Gedicht: Hans Warren • De Weense hoogvliegers

Woensdag is het 17 jaar geleden dat Hans Warren overleed. Daarom drie door zijn levenspartner Mario Molegraaf uitgezochte gedichten. Vandaag het eerste.

De Weense hoogvliegers

Toen we Gottlob Fallscheer ten grave droegen
– een der laatste Wiener Jauker* –
volgden zes clubgenoten
met tenen duivenmanden.
Terwijl de kist daalde
gingen de manden open
en 76 witte hoogvliegers
– voor elk jaar een –
spiraalden klapwiekend omhoog.
Even later waren ze al ‘auf Flimmerhöhe’
sterretjes in het oktoberblauw,
moeilijk te zien door de ontroering.

Hans Warren (1921-2001)

———————————–

Geplaatst in gedicht | Getagged | Een reactie plaatsen

Wissels op de toekomst van het verleden

Door Yves T’Sjoen en Carl de Strycker

Het is een open deur. De neerlandistiek verkeert in zwaar weer. Net vandaag berichten de media in Vlaanderen dat de inschrijvingen aan universiteiten en hogescholen niet eerder zo’n hoge piek bereikten. Schakelprogramma’s voor professionele bachelors die een academische master wensen te volgen dragen daar aanzienlijk toe bij (zie het rapport Hoger onderwijs in cijfers). Maar dus niet in de geesteswetenschappen, laat staan in de opleiding Taal- en Letterkunde. Vooral in Nederland loopt de studentenpopulatie in de neerlandistiek terug. Maar ook aan Vlaamse universiteiten zien we een quasi-halvering van het aantal inschrijvingen in vergelijking met een decennium geleden. Aan de Universiteit Gent hebben we dit academiejaar 120 eerste-generatiestudenten Nederlands. Nog niet zo lang geleden registreerden we méér dan het dubbel. Wij spreken dan niet eens over het hoogtij van midden de jaren negentig. Een periode van recessie is meestal aanleiding voor jeremiades. Ik hoor daarentegen ook collega’s die het niet eens zo betreurenswaardig vinden dat er minder studenten Nederlands zijn: het maakt het allemaal overzichtelijker en het academisch onderwijs kan weer zijn doelstellingen (eindcompetenties) bereiken zonder noodgedwongen door de macht van het getal te moeten nivelleren. Lees verder

Geplaatst in column | Getagged | Een reactie plaatsen

Gerrit Komrij-prijs 2018

Door Bas Jongenelen

De Gerrit Komrij-prijs 2018 gaat naar René van Stipriaan voor zijn enthousiasmerende boek De Hartenjager. De Hartenjager is de biografie van Gerbrandt Andriaensz. Bredero – en daarmee heeft Van Stipriaan het zichzelf niet makkelijk gemaakt. Er zijn amper biografische gegevens over Bredero! En toch beslaat de biografie 359 pagina’s.

In de media kreeg de dood van Bredero veel aandacht, omdat René van Stipriaan aan wist te tonen dat hij (Bredero) zelfmoord had gepleegd. Wie wil weten hoe die zelfmoord in elkaar stak, hoeft niet meer dan 100 pagina’s te lezen, want Van Stipriaan heeft zijn boek niet opgezet als een standaard biografie met de dood als einde. Het is zelfs eerder zo dat de zelfmoord van Bredero het vertrekpunt van het boek is.

Van Stipriaan heeft het in De hartenjager dus niet alleen over het leven en de dood van Bredero. Een groot deel van zijn boek gaat over diens roem: hoe is de schrijver voort blijven leven door de eeuwen heen. Dat klinkt voor sommige mensen misschien een beetje saai, maar de jury van de Gerrit Komrij-prijs vond dat juist bijzonder interessant.

Wat René van Stipriaan heeft gedaan, is precies wat de Gerrit Komrij-prijs voor ogen heeft: het enthousiasmeren voor de oudere letteren. Tijdens het lezen van De Hartenjager krijg je steeds zin om de werken van Bredero zelf te lezen. Maar dat wil je toch ook weer niet, want Van Stipriaan schrijft zo ongelofelijk goed, dat je gedwongen wordt om verder te lezen.

In 2012 is de Gerrit Komrij-prijs opgericht om de popularisatie van de oude letteren te eren. Komrij was gek op oude literatuur en hij heeft veel gedaan deze onder de mensen te brengen. De Gerrit Komrij-prijs gaat naar die persoon (of instantie) die het best / leukst / origineelst / etceterast de oudere literatuur onder de aandacht van een groot publiek weten te brengen.

Vorige winnaars waren:

2012: Ingrid Biesheuvel
2013: Rick Honings en Peter van Zonneveld
2014: Annemiek Houben
2015: Odilia Beck
2016: Elvis Peeters
2017: www.schrijverskabinet.nl.

Geplaatst in geen categorie | Één reactie

Gevraagd: profielwerkstukken Nederlands havo (én vwo)

Door Roland de Bonth

Op 8 november 2018 verzocht een docent op de Facebookpagina Leraar Nederlands een enquête in te vullen. Die vragenlijst was opgesteld door twee leerlingen uit 6 vwo die een profielwerkstuk maken over de status van dialect. Op voorhand waarschuwt de docent haar collega’s ervoor dat de leerlingen beslist niet talig zijn (‘’klik op de link en huiver…”). Maar omdat het sympathieke jongens zijn en het invullen van de enquête slechts vijf minuten kost, hoopt zij dat veel leden van de Facebookgroep dat zullen doen.

Tot hun verbazing en blijdschap zien de twee leerlingen dat maar liefst 356 mensen de moeite nemen de vragen te beantwoorden. In een reactie aan hun begeleidster op Facebook vragen enkele respondenten zich wel af of de leerlingen met de resultaten uit de voeten kunnen, omdat de vragenlijst eerder betrekking heeft op accenten dan op dialecten. Peter-Arno Coppen vraagt zich terecht af wat de hoofdvraag is die de leerlingen in hun profielwerkstuk wensen te beantwoorden. Lees verder

Geplaatst in column, Neerlandistiek voor de klas | Getagged | Een reactie plaatsen

Vlogboek – Imaginaire reisverhalen in de 18e eeuw

In deze video bespreekt Jörgen het imaginaire reisverhaal, een genre dat in de 18e eeuw is ontstaan. Verhalen waarin het verlichtingsdenken centraal staat. Van filosofische robinsonades tot maatschappijkritische boeken vol apen.

Geciteerde boeken:
Hendrik Smeeks – Beschrijvinge van het magtig Koninkryk Krinke Kesmes
J.A. Schasz M.D. – Reize door het Aapenland
Betje Wolff – Holland in het jaar 2440
Gerrit Paape – De Bataafsche Republiek

Andere genoemde werken van Nederlandse auteurs:
Anoniem – Reis van Sint Brandaan
Het journaal van Bontekoe
Wouter Schouten – De Oost-Indische voyagie
Gerrit de Veer – Nova Zembla
J.A. Schasz M.D. – Het land der willekeurigen
J.A. Schasz M.D. – Reize door Dirk Denker…
Alexander Benjamin Fardon – Het toekomend jaar 2630
Arend Fokke Simonsz – Het toekomend jaar drieduizend

Meer lezen / bronnen:
Inger Leemans & Gert-Jan Johannes (2017), Worm en donder, Uitgeverij Bert Bakker Amsterdam.
Karel Bostoen (ed.) (2001), Verhalen over verre landen, Amsterdam University Press.
Marijke Barend-van Haeften (1993), Wouter Schouten publiceert zijn Oost-Indische voyagie, in: Nederlandse Literatuur, een geschiedenis, Groningen: Nijhoff.

Geplaatst in video, vlog | Getagged , , | Een reactie plaatsen

Gedicht: Jan Engelman • Over het gras

Over het gras

Over het gras en over het water
dwaal ik achter de beminde
die ik vroeg en die ik later,
die ik nimmer, nimmer vinde.

Smalle schelpen zijn haar handen
om een eeuwge zee te hooren,
in zijn wieg en broze wanden
zingt haar hart mijn wee verloren.

Handen die mijn hoofd niet koelen
met hun sneeuw, de lichte, zachte.
Hartklop die ik niet zal voelen
onder stergoud, al de nachten.

Over het gras en over het water
dwaal ik achter de beminde,
tot ik aanzie – later, later,
in een licht dat mij hervinde.

Jan Engelman (1900-1972)
uit: Tuin van Eros (1932)

———————————–

Geplaatst in gedicht | Getagged | Een reactie plaatsen

‘De dankbare jood of de beloonde braafheid’ (1801)

Jeugdverhalen over joden (16)

Door Ewoud Sanders

‘De dankbare jood of de beloonde braafheid’ is een vertaling van ‘Le juif reconnaissant, ou la probité récompensée’. Het Franstalige origineel werd in 1799 gepubliceerd in een Duits-Frans leerboek, getiteld Französisches Lesebuch für deutsche Söhne und Töchter. De Nederlandse vertaling verscheen in 1801 in Verzameling van leerzame opstellen tot een school- en leesboek voor de jeugd. Het staat in de afdeling ‘Zedekundige verhalen, geschiedenissen en gesprekken’.

‘De dankbare jood of de beloonde braafheid’ is minstens zeven keer gepubliceerd, met kleine titelvariaties en in diverse bewerkingen: Lees verder

Geplaatst in column | Getagged | Één reactie

Gedicht: Jan Engelman • Echternach

Echternach

Lucifer spreekt

Daar ligt hij*, prevelend de smeekgebeden
die men hem voorzegt en hij heeft een lach
in zijnen baard, al overstroomd van vrede
die zingt uit ied’ren steen van Echternach.

‘k Heb mijn vernuft ten einde spits geslepen,
geen listig middel liet ik onbeproefd,
naar nergens heb ik dezen sant gegrepen
in zijnen geest, die enkel God behoeft. Lees verder

Geplaatst in gedicht | Getagged | Een reactie plaatsen

De standaardtaal als vorm van arrogantie?

Door Peter Nieuwenhuijsen

In U als scheldwoord (het artikel in de gelijknamige bundel) schetst Marc van Oostendorp de situatie dat iemand een beetje boos wordt omdat Marc haar met ‘u’ aanspreekt. Ik word vaker geconfronteerd met iets wat je het omgekeerde zou kunnen noemen. De verwarring – ook Van Oostendorp gebruikt dit woord – is groot. Misschien helpt het als ik het kader verbreed.

Daartoe begin ik met een voorbeeld uit de multiculturele samenleving dat u vast wel herkent. Een serveerster op een terras begroet twee nieuwe gasten en vraagt:

‘Kan ik u iets te drinken brengen?’

Het komt er vlot uit, een licht accent verraadt dat Nederlands niet haar moedertaal is. Er klinkt een wedervraag:

‘Waar kom je vandaan?’ Lees verder

Geplaatst in column, taalkunde | Getagged | 9 Reacties

woord?woord (6/6)

Nultaal (13)

Door Jan Renkema

Zonder nul is er geen wiskunde. Zonder niets is er geen communicatie. Want niets in taal is niet niets, maar iets. In deze serie een verkenning van onder meer: de stilte, de spatie, de betekenis van de punt, wat er gebeurt tussen ‘navel’ en ‘truitje’, het inhoudsloze gesprek, ‘Dat hebt u mij niet horen zeggen,‘E 621’ op een verpakking en verbale reddingsvlotten. Niets?zeggend, nee: Iets!zeggend.

Deze mini-serie binnen Nultaal ging over het niets tussen woorden in een samenstelling van twee zelfstandige naamwoorden. In aflevering 8 is deze combinatie nader ingeperkt (om het wat gemakkelijker te maken). In aflevering 9 zijn de drie basisrelaties geïntroduceerd. Aan de hand hiervan is een schema opgesteld in de afleveringen 10, 11 en 12. Nog één opmerking voor we verder gaan met de echt moeilijke gevallen. Lees verder

Geplaatst in column, taalkunde | Getagged , , , | Een reactie plaatsen