Gedicht: Jaap Fischer • Het ei

Het ei

Ik kocht een ei, de melkboer zei:
’t Komt zo onder de kip vandaan,
Ik ben nog te laat van huis gegaan
Om het mee te kunnen nemen.
Hier heeft U een jong leven
Voor zestien cent of meer,
En namens de ouders: smakelijk eten, meneer.

Het lag nog warm te leven in mijn hand.
Ik mikte reeds zorgvuldig op de harde hete rand
Van de pan en ik kon de geur al ruiken
Van dit al te vroeg geremde kuiken. Lees verder

Geplaatst in gedicht | Getagged | Een reactie plaatsen

Twee buren, twee culturen?

Door Mathijs Sanders

Ehrenfesthuis, Leiden.
Bron: Wikipedia

Wat vermag de studie van literatuur in een tijd waarin de Geesteswetenschappen zwaarder onder druk staan dan ooit tevoren en waarin kennisgebieden door politieke krachten uit elkaar worden gedreven? Een recente Nederlandse roman laat zien hoe wetenschappers zich inzetten voor een creatief samenspel van uiteenlopende disciplines. Literatuur en literatuurwetenschap kunnen daar een bemiddelende rol bij spelen.

De mooiste hoofdstukken van de sprookjesachtige roman De vrolijke verrijzenis van Arago van Tomas Lieske spelen zich af in Leiden rond het jaar 1922. Na een reeks wonderbaarlijke omzwervingen in het grensgebied van Oostenrijk en Italië wordt de vijftienjarige wees Lise samen met haar pleegmoeder Simone Werner en de vos Arago – die na een aanrijding in de Dolomieten op wonderbaarlijk uit de dood is opgestaan – opgenomen in het huis van de Nederlandse natuurkundige Paul Ehrenfest. In die levendige en liefdevolle sociale omgeving maakt zij kennis met vooraanstaande natuurkundigen als Niels Bohr en Willem de Sitter. In de open sfeer van het Ehrenfesthuis wordt Lise spelenderwijs betrokken bij vrije uitwisseling van ideeën over uiteenlopende onderwerpen als de kwantummechanica, de kosmologie, de wiskunde en de Nederlandse taal. Het gezelschap vormt een kleine Republiek der Letteren, een intellectuele ruimte waar kennis wordt gedeeld, de scheidslijnen tussen verbeelding en wetenschap niet scherp getrokken worden en fanatisme uit den boze is. De wetenschappers zijn overtuigd van de betrekkelijkheid van hun ideeën en van de kracht van de verbeelding. Hun intellectuele bevlogenheid krijgt vorm in levendige conversaties, waar ook kinderen in worden betrokken.  Kinderen – zo luidt de onuitgesproken opvatting – beschikken immers over de gave van de verwondering, over het vermogen om te begrijpen wat zij niet kunnen verklaren. Lise leert van de wetenschappers dat mensen zich niet moeten laten begrenzen door wat geldt als zekere kennis. In het Ehrenfesthuis aan de Leidse Witte Rozenstraat werden volgens de verteller geen meningen opgedrongen, ‘er werd uitgelegd waarom de een er zus over dacht en de ander zo.’

Lees verder
Geplaatst in column, letterkunde | Getagged | Een reactie plaatsen

Het Jodinnetje. Een oorspronkelijk Kerstverhaal (1929)

Jeugdverhalen over joden (55)

Door Ewoud Sanders

Auteur: ‘Oom Wim’

Herkomst en drukgeschiedenis

‘Het Jodinnetje. Een oorspronkelijk Kerstverhaal’ is geschreven door ‘Oom Wim’. Wie zich van dit pseudoniem bediende, is niet bekend. Het verhaal verscheen tussen 21 december 1929 en 15 februari 1930 in zes afleveringen als feuilleton in Het Centrum, een katholiek ‘dagblad voor Utrecht en Nederland’.

Lees verder
Geplaatst in column | Getagged , , | 2 Reacties

Uit mijn hoofd: ‘mi have een droom Rotterdam, 2059)’ van Ramsey Nasr

Door Luck van Leeuwen

(Bekijk deze video op YouTube)

Geplaatst in video | Getagged | 3 Reacties

Rijmverdoezeling

Door Marc van Oostendorp

Simon Vestdijk was niet alleen medicus, dichter, romanschrijver, essayist en wat niet al, maar in zijn vrije tijd waarschijnlijk ook de belangrijkste theoreticus van het Nederlandse vers die we ooit gehad hebben. Zijn boek De glanzende kiemcel (DBNL) werd niet voor niets decennia als studieboek gebruikt bij de opleiding Nederlands.

Hij ging daarbij te werk als een echte wetenschapper: hij verzamelde gegevens en probeerde die te interpreteren en te verklaren in een theorie. Veel van wat hij deed zou je misschien nog nét wat preciezer willen doen – net wat systematischer de data binnenhalen, de theorie net wat ondubbelzinniger formuleren – maar heel veel van wat hij zag en bedacht is onovertroffen.

Neem zijn theorie over het rijm. Volgens Vestdijk hadden veel dichters de neiging om het feit dat regels rijmden te verdoezelen. Een van de middelen die ze daarvoor hadden was om de klemtoon te manipuleren. Door in de tweede van een paar rijmende regels de klemtoon net vóór het rijmwoord te leggen, werd het rijm minder prominent:

Lees verder
Geplaatst in column, recensies | Getagged , , , , , | 2 Reacties

Gedicht: S. Bonn • Het kipje

Het kipje

Het witte kipje
op ’t zwarte wegje
het witte kipje
met kroontje rood.

Het witte kipje
met pootjes, geele,
dat liep daar in
de zon te spelen,
de wei was groene
en blinkende de sloot
het witte kipje
met kroontje rood. Lees verder

Geplaatst in gedicht | Getagged | Een reactie plaatsen

21 september 2019, Amersfoort: Vijfde Nacht van de Literatuur

Dit jaar viert de Amersfoortse Nacht van de Literatuur zijn eerste jubileum. Net als in voorgaande jaren belooft het weer een onvergetelijke avond te worden. Op het programma staan onder meer  de gelauwerde auteurs Manon Uphoff en Peter Buwalda, Libris Literatuurprijswinnaar Rob van Essen, toptalenten Niña Weijers en Bregje Hofstede, publiekslieveling Bas Steman en de Amersfoortse rapper Diggy Dex. Zij worden op zaterdag 21 september geïnterviewd en lezen voor in Bibliotheek Het Eemhuis, de Mannenzaal, de Sint Aegtenkapel, Museum Flehite, Fluor, Het Lokaal, KadECafé, Stadsbrouwerij De Drie Ringen, de Volmolen en het Eemcafé. De Nacht van de Literatuur is gratis toegankelijk, het publiek beslist na afloop wat het geeft.

Nacht van de Literatuur opent in het KadECafé

Zaterdag 21 september om 19:15 u. wordt de Vijfde Nacht van de Literatuur Amersfoort feestelijk geopend in het KadECafé, met een openingswoord door wethouder van Cultuur Fatma Koser Kaya en optredens van oa de Stadsdichter Jacques de Waart en zanggroep In the Pocket. Vervolgens kan het publiek op 10 sfeervolle locaties genieten van interviews en optredens. Deze vinden plaats in drie blokken van steeds één uur, met steeds een kwartier pauze. Het eerste blok start om 20:00 u., het tweede om 21:15 u,, het derde om 22:30 u.  Het volledige programma is hier te vinden. 

Lees verder
Geplaatst in evenementenagenda | Een reactie plaatsen

Het reflex

Door Henk Wolf

Er zijn Nederlandstaligen voor wie reflex een onzijdig woord is. Laatst sprak ik met iemand die dingen zei als ‘het reflex’ en ‘een sterk reflex’. Ik vroeg of reflex voor haar een de-woord of een het-woord was en ze antwoordde zonder aarzelen: ‘een het-woord’.

Op internet zijn ook voorkomens te vinden van ‘het reflex’. Het zijn er geen duizenden, maar wel te veel om alleen typfouten te zijn. Hieronder staan een paar voorbeelden:

  • Het reflex zorgt voor de productie van endorfines, een neurotransmitter dat pijnstillend werkt en een fijn en verzadigd gevoel geeft.
  • Dat heeft te maken met het reflex dat ontstaat als je zenuwen geprikkeld worden. 
  • Het reflex wordt getriggerd door het kijken naar de hand waardoor een onbewuste knijpbeweging ontstaat.
  • Je kan je voorstellen dat het lastig is naar links te kijken en tegelijk je armen en benen mee te bewegen volgens het reflex (die ga je dan strekken).
  • Het reflex van de musculus stapedius zou normaal gesproken pas in werking treden als er een geluid harder dan 100 decibel wordt …
  • toeschietreflex zelfst.naamw. [biologie] het reflex van het naar buiten laten spuiten van moedermelk uit de melkklieren Bron: Wikiwoordenboek – toeschietreflex.
  • Hierna verdwijnt het reflex langzaam.
Lees verder
Geplaatst in column, lexikografie, taalkunde | Getagged , , , | Één reactie

Olyvier van Castillen : Capittel 2

Een seer schone ende suverlike hystorie van Olyvier van Castillen
ende van Artus van Algarbe, sijnen lieven gheselle
,
zoals gedrukt door Henric Eckert van Homburch te Antwerpen (ca. 1510).
Een kritische, synoptische editie samen met
L’Hystoire de Olivier de Castille et de Artus d’Algarbe, son loyal compaignon
zoals gedrukt door Loys Garbin te Genève (1493),
bezorgd door Willem Kuiper UvA en Elisabeth de Bruijn UA.

Capittel 2

Geplaatst in edities, letterkunde | Getagged , | Een reactie plaatsen

Weg met de ouders! Roep mee, papa!

De Multatulileescursus (49)

Door Marc van Oostendorp

– Vorige week zijn we niet erg ver gekomen met onze discussie van bundel V van de Ideën. Eigenlijk hebben we alleen Multatuli’s kritiek op Floris V van Bilderdijk echt behandeld.

– Dat is dan ook een onderschat deel van het Volledig Werk.

– Juist, daar hebben we het vorige week dus over gehad. Ik geloof echter dat er nog wel meer te bespreken is in deze bundel.

– Ik zou zeggen, brand los.

– De Wouter-geschiedenis! Die passage waarin Wouter bij de zogenaamd zo keurige juffrouw Laps moet komen die hem over de catechesatie zou overhoren, maar hem koekjes geeft en wil zoenen!

Lees verder
Geplaatst in column | Getagged , , , | Een reactie plaatsen