De durf van het grote gebaar

Door Marc van Oostendorp

Eind vorig jaar werd Rens Bod volkomen terecht door de Universiteit van Amsterdam uitgeroepen door UvA’er van het jaar. Hij is een academicus die zijn verantwoordelijkheid als intellectueel neemt. Hij is enorm breed belezen, heeft twee jaar geleden een zware administratieve taak op zich genomen, is een van de belangrijkste drijvende krachten achter WO in actie, en ontpopte zich de laatste jaren behalve als informaticus en taalkundige ook nog eens als historicus van de wetenschappen.

Enkele jaren geleden verscheen van hem De vergeten wetenschappen, waarin hij liet zien hoe belangrijk geesteswetenschappen waren geweest in de ontwikkeling van ‘de’ wetenschap. In een nieuw boek, Een wereld vol patronen, zet hij die lijn door – nu nóg grootser opgezet: dit boek gaat, aan de hand van 10 casuswetenschappen, waaronder wiskunde, sterrenkunde, taalkunde, geschiedswetenschap en rechtswetenschap over de ontwikkeling van álle wetenschap, over de hele wereld en sinds we iets weten over de cognitie van homo sapiens.

Lees verder

Geplaatst in column | Getagged , , , , , , | Een reactie plaatsen

Gedicht: Guido Gezelle • o Kinders van de locht

o Kinders van de locht,
gesneeuwde blommigheden;
o sterrenpulver, fijn
gevijlsel van krystaal;
zoo teêr dat, schaars gelijfd,
gij weg zijt en verleden,
zoohaast ik, waar gij valt,
u volge en adem haal
te roekeloos! Winterdonst,
die zichtbaar zijt in ’t spelen
der zonnekrachten, niets
en evenaart u hier,
’t en zij … ‘k moet hooger op,
zal ik een beeld u stelen,
‘k moet door de wolken heen,
tot in den hemel schier!

Guido Gezelle (1830-1899) Lees verder

Geplaatst in gedicht | Getagged | Een reactie plaatsen

21- 22 februari 2019, Nijmegen: Conference Foreign Eyes on the Republic

European Perspectives on the Republic and the Dutch in the Long Eighteenth Century
21 – 22 February 2019
Radboud University Nijmegen

Please register on www.foreigneyes.nl

What images did the Dutch evoke during the long eighteenth century? By examining both the international importance of the Republic as well as the development and dissemination of European stereotypes about the Dutch, such as cleanliness or frugality, this conference aims to overlap and juxtapose a plethora of perspectives on the eighteenth-century Northern Netherlands.

Keynotes by Joep Leerssen and Gerrit Verhoeven Lees verder

Geplaatst in evenementenagenda | Getagged | Een reactie plaatsen

Men zegt niet ‘des produits low cost’

Door Marc van Oostendorp

De Académie française! Wie denkt dat het in Nederland er zo slecht voor staat met aandacht voor taal en dat het in Frankrijk allemaal zo veel beter is, die heeft nog nooit serieus gekeken naar de website van de immortels

Ik ben gefascineerd door het verschijnsel Académie française, af en toe ga ik even op de website kijken, liefst in de rubriek Dire, ne pas dire, waar onbekommerd van alles wordt afgekeurd wat iedereen zegt:

Sommige anglicismen zijn zo wijdverbreid in de Franse taal dat men ze nauwelijks opmerkt en dat men vergeet dat je ze kunt vervangen door equivalente Franse vormen. Dat is  het geval met de adjectivale en adverbiale frase low cost, die zich sinds een tiental jaren in de Franse taal is binnengedrongen. Is dat een daad van rechtvaardigheid omdat de vormen to cost en cost komen van het Oud-Franse coster of couster voor het werkwoord of coust voor het zelfstandig naamwoord? Misschien, maar dat ontslaat ons niet van de verplichting er goed aan te denken dat het Frans beschikt over woorden zoals coût of prix en van bijvoeglijk naamwoorden als bas, petit, réduit, enz., waarmee we dat low cost kunnen vervangen:

Men zegt

Men zegt niet

Des produits à faible coût, à coûts réduits, peu chers

Compagnie à bas prix

Des produits low cost

Compagnie low cost

(Bron: website Académie française, d.d. 20 januari 2019.)

Lees verder

Geplaatst in column | Getagged , | 16 Reacties

Podcast over de oerpremière van Gijsbreght van Aemstel in de Amsterdamse Schouwburg

21 januari 1638. Het is alweer bijna drie weken geleden en het zoemt rond in Amsterdam: ben je al in die nieuwe Schouwburg geweest, heb je dat stuk van Vondel gezien? Het loopt storm! Na alle reuring vooraf over ongewenste roomse taferelen zijn er toch geen rellen uitgebroken. Integendeel: de reacties zijn enthousiast. Er wordt gezegd dat het stadsbestuur deze week eindelijk zal komen kijken, nu de kust veilig is. Ze kunnen moeilijk nog langer wegblijven!

In de podcast Gijsbreght van Aemstel – De Nieuwjaarsduik nemen Mathijs Deen, Imre Besanger, Frans Blom, Lia van Gemert en Sanne Hermans je in een half uur mee naar de opening van de Schouwburg aan de Keizersgracht op 3 januari 1638. Luister mee via Spotify of Podbean.

Geplaatst in audio, podcast | Getagged , | Een reactie plaatsen

Antwoorden Taalcanon Kerstquiz 2018

De Taalcanon Kerstquiz leverde 31 goede inzendingen op. Uit de inzenders hebben we drie winnaars getrokken. Maxim Baetens, Nynke de Vries en Jan Michielsen ontvangen ieder een exemplaar van de nieuwste uitgave van de Taalcanon. De antwoorden zijn hieronder terug te lezen met verwijzing naar de artikelen op de website www.taalcanon.nl.

  • Taal leren begint al voor de geboorte. Wat pikken kinderen op die nog in de buik zitten?

Antwoord: het ritme van de taal. “Zodra de oren goed functioneren – doorgaans in het laatste trimester van de zwangerschap – luisteren kinderen naar de taal om hen heen. Ze horen dan nog geen spraakklanken, maar wel het ritme van taal”, Lees verder in Waarom leren niet alle kinderen hun moedertaal even snel? door Paula Fikkert.

  • Welke taalkundige schreef de allereerste grammatica, van het Sanskriet?

Antwoord: Panini. “In zijn Ashtadhyayi (‘Acht Boeken’) omschrijft Panini een taal, in zijn geval het Sanskriet, als een systeem van een eindig aantal regels waarmee een oneindig aantal zinnen kan worden afgedekt. Zo’n systeem wordt tegenwoordig een ‘grammatica’ genoemd.” Lees verder in Topstukken uit de taalwetenschap door Rens Bod. Lees verder

Geplaatst in Neerlandistiek voor de klas, prijs, wedstrijd | Getagged | Een reactie plaatsen

Gedicht: Riekus Waskowsky • Elfde Elegie

Elfde Elegie
(voor Karin Röling-Gellinek)

omdat ze het zo fijn vond, dat de ijsberen wit zijn en
van bosbessen houden, draaiden we ‘Mingus, Oh Yeah’
op die hifi platenspeler in luxe houten cassette
met beschermkap, 4 snelheden en gevoelige naald.

‘Don’t let them drop that bomb on me, o Lord’
‘Don’t let them drop that bomb on me, o Lord’

Dat was wel heel gevoelig, de dood – het wie, wat,
waar, hoe, waarom en wanneer, bijvoorbeeld… Lees verder

Geplaatst in gedicht | Getagged | Een reactie plaatsen

De vertaling in Trouw van de Brexit-rede van David Lammy

Door Henk Wolf

Redacteurs van Nederlandse kranten vertalen voortdurend en vertalen is moeilijk. Heel verwonderlijk is het dan ook niet dat persberichten en citaten geregeld worden omgezet naar een wat houterig Nederlands. Zolang de inhoud daarbij correct wordt weergegeven, is dat geen ramp. Wordt de inhoud geweld aangedaan, dan kan dat wel ernstig zijn.

Zaterdag verscheen er op de website van Trouw een vertaling van een toespraak die het Britse Lagerhuislid David Lammy begin januari heeft gehouden. In z’n toespraak trekt Lammy van leer tegen de Brexit, die hij ‘A trick. A swindle. A fraud’ noemt.

Lammy is een goede spreker en hij heeft z’n rede in de vorm van een analogie gegoten. Zijn boodschap is dat de Brexit slecht is voor Groot-Brittannië en dat politici dat hardop moeten zeggen, ook al wil het grote publiek het niet horen. Dat maakt hij aannemelijk door te vertellen hoe hijzelf in 2011 tegen de wil van z’n buurtgenoten in de Londense wijk Tottenham de waarheid sprak over de rellen daar.

Lammy in het Nederlands

Volgens Trouw zei Lammy het volgende: Lees verder

Geplaatst in column, nieuws | Getagged , , | Één reactie

Nuwe webtuiste: Afrikaanse kontemporêre drama argief

Hiermee wil ons graag die nuwe aanlyn drama-argief, die Afrikaanse kontemporêre drama argief aan u bekendstel.  Die argief is met die inisiatief van Deon Opperman en met die ondersteuning van die Dagbreek Trust gestig en is sedert November 2016 aktief.  Die doel van die AKDA is om ’n aanlyn databasis vir ongepubliseerde Afrikaanse dramas te skep – eerstens  om dit vir die nageslag te bewaar en tweedens om dit vir dramaliefhebbers, skrywers, vervaardigers en navorsers toeganklik te maak. Lees verder

Geplaatst in websites | Getagged , | Een reactie plaatsen

Vlogboek – Het probleem met de smartphone in literatuur

In deze video bespreekt Jörgen de problematiek rond de smartphone bij het schrijven van verhalen.

Over hoe verhalen iets zeggen over hoe wij de werkelijkheid zien, de desinteresse voor het toiletbezoek, brieven en appberichten als taalhandeling, interactieve verhalen en de onmogelijke weergave van een groepschat.

De volgende boeken komen langs:
Betje Wolff & Aagje Deken – Sara Burgerhart
Tonke Dragt – De brief voor de koning
Louis Couperus – Eline Vere
Stefan Brijs – Post voor mevrouw Bromley
Krystal Sutherland – Sterrenstof
Tjibbe Veldkamp – Katvis
John Green – Schildpadden tot het oneindige
Lee Child – Persoonlijk
Anna Woltz – Alaska
Jeff Strand – Geen beste dag voor voodoo

(Bekijk deze video op YouTube.)

Geplaatst in video, vlog | Één reactie