, please write to the address above, telephone + (1) 612 625 7399, fax + (1) 612 624 8297, or e-mail wakef001@maroon.tc.umn.edu.

Medegedeeld door:
IVN – Internationale Vereniging voor Neerlandistiek
Raadhuisstraat 1
2481 BE Woubrugge, Nederland
tel. ++ (31) 172 518 243,
fax ++ (31) 172 519 925,
e-mail: ivnnl@wxs.nl
homepage: http://www.worldaccess.nl/~ivnnl/

(3)-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
Date: Mon, 16 Mar 1998 13:49:12 +0100 (MET)
From: B. Verstraaten <B.Verstraaten@let.kun.nl
Subject: Sym: 9803.13: Congres t.g.v. 900e geboortedag van Hildegard von Bingen op 28 en 29 maart 1998 in Nijmegen

==========================================================
Congres Hildegard von Bingen op 28 en 29 maart in Nijmegen
==========================================================

Ter gelegenheid van de 900e geboortedag van de 12e-eeuwse universeelgeleerde Hildegard von Bingen (1098-1179) organiseert de stichting Hildegard von Bingen in samenwerking met de Katholieke Universiteit Nijmegen een congres op zaterdag 28 en zondag 29 maart 1998.

Om enigszins recht te doen aan de veelzijdigheid van Hildegards oeuvre zal het congres een interdisciplinair karakter dragen. Kernvraag van het congres betreft de betekenis van Hildegards gedachtengoed voor onze (post-)moderne samenleving. De bijdragen zullen zowel academisch, artistiek, algemeen informatief als beschouwelijk van aard zijn.


Programma 28 maart

AULA MAIOR
9.15 – 10.00 u.: Aanmelding, koffie/thee
10.00 – 10.05 u.: Opening door voorzitter Prof. dr. Etty Mulder
10.05 – 10.10 u.: Welkom door prof. dr. Theo van Els, rector magnificus KUN
10.10 – 10.40 u.: Drs. Tony Lindijer:
Leven en levensbeschrijving; de vita van Hildegard von Bingen
10.40 – 11.10 u.: Prof. dr. Ilse Bulhof (UU)
Hildegard von Bingen en de wijsheid in de Middeleeuwen
11.10 – 11.30 u.: PAUZE
11.30 – 12.00 u.: Drs. Eddy Vetter (UA):
Hildegard en de engelenkoren; over de uitzonderlijke toonomvang
12.00 – 12.30 u.: Prof. dr. Peter Raedts SJ (KUN):
De kloosterorden van de 12e eeuw
12.30 – 13.00 u..: Prof. dr. Etty Mulder (KUN):
Psychoanalyse en visioen; wetenschapstheoretische vragen bij het oeuvre van Hildegard von Bingen
13.00 – 14.00 u.: LUNCH
14.00 – 14.30 u.: Prof. dr.ir. Jan Folkers (TH Delft):
Het gebruik van symbolische getallen en verhoudingen in het werk van Hildegard von Bingen
14.30 – 15.00 u.: Drs. Patries Friederich-Kuenen
Uitbeeldingen van God in de miniaturen van Scivias
15.00 – 15.30 u.: PAUZE
15.30 – 16.00 u.: Lida Dekkers:
Metaforen als beeldtaal in de muziek van Hildegard von Bingen
interpretatie van de Symphonia door het ensemble Cercamon
16.00 – 16.30 u.: Prof.dr. Wil Derkse (KUB) en Fr. Henri Boelaars OSB:
Een meditatiefleven met Hildegard von Bingen
16.30 – 17.30 u.: Aperitief

ST. ANTONIUS- EN ST. ANNAKERK
20.30 – 22.15 u.: Catherine Schroeder en ensemble (Parijs)
“O laudabilis viriditas”


Programma 29 maart

AULA MAIOR
10.00 – 10.10 u.: Opening door Prof. dr. Etty Mulder
10.10 – 10.40 u.: Drs. Linda Wilkens (UU):
Het ritme van de natuur vertolkt door Hildegards pen
10.40 – 11.10 u.: Sr. Scholastica Steinle OSB (Abtei Sankt Hildegard, Eibingen):
Het begrip ‘visio’ bij Hildegard von Bingen (voertaal Duits)
11.10 – 11.30 u.: PAUZE
11.30 – 12.00 u.: Drs. Kristin Hoefener:
Hildegard – een benedictijnse avonturierster?
Liturgische aspecten van Hildegards composities.
12.00 – 12.30 u.: Marijke Ferguson (Studio Laren):
Hildegards brief aan de Mainzer prelaten
12.30 – 13.00 u.: Prof. dr. Kees Vellekoop (UU):
De kracht van de geest en de zwakte van de regels
13.00 – 14.00 u.: LUNCH
14.00 – 14.30 u.: Drs. Jeroen Deploige (UG):
Betekenis en functie van Hildegard von Bingens profilering als ‘indocta’
14.30 – 15.15 u.: Forumdiscussie o.l.v. prof. dr. Etty Mulder

ST. ANTONIUS- EN ST. ANNAKERK
16.00 – 17.00 u.: Schola Cantorum ‘Cercamon’ o.l.v. Lida Dekkers, m.m.v. Drs. Jan Nuchelmans, declamatie teksten
17.00 – 18.00 u.: Afsluiting en aperitief.

Plaats: Aula/Congresgebouw KUN, Comeniuslaan 2, Nijmegen

Kosten: Het inschrijfgeld bedraagt:
per dag: f 100,–/f 75,– (aio’s/studenten)
passepartout: f 175,–/f 130,– (aio’s/stud.)

Inlichtingen: secretariaat Stichting Hildegard von Bingen, p/a Jolanda Kwast, Anna Paulownalaan 57, 3708 HJ Zeist.

(4)-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
Date: Tue, 17 Mar 1998 23:38:29 +0100
From: P.J. Verkruijsse <piet.verkruijsse@let.uva.nl>
Subject: Med: 9803.14: Nieuwe Amsterdamse e-mailadressen

=================================
Nieuwe Amsterdamse e-mailadressen
=================================

Door de samenvoeging van de Amsterdamse letteren-, filosofie- en theologiefaculteiten tot de nieuwe Faculteit der Geesteswetenschappen zijn nu de e-mailadressen van de oude Faculteit der Letteren gewijzigd. De domeinnaam, dus het gedeelte na het apenstaartje, luidde vroeger ‘@let.uva.nl’ en is nu ‘@hum.uva.nl’ (hum staat voor humaniora). Het oude adres blijft bruikbaar tot 1 januari 1999.

Ook het e-mail-adres van het Meertens Instituut is gewijzigd. In plaats van aan ‘@pjmi.knaw.nl’ adressere men voortaan aan ‘@meertens.knaw.nl’.

(5)-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
Date: Thu, 12 Mar 1998 15:30:36 +0100
From: Steunpunt Nederlands als vreemde taal <Steunpunt.NVT@let.uva.nl>
Subject: Web: 9803.15: Tekst 'Vrede van Munster 1648' op web

=====================================
Tekst ‘Vrede van Munster 1648’ op web
=====================================

Bij de web-pagina’s van het Institut fuer Niederlaendische Philologie te Muenster is de volledige historische Nederlandse tekst van het verdrag van Munster uit 1648 te vinden. De tekst wordt als ADOBE Acrobat-bestand (.pdf) aangeboden en kan met behulp van de Acrobat Reader (gratis in het web verkrijgbaar) worden bekeken en uitgeprint.

Het adres:
http://www.uni-muenster.de/HausDerNiederlande/Seminar/vrede.pdf

Met vriendelijke groet,

Sebastian Fuchs
Steunpunt Nederlands als vreemde taal
p/a INTT
Spuistraat 134
1012 VB Amsterdam
Tel.: +31 20 525 3152
Fax: +31 20 525 3021
e-mail: Steunpunt.NVT@um.uva.nl

(6)-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
Date: Mon, 9 Mar 98 14:00:02 MET
From: J. Noordegraaf <noordegj@let.vu.nl>
Subject: Lit: 9803.16: Nieuwe publicaties over geschiedenis van de taalkunde

=====================================================================
Nieuwe publicaties op het gebied van de geschiedenis van de taalkunde
=====================================================================

Bij de Stichting Neerlandistiek VU is onlangs verschenen: Niels Helsloot, Een korte geschiedenis van de rede. In dit cahier geeft de auteur een kort overzicht van de (voor)geschiedenis van de filologie tegen de achtergrond van de klassieke ‘liefde voor de logos’. Hij laat zien hoe plezier in het open gesprek – tot en met een volledige onderdompeling in de wereldrede – ingeperkt raakt door een dwingend beroep op de algemeen-menselijke ‘ratio’.

De ontwikkeling van de moderne klassieke filologie wordt behandeld tot ongeveer halverwege de negentiende eeuw. De moderne wetenschap, of althans het ideaalbeeld ervan, ontstond aan het begin van die eeuw uit een mengelmoes aan strijdige ideologieen. En dat is te merken: juist in de filologie botste de toenemende rationalisering op uiteenlopende inspiraties uit het verleden.

Niels Helsloot, Een korte geschiedenis van de rede (Cahier voor Taalkunde 15) is te verkrijgen bij de Stichting Neerlandistiek VU, De Boelelaan 1105, 1081 HV Amsterdam. Het cahier telt 88 pp. en kost fl. 20,00 (excl. verzendkosten). ISBN 90-72365-50-X. De studie van Helsloot kan ook besteld worden bij Nodus Publikationen, Postfach 5725, D-48031 Muenster (BRD). Het Duitse ISBN is 3-89323-522-1).

Van Helsloot verscheen eerder bij dezelfde uitgever: Van ironie naar scepsis. Over de taaltheoretische gevolgen van het socratisch-kantiaanse kennisideaal (tweede dr. 1993).


Bij Nodus Publikationen te Muenster verscheen onlangs een nieuwe verzamelbundel van Jan Noordegraaf onder de titel: Voorlopig verleden. Taalkundige plaatsbepalingen, 1797-1960. Dit boek behandelt aan de hand van 12 studies een aantal ‘plaatsbepalingen’ uit de geschiedenis van de Nederlandse taalkunde, te beginnen bij de neerlandistiek in Franeker anno 1797. Via onder meer Bilderdijk, Da Costa, Van Lennep en H.J. Pos loopt de reeks opstellen door naar de positie van Anton Reichling omstreeks 1960.

Voorlopig verleden (ISBN 3-89323-276-1) kan besteld worden bij Nodus Publikationen, Postfach 5725, D-48031 Muenster (BRD). Het boek telt 234
pagina’s en kost DM 69,00.

(7)-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
From: Annuska Graver <Annuska.Graver@NIWI.KNAW.NL>
Date: Fri, 13 Mar 1998 10:21:23 MET-1MEST
Subject: Sym: 9803.17: Leidse Zomerschool, Nieuwe Media en Computer- technieken voor Historici, 12 - 26 juni 1998

=================================================================
Derde Leidse Zomerschool, Nieuwe Media en Computertechnieken voor Historici, 12 – 26 juni 1998
=================================================================

Van 12 – 26 juni 1998 wordt in Leiden voor de derde maal een intensieve Zomerschool over Nieuwe Media en Computertechnieken voor Historici georganiseerd. De Zomerschool bestaat uit negen verschillende cursussen die onafhankelijk van elkaar kunnen worden gevolgd. De cursussen zijn met name bestemd voor archivarissen, onderzoekers, en bibliotheek- en museummedewerkers. Ook gevorderde studenten geschiedenis komen voor deelname in aanmerking.

De Derde Leidse Zomerschool wordt georganiseerd door:

  • Sectie Historische Wetenschappen, Nederlands Instituut voor Wetenschappelijke Informatiediensten
  • Postdoctorale Opleiding Historische Informatieverwerking, Rijksuniversiteit Leiden
  • Sectie Economische en Sociale Geschiedenis, Rijksuniversteit Leiden

Cursusoverzicht

vr 12/6 – Opstapcursus Windows 95
Een uitgebreide introductie in dit besturingssysteem. Deze cursus is met name bedoeld voor degenen die weinig of geen ervaring met dit systeem hebben en een of meer andere Zomerschoolcursussen willen volgen.

ma 15/6 t/m di 16/6 – Het bewaren van Machine Leesbare Gegevensbestanden (MLG)
Deze cursus is een algemene orientatie op de MLG-problematiek: het behoud van digitale informatie. Aandacht zal onder andere worden geschonken aan het bewaren en beheren van digitale informatie, de functionele eisen waaraan bewaar-informatiesystemen moeten voldoen, alsmede de documentatie, standaardisatie en technische opslagmogelijkheden.

ma 15/6 t/m di 16/6 – Structurering en ontsluiting van teksten met behulp van SGML
SGML – Standard Generalized Markup Language – is een markeertaal om uiteenlopende teksten te structureren en te ontsluiten. In deze cursus komen de beginselen en de ontwikkeling van SGML aan bod en zal worden geoefend met het markeren en structureren van teksten.

wo 17/6 t/m vr 19/6 – Structurering en ontsluiten van teksten voor het World Wide Web met behulp van HTML
Deze cursus biedt een theoretische, maar vooral ook praktische introductie in het ontsluiten van teksten op het World Wide Web met behulp van HTML (Hyper Text Markup Language).

wo 17/6 t/m vr 19/6 – Statistiek voor historici, met speciale aandacht voor de koloniale geschiedenis van Zuid-Oost Azie
Het doel van deze cursus is een kennismaking met kwantitatieve analyse van historische gegevens met behulp van SPSS voor Windows. Daarbij zal gebruik worden gemaakt van de databestanden van een Leids onderzoeksproject betreffende de geschiedenis van Zuid-Oost Azie.

ma 22/6 t/m di 23/6 – Database-technieken voor historici
In deze cursus wordt aandacht besteed aan het ontwerpen van database-structuren, en het invoeren, bewerken, bevragen en analyseren van de data. Er zal onder andere worden gewerkt met MS Access voor Windows.

wo 24/6 – Elektronische hulpbronnen voor historici op Internet
Deze cursus biedt een kennismaking met het zoeken naar historische informatie op World Wide Web, historische discussiegroepen en andere Internet-diensten die voor historici van belang zijn.

do 25/6 t/m vr 26/6 – Retrieval en analyse van historische tekstuele bronnen
In deze cursus zal vooral aandacht worden geschonken aan het computerondersteund analyseren van tekstuele bronnen, onder andere met het tekstanalyseprogramma TACT. Tevens zal worden ingegaan op tekstuele bronnen in tekstarchieven en andere instellingen die bereikbaar zijn via Internet.

ma 22/6 t/m vr 26/6 – Digitale beeldverwerking voor bibliotheken en archieven
Deze intensieve vijfdaagse cursus zal zich richten op de conversie van bibiotheek- en archiefmateriaal in papieren vorm en op film. Alle stadia in het proces evan bron tot bestand’ zullen tijdens deze cursus aan bod komen. De cursus bestaat uit lezingen en workshops. Tijdens de workshops zal veel tijd wordt ingeruimd voor het oefenen met geavanceerde apparatuur.

U kunt de uitgebreide folder aanvragen bij het secretariaat van de Zomerschool: Leidse Zomerschool p/a NIWI Leiden Postbus 9515 2300 RA Leiden tel.: 071-5272742 fax: 071-5272615 e-mail: mulder@rullet.leidenuniv.nl

Uitgebreide informatie over de Zomerschool en een elektronisch aanmeldingsformulier is ook te vinden op de Website van het NIWI: http://www.niwi.knaw.nl/nl/summer.htm

Aanmelding voor 1 mei 1998!

(8)-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
Date: Wed, 18 Mar 1998 12:36:40 +0100 (MET)
From: Ben Salemans <salemans@baserv.uci.kun.nl>
Subject: Lit: 9803.18: Pas verschenen: Karel Bostoen, Bonis in bonum, Johan Radermacher de Oude (1538-1617), humanist en koopman

==============
Bonis in bonum
==============

Zojuist verschenen: Karel Bostoen, Bonis in bonum, Johan Radermacher de Oude (1538-1617), humanist en koopman. Hilversum: Verloren, 1998. ISBN 90-6550-155-X. 80 pagina’s, geillustreerd, voorzien van bibliografie, stambomen en register. Hfl. 25,00.

Aantrekkelijk verhaal over de inmiddels tamelijk bekende 16e-eeuwse homo universalis, vanuit een biografische, kerk-, kunst- en literatuurhistorische benadering. Het boek bevat veel nieuwe gegevens over deze interessante persoonlijkheid, o.a. over zijn activiteiten als uitgever (in samenwerking met de drukker Richard Schilders).

(9)-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
Date: Tue, 17 Mar 1998 09:59:31 +0100
From: Peter-Arno Coppen <P.A.Coppen@let.kun.nl>
Subject: Col: 9803.19: Column Coppen: Linguistisch Miniatuurtje XLIV: Zwak te

=======================================
Linguistisch Miniatuurtje XLIV: Zwak te
=======================================

Een hele tijd geleden heb ik eens een miniatuurtje geschreven over het woordje “te”. Bij die gelegenheid heb ik betoogd dat “te” in alle gevallen als een modificerend partikel dient te worden gezien bij een adjectivale, substantieve of verbale kern. Dit standpunt druist niet alleen in tegen de gedachte dat “te” in het eerste geval een bijwoord is en in het tweede een voorzetsel, maar vooral, zo lijkt het, tegen de meer moderne gedachte dat het “te” dat bij werkwoorden staat, afkomstig is van een aparte functionele projectie die iets met (het ontbreken van) de tempus in de zin te maken heeft. In deze aflevering wil ik, zonder het karakter van het miniatuurtje geweld aan te doen, eens wat dieper op deze schijnbare consequentie ingaan.

Omdat ik nou eenmaal als auteur de beginopstelling op het bord mag zetten, wil ik bij deze excercitie eens vertrekken vanuit een eigenaardig verschijnsel dat zich voordoet in beknopte bijzinnen met “om”, waarin tevens een aspectueel hulpwerkwoord staat. Althans, ik heb de indruk dat dit de randvoorwaarden voor het verschijnsel zijn, maar ik hou me aanbevolen voor correctie.

Waar heb ik het over? Leest u de volgende zin eens hardop aan iemand voor: “Om dat nou weer helemaal uit gaan te leggen heb ik helemaal geen zin in”, en vraag vervolgens wat er fout aan is. Tien tegen een dat uw proefpersoon alleen over het ontbreken van “daar” begint en niet opmerkt dat “te” verkeerd staat. En misschien dat u zelf ook wel twee keer moet kijken om te zien dat “te” aan de verkeerde kant van het hulpwerkwoord “gaan” geplaatst is.

Het is gek, maar dit soort “fouten” (ja ik aarzel altijd even bij dat woord, voor je het weet word je als autoriteit erover aangesproken) komen voor. En als je erop let, of wat andere gevallen uitprobeert, wordt het steeds gekker. Wat denkt u bijvoorbeeld van: “om daarvoor de hele middag op gaan zitten bellen is me te veel moeite, hoor!” Hee, waar is dat “te” nou gebleven? Foute zin? Rode streep erdoor en overgaan tot de orde van de dag?

Het komt mij voor dat deze gevallen samenhangen met het zwakke “te” dat onder andere van de aspectuele hulpwerkwoorden “zitten”, “liggen”, “hangen”, “staan” en “lopen” bekend is. Normaliter eisen deze werkwoorden “te” plus infinitief, maar als ze zelf infinitief zijn, valt “te” bij voorkeur weg. Je hebt dus: “hij zit weer te knoeien”, maar “hij heeft weer zitten knoeien” en “hij zal wel weer zitten knoeien”. In de laatste twee gevallen mag je “te” wel invoegen, maar het doet een beetje geforceerd aan. Net of het niet mag als het niet hoeft, zou ik bijna met Chomsky zeggen.

Opvallend in dit verband is nu “je moest je schamen om zo te zitten knoeien”. Zoals verwacht mag “te” wegblijven, maar kun je het hier eigenlijk wel toevoegen? “…om zo te zitten te knoeien”, dat klinkt niet eens geforceerd, dat is gewoon onmogelijk, zou ik zeggen.

Je zou dit verschijnsel kunnen beschouwen als evidentie voor de gedachte dat “te” toch iets te maken heeft met de temporele projectie in de zin. Immers, als aspectuele hulpwerkwoorden (de enige hulpwerkwoorden die normaliter “te” plus infinitief vragen) inderdaad hulpwerkwoorden zijn, dan selecteren ze zelf geen aparte IP. Dat wil zeggen, in constructies met aspectuele hulpwerkwoorden is maar een IP aanwezig. Als “te” nu inderdaad zijn oorsprong vindt in deze IP, verwacht je natuurlijk ook dat in deze gevallen maar een “te” mogelijk is. En dat klopt met de feiten.

Toch is de gedachte niet onproblematisch. Immers, onder de uit de analyse van het Engels afkomstige, vigerende opvatting dat “te” de invulling vormt van de lexicale kern van de temporele projectie, zou het een complementaire distributie moeten vertonen met een finiete vorm van het werkwoord. Dat wil zeggen, bij nonfiniete invulling krijg je “te”, bij finiete krijg je inflectie op het werkwoord (“I naar V” of iets dergelijks). Maar ja, dat klopt natuurlijk niet. Want juist als het aspectuele werkwoord finiet is, vraagt het “te”. En als het infiniet is, blijkt “te” ineens vreemd. Deze verschijnselen zijn precies tegengesteld aan wat je onder de conventionele analyse zou verwachten.

Tot overmaat van ramp heb je dan nog eens dat “zwervende te” in gevallen als “ik schaam me een beetje om daar nou ineens binnen komen te vallen”. Dat “te”, dat eigenlijk geselecteerd wordt door “om” (nietwaar?), drijft vanuit de eindgroepinitiele positie naar rechts, naar het hoofdwerkwoord toe. Hou de volgende vier zinnen maar eens naast elkaar: “om dat nou helemaal uit te gaan zitten leggen”, “om dat nou helemaal uit gaan te zitten leggen”, “om dat nou helemaal uit gaan zitten te leggen”, en ten slotte “om dat nou helemaal uit gaan zitten leggen”. Het lijkt wel alsof “te” zich omlaag beweegt in de boomstructuur om uiteindelijk in de valkuil van het aspectuele “zitten” weg te vallen.

Dit verschijnsel is des te problematischer, omdat het de onmogelijkheid van de omgekeerde analyse aantoont. Ik bedoel daarmee het volgende: in ruime kringen wordt de lowering van elementen met argwaan bekeken. Liever dan een element als “te” te laten loweren naar het verbale hoofd, opteert men voor raising van het verbale hoofd naar “te” toe. Maar in zo’n geval als “om dat nou weer uit gaan te leggen” is dat volslagen onmogelijk. Immers, de plaatsing van “te” voor “leggen” is niet te motiveren vanuit de selectie van “gaan” (“gaan” wil normaliter helemaal geen “te” hebben). “Te” kan hier alleen door “om” geselecteerd worden. Maar hoe krijg je “te” dan tussen “gaan” en “leggen” in?

Met deze inleidende opmerkingen is het verschijnsel natuurlijk niet geanalyseerd. Het is zelfs nog maar de vraag of ik de randvoorwaarden juist gekarakteriseerd heb. Immers, gevallen als “om je daar nou weer uit zien te kletsen is een onmogelijke opgave” zijn ook redelijk, en “zien” is geen aspectueel werkwoord. Of is “zien” met een te-complement een modaal hulpwerkwoord? Heb ik daar ook al niet eens een miniatuurtje over geschreven?

Peter-Arno Coppen

(10)=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
Date: Tue, 24 Mar 1998 01:10:19 +0100
From: Willem Kuiper <Willem.Kuiper@let.uva.nl>
Subject: Col: 9803.20: Column Willem Kuiper, no. 37: Een geluk bij een ongeluk

=======================================================
Column Willem Kuiper, no. 37: Een geluk bij een ongeluk
=======================================================

Tot groot ongenoegen van mijn teerbeminde luister ik graag en vaak naar Radio 1, de nieuws- en sportzender. Tot 18:00 wordt dit gedoogd, daarna gaat hij om of uit.
Mijn nieuwsgaring vindt voornamelijk via de radio plaats. Dat is zo in de loop der jaren gegroeid. Luisterend naar de radio is het gemakkelijker twee dingen tegelijk te doen dan lezend in de krant of kijkend naar de televisie.
Afgelopen zaterdagmiddag werd mij tijdens de lunch het nieuws bericht dat het RPF-kamerlid Leen van Dijke een proces aan de broek gekregen had, omdat hij twee jaar geleden in Nieuwe Revu gezegd zou hebben dat de praktizerende homoseksuele medemens erger dan een dief is, en dat er voor hem/n dus geen plaats is in het Koninkrijk Gods.
Grappig, dacht ik, ‘erger dan een dief’, dat is namelijk een middeleeuwse uitdrukking: Ferguut, vs. 1365.
Gelukkig bleef het niet bij het bericht, de voorman werd om commentaar gevraagd en ontkende niet. Hij had het inderdaad gezegd, maar het waren niet zijn eigen woorden: het was Gods woord, want hij had niets anders gedaan dan de Schrift citeren. Dat was zijn grondwettelijk recht op godsdienstvrijheid.
Dankzij de herhaling, die door Radio 1 niet geschuwd wordt, kwam ik – verloren zoon van de moederkerk – erachter dat de uitspraak gebaseerd was op I Corinthen 6:10-11.

Gedurende de Middeleeuwen kon de homoseksuele medemens op weinig begrip rekenen. In het gunstigste geval werd hij geidentificeerd met het voor-christelijke Romeinse Rijk, dat door de christenen graag werd afgeschilderd als een poel van ontucht.
Het fenomeen werd als volgt verklaard: De baarmoeder bevat zeven posities waar een kind gedragen kan worden, drie rechts, drie links en een in het midden. Jongens zaten rechts, meisjes links en de hermafrodiet in het midden. Welnu, wanneer een jongen – mogelijk door het toeval, maar waarschijnlijker door een ongeoorloofde houding tijdens de conceptie – links gedragen werd, dan kon dat tot gevolg hebben dat de jongen ‘verwijfd’ werd.
Een minder onschuldige verklaring vindt zijn voedingsbodem in de zwarte magie. Daarin wordt alles tegendraads en omgekeerd gedaan. Bewust en expres. De satansleerling volgt zijn meester door – contra naturam – dwars tegen de door God geschapen orde in te gaan. En daarom pleegt hij sodomie: om uit loyaliteit aan zijn heer, de duivel, de God die hij heeft afgezworen te beledigen en te kwetsen.
Binnen deze visie is de omgang met hetzelfde geslacht geen kwestie van seksuele geaardheid maar van hoogverraad jegens de Schepper. En wie zich daaraan schuldig maakt, is erger dan een dief.

Voor mensen als Van Dijke is ‘de’ bijbel de Statenvertaling, de in 1637 opgeleverde vertaling van de canonieke boeken van het Oude en Nieuwe Testament. Taal en spelling zijn in de loop der jaren enigszins aangepast, en de Oudhollandse ‘gotische’ drukletter heeft plaats moeten maken voor de Romein, maar verder is er niet zo veel veranderd.
Met die Statenvertaling kom je niet ver in de Middeleeuwen. Wij doen het met de Vulgaat, de omstreeks het jaar 380 herziene Latijnse bijbelvertaling van Hieronymus. Voor Hieronymus was er ook al een Latijnse vertaling, maar die muntte niet uit door acribie, vandaar dat Hieronymus die Grieks en Hebreeuws kende, zich aan een kritische herziening zette. Helaas waren sommige teksten en boeken al zo vertrouwd geworden dat ze een magische klank verkregen hadden en dus niet meer veranderd konden en mochten worden. Net zoals Van Dijke over de ‘Here’ spreekt en niet over de Heer.

De passage waar het allemaal om draait, luidt in de vertaling van het Nederlandsch Bijbelgenootschap – die ook de voor ons medievisten zo belangrijke apocriefe boeken bevat – en met een licht afwijkende regelnummering:

Of weet gij niet, dat onrechtvaardigen het Koninkrijk Gods niet beerven zullen? Dwaalt niet! Hoereerders, afgodendienaars, overspelers, schandjongens, knapenschenders, dieven, geldgierigen, dronkaards, lasteraars of oplichters, zullen het Koninkrijk Gods niet beerven.

(I Corinthiers 6:9-10.)

Uit pure niewsgierigheid heb ik de bewuste passage even opgezocht in de
Middelnederlandse bijbelvertaling van 1360.

Ochte en wetti niet, want de scalke en selen trike Gods niet besitten? En wilt niet dolen, want noch oncuusscheren noch die den afgoden dienen noch overspelderen noch de moruwe noch die met mannen oncuusscheit doen, noch dieve noch vrecke noch dronkene noch quaet sprekeren noch roeveren en selen trike Gods niet besitten.

(Ed. C.C. de Bruin, I Ad Corinthios 6:9-10.)

Hier viel ik over ‘moruwe’ – ons ‘murw’ – sinds wanneer betekent dat
‘schandjongens’? Even kijken wat mijn Biblia Vulgata leest. Onder het
kopje ‘Fornicatio omnino fugienda’ – ontucht c.q. onkuisheid moet
totaal gemeden worden – lees ik:

An nescitis quia iniqui regnum Dei non possidebunt? (Weten jullie dan niet dat de onrechtvaardigen het Koninkrijk van God niet zullen bezitten?) Nolite errare: neque fornicarii, neque idolis servientes, neque adulteri, neque molles, neque masculorum concubitores, neque fures, neque avari, neque ebriosi, neque maledici, neque rapaces regnum Dei possidebunt.
(Dwaal niet, want ontuchtigen, noch afgoden(beelden)dienaren, noch echtbrekers, noch ‘zachten’, noch bijslapers van mannen, noch dieven, noch hebzuchtigen, noch dronkaards, noch kwaadsprekers, noch rovers zullen het Koninkrijk Gods bezitten.)

Volgens Muller-Renkema (klassiek Latijns woordenboek) kan ‘mollis’ – ons ‘mollig’ – indien van toepassing op homines de ongunstige betekenis ‘wekelijk’ of ‘verwijfd’ hebben. Het Mittellateinisches Glossar van Habel-Groebel geeft: Wolluestling.
Het is inmiddels duidelijk dat de apostel Paulus – want diens woord is het – hier twee categorieen homoseksuelen onderscheidt: diegenen die de rol van de vrouw spelen (de molles – moruwe) en de bijslapers van mannen (de concubitores masculorum – die met mannen oncuusscheit doen).

En wat geeft Verdam (1845-1919) in zijn fameuze Middelnederlandsch Woordenboek? Kent hij deze plaats, vermeldt hij hem en hoe interpreteert hij? In deel 4, de kolommen 1970-1971 onderscheidt hij ‘morwe’ in combinatie met A zaken en B personen, daarbij vindplaatsen gevend – deze niet – onder de betekenissen: week, teder, zwak, krachteloos, niet bestand tegen ontbering en inspanning, zacht gestemd, weekhartig, gevoelig, murw, overgevoelig en sentimenteel. Niets dat naar onder de gordel verwijst.

Had Leen van Dijke zijn geruchtmakende uitspraak niet gedaan, ik zou deze aanvulling op het Middelnederlandsch Woordenboek niet hebben kunnen geven. Hij is dus toch nog ergens goed voor geweest.

Willem.Kuiper@Hum.UvA.NL

(11)=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=

*-------------------------------------------------------------------------*
|                                                                         |
| Informatie over Neder-L:                                                |
| ========================                                                |
| Algemene informatie opvragen over Neder-L: stuur mail naar              |
|   listserv@nic.surfnet.nl met daarin de boodschap: GET NEDER-L INFO     |
| Abonnement nemen op Neder-L: stuur mail naar listserv@nic.surfnet.nl    |
|   met als boodschap: SUB NEDER-L uw-voornaam/voorletters uw-achternaam  |
| Neder-L op het web/WWW: Neder-L-nummers zijn vanaf januari 1997 in      |
|   web-formaat te lezen via: http://baserv.uci.kun.nl/~salemans/         |
|   Nadere informatie over Neder-L in web-formaat: zie artikel 9706.01    |
|   Er is ook een WWW-archief met alle e-mailversies van Neder-L sinds    |
|   juni 1992, dat ook op trefwoord doorzocht kan worden; de URL van dit  |
|   listserv-archief: http://listserv.surfnet.nl/archives/neder-l.html    |
| Neder-L wordt ook verspreid via de Internet-newsgroup bit.lang.neder-l  |
| Oude Neder-L-bulletins opvragen: stuur mail naar listserv@nic.surfnet.nl|
|   met daarin een boodschap als: GET NEDER-L LOG9206                     |
|   (resultaat: logboek met Neder-L-artikelen van juni '92 wordt gestuurd)|
|   Of maak gebruik van het listserv-archief (zie enkele regels hierboven)|
| Bijdrage voor Neder-L opsturen: stuur mail naar neder-l@nic.surfnet.nl  |
| Contact met redactie: stuur mail naar Salemans@baserv.uci.kun.nl, naar  |
|   Willem.Kuiper@let.uva.nl, naar Piet.Verkruijsse@let.uva.nl (voor de   |
|   evenementenagenda), naar Oostendorp@rullet.leidenuniv.nl (voor        |
|   neerlandistiek op het Web), of naar P.A.Coppen@let.kun.nl             |
*-------------------------------------------------------------------------*

*-Einde-------------------- Neder-L, no. 9803.b --------------------------*