Naar Zinzendorp

Door Marc Kregting

Aan het eind van J.Z. Herrenbergs roman Nederhalfrond wordt een personage, werkzaam als docent en groepsbegeleider op het John Lennon Marktcollege, uitgeroepen tot ‘het symbool van… de neerlandicus’. Wat betekent dat in hemelsnaam?

Over het nut van de neerlandicus bestaat momenteel weinig consensus. Aan opinieafdracht nochtans geen gebrek de laatste tijd. Bovendien verscheen er vorige maand een rapport over het belangrijkste dat er in deze stiel gaande is: taalvariatie.

Het rapport stelt terecht dat het niet alleen onwenselijk is zich vast te klampen aan standaardtaal, maar ook dat het steeds onrealistischer wordt ervan uit te gaan. Geschreven taal week al af van gesproken taal, en daarbinnen zouden gebruikers inmiddels een ‘registerkeuze’ doen als uit een ‘kledingkast’. Dat beantwoordt aan het principe van de meervoudige identiteit: taal weerspiegelt wat iemand op één moment tegenover één doelgroep wil zijn. Lees verder

Geplaatst in column | Een reactie plaatsen

In memoriam Dick Blok

Door Rudi Künzel

Ik heb Dick een halve eeuw gekend en twintig jaar daarvan met hem samengewerkt aan het Lexicon van Nederlandse toponiemen tot 1200 (1987). We zijn elkaar blijven zien na zijn pensionering en mijn vrouw Anne-Ruth en ik hebben ook meermaals samen Henny en hem opgezocht. Ik was op hem gesteld.

Dick was een degelijk opgeleide mediëvist die hield van de ambachtelijke kant van het vak. Zijn proefschrift Een diplomatisch onderzoek van de oudste particuliere oorkonden van Werden (1960) is een briljant stuk werk.

Niermeyer was de eerste hoogleraar in de Middeleeuwse Geschiedenis aan de UvA. Hij had – zonder anderen te kort te willen doen – twee belangrijke leerlingen, Co van de Kieft en Dick Blok. Co volgde Niermeyer op toen die voortijdig stierf. Dick had toen al een eigen domein en werd eerst docent, later hoogleraar in de naamkunde in verband met de nederzettingsgeschiedenis. Lees verder

Geplaatst in column, In memoriam, Naamkunde | Getagged | Een reactie plaatsen

Opkomen voor onderwijs: de urgentie van de neerlandistiek

Door Marc van Oostendorp

De Nederlandse Boekengids is een mooi blad. Ik ben heel vereerd dat ik een bijdrage mocht leveren aan de reeks artikelen die zij nu plaatsen over ‘de urgentie van de neerlandistiek’. Eerder verschenen er al artikelen van Frans-Willem Korsten en Saskia Pieterse, waarop ik mocht reageren. Ik gebruikte de geboden mogelijkheid om te stellen dat de neerlandistiek haar ware taak onder ogen moet komen door zich te richten op het onderwijs.

Lees mijn artikel  of abonneer je op de Boekengids

Geplaatst in column | Een reactie plaatsen

Ten enenmale te allen tijde

Door Roland de Bonth

Vrijdagochtend heb ik een vast ritueel. Bij het openen van mijn inbox tref ik dan namelijk een mail aan van Beter Spellen met de mededeling dat de nieuwe test klaar staat. In een paar minuten tijd beantwoord ik dan twintig multiple choice-vragen over spelling.

Beter Spellen is een populaire website. Op de dag dat ik deze bijdrage schrijf, telt de site maar liefst 153.651 actieve gebruikers. En omdat Beter Spellen op 22 november 2018 voor de zevende keer op rij is uitgeroepen tot populairste educatieve website, hebben vast veel van die gebruikers hun stem daarop uitgebracht.

Dat is terecht, want Beter Spellen biedt de deelnemers een aantrekkelijke manier om zich de spellingregels en de spelling van moeilijke woorden eigen te maken. Iedereen kan op zijn eigen niveau meedoen. Je kunt kiezen uit niveau 1F (eind primair onderwijs), 2F (eind vmbo, eind mbo-2 en mbo-3) of 3F (eind havo, eind mbo-4). Dat er geen apart niveau 4F (eind vwo) is, lijkt op het eerste gezicht vreemd. Sla je het Referentiekader Taal en Rekenen er op na, dan wordt dat duidelijk. Bij het onderdeel spelling – op bladzijde 20 – kun je zien dat aan geen enkele van de vijf onderscheiden categorieën (alfabetisch, orthografisch, morfologisch, morfologisch met gebruikmaking van syntactische kennis en logografisch) niveau 4F is toegekend. Lees verder

Geplaatst in column, Neerlandistiek voor de klas | Getagged | 3 Reacties

Gedicht: Bart Plouvier • Verhuizen & Zonder

Uit Over de dingen, de nieuwe bundel van Bart Plouvier.

Verhuizen

Ik heb het papier van de muren gekrabd
de bril hardhandig van de pot gerukt
de kamerplanten voorzichtig geplukt
en de tuin is uitgegraven en verpakt

mijn kinderen in dozen gestoken
mijn neonvisjes in het toilet bevrijd
mijn vrouw ligt opgerold in een tapijt
’t servies is half verpakt en half gebroken

alle huisgeheimen komen bloot
de beelden in de spiegels mogen mee
de muizen en de ratten slaan we dood

per schip verhuizen we mijn stamcafé
herinneringen moeten achterblijven
ze gaan dat weet ik zo te hard beklijven.

Lees verder

Geplaatst in gedicht | Getagged , | Een reactie plaatsen

‘Hoofdzaak’ als bijwoord

Door Henk Wolf

Vroeger hoorde ik in Friesland vaak het woord hoofdzaak gebruikt worden waar je ook ‘hoofdzakelijk’ of ‘in hoofdzaak’ kunt zeggen, als bijwoord dus. Dat gebeurde in elk geval in het Fries en ik vermoed ook in het Nederlands, maar helemaal zeker ben ik daar niet van. Nu lijkt dat gebruik grotendeels verdwenen.

Het gaat om het gebruik zoals in de volgende zinnen:

Se ferkeapje dêr hoofdsaak boeken. (Fries)
Ze verkopen daar hoofdzaak boeken. (Nederlands) Lees verder

Geplaatst in column, lexikografie, taalkunde | Getagged | 3 Reacties

Ons Erfdeel vzw komt met drie nieuwe websites

(Persbericht Ons Erfdeel)

Op 1 april lanceert de Vlaams-Nederlandse culturele instelling Ons Erfdeel vzw drie nieuwe websites: www.de-lage-landen.com,www.les-plats-pays.com en www.the-low-countries.com. Daarvoor hebben we enkele mooie namen kunnen strikken als columnist. Zo willen we nog meer context geven bij cultuur uit de Lage Landen.

Verhalen vertellen over Vlaanderen en Nederland, dat doen we bij Ons Erfdeel vzw al jaren in drie talen, met scherpe pennen van geloofwaardige stemmen. Die verhalen verdienen een groter, breder en jonger publiek. Daarom lanceren we op 1 april maar liefst drie websites, in het Engels, Frans en Nederlands. Dezewebsites  hebben eenzelfde uitstraling, maar bieden andere inhoud aan.

Lees verder

Geplaatst in nieuws, websites | Getagged | Één reactie

Nederlands, een nieuwe lente

Door Janneke Weijermars

Het vakgebied van de neerlandistiek staat in bloei: mijn collega Frank Willaert wees in zijn stuk ‘De neerlandistiek is helemaal niet in crisis’ al op een reeks indrukwekkende projecten die neerlandici recentelijk hebben afgeleverd en die buitengewoon bruikbaar zijn in het middelbaar onderwijs.

Buiten de grenzen van het Nederlands taalgebied volgen maar liefst 14.000 studenten een academische opleiding Nederlandse taal en cultuur. Maar ook zijn er inderdaad zorgen over het (academisch) onderwijs in de moedertaal.

Volgen we de op marktwerking gebaseerde uitgangspunten van de VU-decaan, dan kunnen we ondertussen stellen dat onze huidige studenten Nederlands een opleiding volgen met baangarantie. Sterker: stel dat alle studenten zouden kiezen voor het leraarschap, dan is er nog steeds een tekort aan goede, eerstegraads bevoegde docenten Nederlands. Lees verder

Geplaatst in column | Een reactie plaatsen

De aanslag en de gebarentaal

Door Marc van Oostendorp

Wat is Nederland toch een achterlijk land.

Terecht plaatste de webredactie van Onze Taal gisterenochtend een kritisch stukje over de zogenaamde ‘erkenning’ van het Limburgs die minister Ollongren dit weekeinde uitriep. Dat is een erkenning van niets, een verkiezingsstunt, een puur symbolisch gebaar, terwijl er twintig jaar geleden ook al zo’n erkenning is geweest, ook al een symbolisch gebaar. Waarom de Limburgers het slikken is mij een raadsel.

Maar dan maakt de overheid tenminste nog een symbolisch gebaar richting de Limburgers, zoals het een paar maanden geleden een gebaar maakte naar de sprekers van het Nedersaksisch. Om erkenning van de Nederlandse Gebarentaal wordt al veel langer gevraagd. In 1997 (ne-gen-tien-ze-ven-en-ne-gen-tig) was er al een commissie die op die erkenning aandrong. Lees verder

Geplaatst in column | Getagged | 16 Reacties

Handschriften Eerste bliscap van Maria en Die zevende bliscap onser vrouwen online

Door Willem Kuiper

Op zoek naar een handschrift met daarin Vanden coninc Saladijn ende van Hughen
van Tabaryen belandde ik vanmiddag op de website van de Koninklijke Bibliotheek van België en zag dit op mijn scherm.

Onder Handschriften opzoeken ziet u onderaan staan: Bekijk enkele gedigitaliseerde handschriften online. Klikt u daarop dan ziet u vijf tabbladen met ‘tegels’, waaronder of waarachter de gedigitaliseerde handschriften schuilgaan. De oogst aan Middelnederlandse handschriften is vooralsnog schamel te noemen, maar ik heb de site geboekmarkt en zal hem regelmatig bezoeken in de hoop dat er snel wat handschriften aan toegevoegd worden.

De Middelnederlandse handschriften die digitaal raadpleegbaar zijn, en de links ernaar toe vindt u in de: Lijst van gedigitaliseerde Middelnederlandse handschriften en drukken in binnen- en buitenlandse bibliotheken. Wel even geduld oefenen, want de verbinding met de Brusselse server is traag.

Lees verder

Geplaatst in cultuurgeschiedenis, letterkunde, websites | Getagged , | Een reactie plaatsen