Gedicht: Hans Warren • Voor een jonge dichter

Afgelopen zaterdag was het Hans Warrens verjaardag. Het gedicht van vandaag schreef hij in 1956, voorafgaand aan een bezoek van een jonge dichter die later een beroemde dichter zou worden. Lees hier wie dat was.

Voor een jonge dichter

Aardige brieven, verzen met ‘iets’, een telefoontje,
en nu je naar me toe komt fietsen
schenk ik je gespannen kuiten,
ogen vol zeelicht van de kust
en een lok die telkens voorover valt. Lees verder

Geplaatst in gedicht | Getagged , | Een reactie plaatsen

Wat is de onbepaalde tegenhanger van ‘die’?

Door Henk Wolf

Als ik Nederlands schrijf, mis ik vaak een categorie voornaamwoorden. Die zouden dan moeten staan op de plaats van de woorden tussen vierkante haken in de onderstaande zinnen:

  • Taalveranderingen van het eerste type zijn minder makkelijk te herkennen dan [taalveranderingen] van het tweede type.
  • Volgens mij zijn vliegende vogels typischer dan [vogels] die alleen maar lopen en zwemmen.

In het Fries kun je taalverandering in beide zinnen vervangen door sokke(n). In het Duits kun je welche gebruiken. In het Nederlands is zo’n mooi voor de hand liggend woord er niet.

Natuurlijk kun je in het Nederlands soms wel ad-hocoplossingen vinden. Je kunt in de eerste voorbeeldzin bijvoorbeeld sommige of veel gebruiken, maar daarmee moet je al informatie toevoegen. Zo suggereert (voor mij) sommige een kleine deelverzameling en veel een grote, terwijl sokke en welche op de hele categorie slaan. Of je kunt die gebruiken, maar daarmee verandert de betekenis van generiek in specifiek en dat past ook niet altijd. Lees verder

Geplaatst in column, taalkunde | Getagged , | 2 Reacties

Gespreksnormen: van alledag tot debat

Door Lucas Seuren

Eerder schreef ik een kort stukje over de normen van nieuwe media, met name Tinder. De reactie die ik kreeg merkte terecht op dat veel van de gespreksnormen die ik noemde helemaal niet zo duidelijk naar voren komt in politeke debatten in politiek Den Haag: “Van luisteren naar elkaar is geen enkele sprake, meer van het willen overtuigen van het eigen gelijk en dat niet alleen willen hebben, maar willen krijgen.” Mijn leekobservatie is dat dit altijd klopt, en niet alleen in politiek Den Haag; ik herinner me goed hoe Donald Trump in de debatten door Hillary Clinton heen praatte, en tijdens de debatten die ik zag bij de voorlaatste verkiezingen in Groot-Brittanië was het niet beter gesteld. Dit roept natuurlijk de vraag op: wat zijn nu eigenlijk de normen in een gesprek? Lees verder

Geplaatst in column | Getagged , | Één reactie

Werkt u (opnieuw) mee om het gebruik van het Nederlands en andere talen in onze samenleving in kaart te brengen?

(Bericht Nederlandse Taalunie)

Twee jaar geleden hebben duizenden mensen er mee voor gezorgd dat het gebruik van het Nederlands en andere talen in bepaalde maatschappelijke situaties voor het eerst in kaart kon worden gebracht voor Nederland, Friesland, Vlaanderen en Brussel.

Op basis van de uitkomsten van het eerste onderzoek naar de ‘Staat van het Nederlands’ was het mogelijk feitelijk onderbouwde uitspraken te doen over de positie van onze taal binnen onze samenleving. De resultaten konden dan ook rekenen op heel wat media-aandacht.

Hier kunt u alles nog eens nalezen.

Lees verder

Geplaatst in oproep | Getagged | Een reactie plaatsen

Wolkers naar Leiden

Feestelijke overdracht nalatenschap

Door Peter van Zonneveld

Vrijdagmiddag vond in Leiden de feestelijke overdracht plaats van de nalatenschap van Jan Wolkers. Op de kamer van B&W in het Leidse stadhuis had zich een klein gezelschap verzameld om dit heuglijke feit te vieren. Achttien schilderijen gaan naar De Lakenhal, en talloze documenten worden ondergebracht in de Leidse universiteitsbibliotheek. Wethouder van cultuur Yvonne van Delft heette ons welkom, en UB-directeur Kurt de Belder gaf een overzicht van wat de Sleutelstad nu aan erfgoed verworven had. Weduwe Karina Wolkers toonde een aantal specifieke objecten die nu naar Leiden gaan verhuizen.

Onder leiding van de bekroonde biograaf Onno Blom vond een levendige en bij tijden hilarische paneldiscussie plaats. Zou Karina nu zoveel kunst in haar huis op Texel gaan missen? Ja en nee. ‘Het ruimt ook wel op’, zei ze. Meta Knol, directeur van de Lakenhal, vertelde dat zij vooral werken geselecteerd had die samen de ontwikkeling in de beeldende kunst van Wolkers laten zien. Hoofdconservator van de UB André Bouwman gaf aan welke plaats de literaire nalatenschap binnen de handschriftencollectie zou gaan innemen. 220 tekeningen worden ondergebracht in het Prentenkabinet, dat sinds enige jaren ook in de UB gehuisvest is. Lees verder

Geplaatst in column, letterkunde | Getagged , | Een reactie plaatsen

Verschenen: Zacht Lawijd, jaar 17, nummer 3

Zopas verscheen van Zacht Lawijd, literair-historisch tijdschrift het 3de nummer van de 17de jaargang.

Matthijs de Ridder stelt – in primeur – twee onbekende gedichten voor van respectievelijk Gaston Burssens en Paul van Ostaijen.

Ludo Stynen brengt herinneringen van Jozef Buerbaum aan Hendrik Conscience.

Manu van der Aa becommentarieert Manuscrit trouvé dans une poche, het debuut van E. du Perron.

David Vermeiren brengt een bijdrage over Guy Vandenbranden & de Pink Poets.  Van dit artikel staat de pdf op onze website. Daar kan de geïnteresseerde lezer ook de bestelinformatie vinden.

Geplaatst in tijdschriften | Een reactie plaatsen

Vlogboek – Simone van der Vlugt / Tim Krabbé / Bertram Koeleman

In deze video vind je een bespreking van de volgende drie boeken:
Simone van der Vlugt – De lege stad
Tim Krabbé – Vertraging
Bertram Koeleman – De huisvriend

(Bekijk deze video op YouTube.)

Geplaatst in video, vlog | Een reactie plaatsen

Grote opdracht 4: De competente taalgebruiker communiceert doelgericht

Door Marc van Oostendorp

Deze weken bespreek ik de ‘grote opdrachten‘, ongeveer: de grote lijnen, die de docententeams van Curriculum.nu aan het opstellen zijn voor het schoolvak Nederlands van de toekomst. Vandaag grote opdracht 4:

  • De competente taalgebruiker communiceert doelgericht.

Deze grote opdracht is helaas minder goed geschreven van de zeven teksten die het docentontwikkelteam heeft gemaakt. Dat is niet erg, dit is een tussenproduct en het team heeft duidelijk eerst gewerkt aan de inhoud; maar de formulering is af en toe omslachtiger. Waarom is deze opdracht niet ‘De leerling leert goed communiceren’? Wat is ‘doelgericht communiceren’ anders dan gewoon communiceren?  Lees verder

Geplaatst in column | Getagged , | Een reactie plaatsen

Gedicht: Hélène Swarth • Herfstrood

Herfstrood

In rouwzwart groen een vroolijk vlekje rood:
Een blozend dak, een gladiolusvlam,
Een rozige appel of een hanekam,
Zal dat mij troosten over zomerdood?

O tragisch traag laat vallen van den stam
Scharlaken bladen in de bruine sloot
De wilde wingerd, of in gulpen vloot
Zijn bloed, gelaten najaars-offerlam.
Een huivrende angst bevangt me en jaagt mij voort,
Grijpt bij de keel me en steelt mijn levensmoed.

In ’t Westen praalt een karmozijnen poort,
Waarachter ‘k misdrijf, vreemd en wreed, vermoed.

De boze oktober heeft de Zon vermoord;
Zijn zwaard is rood, zijn mantel druipt van bloed.

Hélène Swarth (1859-1941)

———————————–

Geplaatst in gedicht | Getagged , | Een reactie plaatsen

Sint en Piet als kunst (3)

Door Henk Wolf

[Dit is deel 3 van dit essay. Klik hier voor deel 1 en deel 2.]

Kunst kan emotie oproepen, maar kunst is vrij – autonoom, ambigu en vrij. Die vrijheid wordt beschermd tegen de druk van de negatieve emoties bij de waarnemers. Kunst kan spelen met een canon. Bijbelse kunst speelt altijd met een canon, de talloze sinterklaastoneelstukjes die jaarlijks worden opgevoerd spelen ook met een canon.

De protesten tegen de figuur van Zwarte Piet zijn protesten tegen die canon. Ze komen van mensen die die figuur negatief waarderen. Doordat kunst autonoom en ambigu is, is die interpretatie ook vrij, ze is legitiem. Ze is echter niet dwingend. Kunst is zelf niet beledigend of kwetsend, maar ze kan wel zo worden gewaardeerd. Dat oordeel is echter in een vrije maatschappij individueel en schept voor niemand rechten of plichten.

Wie demonstreert tegen een figuur als Zwarte Piet, die verheft z’n eigen interpretatie van een toneelstuk van een legitieme tot de enige legitieme. Hij ontkent de autonomie en de ambiguïteit van het toneelstuk. Hij miskent ook het bestaan van een canon. Dat zijn problematische visies op kunst. Nog ernstiger is dat een dergelijke demonstrant eist dat de kunstenaar zijn kunst richt naar de morele en artistieke opvattingen van de demonstrant. Dat is een antiliberale houding die gevaarlijk kan zijn voor de vrije kunst en daarmee voor de vrije samenleving. Lees verder

Geplaatst in column, cultuur | Getagged , , | Één reactie