Gedicht: Marcellus Emants • Voor Eva, die negen jaar is

Voor Eva, die negen jaar is

De tijd mijn Eefje jaagt zo snel voorbij.
Dat eer je ’t weet je jeugd slaapt in ’t verleden
En j’uit het veilig ouderlik te huis
In ’t leven vol gevaren bent getreden

Dies wil ik, eer dat troeb’lend ogenblik
Jouw nog zo klare hemel komt befloersen,
Je schenken een vertrouwbaar klein kompas,
Waarop j’in storm en nevelweer kunt koersen.

Als een fel licht verleidelik je lokt,
En al die tinten om je komt ontluisteren
Denk dan die glans kon wel misleidend zijn
En op den duur mijn klare blik verduisteren.

En zie je voor j’een onheilspellend zwart
Laat dan de moed niet aanstonds je begeven;
Want in je zwartste nacht daagt weer een dag
Noch louter glans noch louter nacht is ’t leven.

Marcellus Emants (1848-1923)


Abonnees van Laurens Jz. Coster ontvangen iedere werkdag een gedicht per mail.

Nantke Pecht about the moribund language variety Cité Duits

Nantke Pecht is a PhD candidate at the Faculty of Arts and Social Sciences at Maastricht University. In her research, she investigates the construction of social identities through language practices among speakers of the former coal miners’ district of Tuinwijk, the cité. In this district, located in the village of Eisden in Belgian Limburg, a hybrid German-Dutch-Limburgian variety among children of multi ethnic miners, called ‘Cité Duits’, developed in the 1930s and 40s. This variety is spoken by former miners who are now in their eighties, and is closely related to childhood experiences in the cité.

Audio snippet Cité Duits

kinderachtig / kinderlijk

Verwarwoordenboek vervolg (202)

Door Jan Renkema

In het Verwarwoordenboek worden zo’n 500 woordparen behandeld met vaak onduidelijke verschillen: afgunst-jaloezie, bloot-naakt, geliefd-populair, plaats-plek, enz. Talrijke lezers hebben woordparen aangedragen met het verzoek om ook die te behandelen. Vandaar deze wekelijkse rubriek.

Mocht u ook een ‘verwarpaar’ behandeld willen zien, plaats dan een reactie onder deze rubriek. Kijkt u dan wel even op de website om te zien of de woorden al zijn opgenomen.

kinderachtig / kinderlijk                

De woorden verschillen in betekenis en gevoelswaarde.

Lees verder >>

Waarom een Griekse dactylus wel serieus is en een Nederlandse niet

Door Marc van Oostendorp

Een eenvoudige ritmische wet is dat de driekwartsmaat licht is en de twee- of vierkwartsmaat zwaar. In de muziek is een driekwartsmaat een wals en een vierkwartsmaat een mars. In de Nederlandse poëzie hebben veel lichtere genres een onderverdeling in drieën: van de limerick (een vrólijke mán te Den Dúngen) tot en met het zogeheten ollekebolleke (‘Éven uw áándacht graag / Kórte beríchtgeving / Óndergenóémde / Is níét meer in bééld’): ze walsen de tent uit. Serieuze gedichten worden geschreven in regelmatige afwisseling van beklemtoonde en onbeklemtoonde lettergrepen.

Lees verder >>

Marieke Camps leest Simone van der Vlugt

Het verblijf (dag 112)

Marieke Camps is eerstejaarsstudent Nederlandse Taal en Cultuur aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Simone van der Vlugt (1966) schrijft onder meer young adult-verhalen en literaire thrillers.

Presentatie, format, productie, vogels en muziek: Michiel van de Weerthof. Het verblijf wordt mede mogelijk gemaakt door de Nederlandse Taalunie.

Op een haar + op een oor na gevild = op een haar na gevild

N.a.v. de biografie van Hans van Mierlo

Door Siemon Reker

Kan het zijn dat er in de volgende zin een contaminatie voorkomt, een mix van twee uitdrukkingen? “Na vijf maanden lijkt de vorming van een kabinet op een haar na gevild.” Laten we ons niet bekommeren om het geploeter van Jaap Burger en Marinus Ruppert in de vroege jaren ’70 van de vorige eeuw en laten we Den Uyl en Van Mierlo ook ergens in een ruimte aan het Binnenhof de loop van de geschiedenis laten afwachten en naar de talige inhoud kijken.

Lees verder >>

De blinde vlek

Door Marc Kregting

Op 9 januari kantten Fleur Speet, Jannah Loontjes en Manon Uphoff zich in het dagblad Trouw principieel tegen ondervertegenwoordiging. Hun artikel ‘Nederlandse romans zitten vol karikaturale rokjes-kontjes-tietjes: tijd voor meer vrouwen in de literaire canon’ bepleitte een blik die breder moest worden dan het wittemannenperspectief. Ze namen het op voor schrijvers met ‘een niet-westerse achtergrond’, met een ’lhbt- of andere achtergrond’, vermeldden terzijde zelfs ‘Vlaamse auteurs’ – maar verreweg de meeste rehabilitatieaandacht schonken ze toch wel aan vrouwen.

Lees verder >>

‘hij verbaast zich er niet over dat ze hem dwarszitten’

Pronomina in de lyriek (10)

Door Marc van Oostendorp

‘Documentairepoëzie’ noemt Tsead Bruinja de gedichten in zijn nieuwe bundel Springtij. De flaptekst meldt dat ‘de mensen die we ter beschikking stellen aan de staat zelf aan het woord komen, in hun eigen taal’. Dat procédé kennen we onder andere uit een bundel die de vórige Dichter des Vaderlands Ester Naomi Perquin schreef, Lange armen over de politie.

Lees verder >>

Gedicht: Hein de Bruin • Een avond in januari

Een avond in januari

Het is avond en de vensters zijn beslagen.
De buitenwereld schemert met wat gloed.
Herinnering waakt nauwlijks op. De dagen
zijn, ondereenvermengd, zuiver en zoet.

Alles is zo goed; een klein bezit aan boeken,
– ze hebben hart en zinnen eens gemoeid –
éen blik omvat ze nu, de ogen zoeken
even naar een kleur die ’t helderst gloeit.

Rust. Maar de weifeling werd reeds geboren,
of dit het uur is dat het diepst behaagt.
De stilte is nog suizende te horen,
maar ijl, als adem die geen stem meer draagt.

Rust. Maar pijnlijk wordt het hart beproefd,
nu het geen echo heeft, – waar niemand roept.

H. de Bruin (1899-1947)


Abonnees van Laurens Jz. Coster ontvangen iedere werkdag een gedicht per mail.

Bijeenkomst ‘Leesvaardigheid’ Vakdidactisch Netwerk Nederlands Utrecht (online)

Op woensdag 3 maart vindt van 19.30-21.30 uur de eerste thematische bijeenkomst van het Vakdidactisch Netwerk Nederlands Utrecht plaats. Dit netwerk streeft naar samenwerking tussen wetenschappelijk onderwijs (UU), het hbo (HU) en vo-scholen in de regio Utrecht. Alumni van de lerarenopleiding, stagebegeleiders, vakdidactici, hogeschooldocenten aan de lerarenopleiding en overige vo-docenten uit de regio Utrecht zijn van harte uitgenodigd!

Tijdens deze bijeenkomst staat het thema ‘Leesvaardigheid’ centraal. Vragen uit de praktijk worden verbonden met actuele kennis uit de wetenschap. Ook worden concrete lesmaterialen en voorbeelden gedeeld door en met docenten Nederlands. Sprekers zijn Patrick Rooijackers, Adrienne Westermann en Gijs Leenders. U bent van harte welkom bij deze online bijeenkomst! Meer informatie over het programma en aanmelding vindt u hier.

De Top 40 van de Gouden Eeuw op cd en als nieuw liedboek: steun de crowdfundingsactie

Gerard van Honthorst, Het concert, ca. 1626–1630, olieverf op doek, 168cm × 202cm. Galleria Borghese, Rome.

Al een aantal maanden verschijnt elke week een nummer uit de Top 40 van de Gouden Eeuw op Neerlandistiek. We zijn al bij nummer 16. Dat is mooi, maar we willen meer! Hoe schitterend zou het zijn als iedereen kan genieten van de muziek, maar ook dat wie dat wil zelf kan meezingen? Om die reden werken we nu aan opnames van de Top 40 en de uitgave van een nieuw liedboek.

Lees verder >>

Mannefestaosie Nedersaksische Literetuur Anno 2021

Op vrijdag 12 februari 2021 organiseren de Stichting Drents Archief, de Stichting Sasland en Uitgeverij Koninklijke Van Gorcum, geheel online, de Mannefestaosie Nedersaksische Literetuur Anno 2021. Het programma is voor iedereen gratis te volgen. Na aanmelding via deze link krijg je een mail met uitleg hoe je kunt inloggen.

De manifestatie heeft als doel de Nedersaksische literatuur voor het voetlicht  te brengen, als bijzonder onderdeel van de cultuur van het noorden en oosten van Nederland. Het programma richt zich op beleving en kwaliteit en heeft ook oog voor de toekomst van de Nedersaksische literatuur. Die literatuur is heel divers, zowel qua genres als variëteiten van het Nedersaksisch. Er is ook aandacht voor de ontwikkeling van de Nedersaksische / Nederduitse  literatuur in Noord-Duitsland.

Lees verder >>

Kila van der Starre over poëzie buiten het boek

Uit het promotieonderzoek van Kila van der Starre blijkt dat de meeste mensen vooral, of zelfs enkel, in aanraking komen met poëzie buiten het boek. Nederlandse volwassenen ervaren poëzie vooral tijdens speciale gelegenheden, op televisie en radio en in de openbare ruimte. Ook komen ze gedichten tegen in kranten en tijdschriften, in het interieur en online. In die vormen is poëzie springlevend en wijdverspreid.

Lees verder >>

De dood van de streektaal

Door Marc van Oostendorp

Wat doe je als beoefenaar van een wetenschap die iets bestudeert dat op uitsterven staat? Als protesteren niet meer helpt? Daarover gaan in zekere zin de artikelen in het nieuwe nummer van Taal en Tongval, een tijdschrift dat een paar jaar geleden zijn 70-jarig bestaan vierde (of over een paar jaar zijn 75-jarig bestaan viert, hoe zeg je dat) en dat al die jaren gewijd is aan de bestudering van de rijkdom aan Nederlandse dialecten. Hoe gaat het verder met de dialectologie als er binnenkort geen dialecten meer bestaan, vroeg de redactie zich af.

Lees verder >>

Gedicht: I.K. Bonset • Volle maan

Volle maan

‘k Ontvlucht de stad
‘k Zoek het pad
‘k Zoek de buitenwegen
‘k Zoek de maan
‘k Zoek mijzelf
Wellicht kom ik mij tegen.

Daar bij de heg, daar is de weg
Daar staat het hooi op hoopen
Daar ga ik samen met mijn ziel
Onder de maanzon loopen.
Is dat een huis?
’t Was een huis
Nu is het een karbonkel,
Is dat een schuur?
Het was een schuur
Het is nu licht en donker,
Is dat soms hooi?
Hooi was het in de morgen
Nu speurt de aarde
Levend goud
In ’t hooi is opgeborgen.
Is dat daar water?
Het was water eens
Nu is het paerlemoer.
Is dat een schuit?
Het was een schuit
Nu steekt een donkere vogel
Ten halve het water uit.
Is dat mijn hand?
Het wàs mijn hand
’t Is nu een vreemde
Witte plant.

I.K. Bonset (1883-1931)


Abonnees van Laurens Jz. Coster ontvangen iedere werkdag een gedicht per mail.

Taalbeschouwing: hoe het dus niet moet

door Peter-Arno Coppen

Welkom, jongens en meisjes, bij alweer de eerste aflevering van onze rubriek Taalbeschouwing voor beginners. Vandaag: Hoe het dus niet moet. Om te beginnen: neem de Volkskrantbijlage van donderdag 14 januari 2021, en sla de pagina ‘Taal’ op, pagina V11. Misschien ken je die pagina, en heb je al eens eerder de grappige foto’s rechtsboven bekeken, of de Alfabeter van Ronald Snijders. Maar er staan ook gewone rubrieken op die pagina, meestal gevuld met zurige stukjes over ‘jeukende woorden’, verderfelijke invloed van het Engels, of kritiek op ‘slordige taalfouten’.

Vandaag gaat het ons om de rubriek ‘Engels en/of Nederlands’, linksonder. Knip deze rubriek uit en plak hem alvast in je schrift (of maak een screenshot en sla die op in een map). We gaan zo meteen samen de tekst doornemen, maar eerst even wat achtergrond.

Lees verder >>

Top 20 van Nederlandstalige Protestalbums: 16. Cobi Schreijer, Brood en rozen (1978)

door Laurens Ham

Dutch Rare Folk, zo heette het verzamelalbum dat ik jaren geleden van een bevriende muzikant kreeg. De tientallen liedjes die erop staan, zijn inderdaad deels van vergeten bands en muzikanten: wie luistert er nog naar Nederlandstalige folkgroepen als Tail Toddle, Chimera en Deining? (U niet, waarschijnlijk – maar u moet dat wel gaan doen! Volg de links: van alle drie is een fascinerend album te horen.) Sommige van de muzikanten op het album kun je echter moeilijk ‘zeldzaam’ noemen: Gerard van Maasakkers is vooral in Brabant bij folkliefhebbers een zeer geliefde naam, en Cobi Schreijer is misschien wel de belangrijkste muzikant binnen de Nederlandse folkrevival van de jaren 60-80. Aan het feit dat je haar werk gemakkelijk in kringloopwinkels en tweedehandszaken vindt, kun je al aflezen dat haar werk breed in omloop is geweest.

Lees verder >>

Een automatisch rijmwoordenboek

Door Marc van Oostendorp

Omdat het handig was om automatisch te kunnen bepalen of twee woorden op elkaar rijmen, heb ik een Python script geschreven dat dit kan doen. Je kunt het van mijn Github-account halen. Je moet wel een beetje Python beheersen om het te kunnen gebruiken, maar dat kan op een zeer laag beginnersniveau zijn. Het is handig voor als je zelf iets wil maken dat automatisch kan rijmen. (Websites als Mick’s Rijmwoordenboek zijn bedoeld voor mensen en niet voor computers.)

Lees verder >>