Gedicht: Jan Prins • Twee hanen

Twee hanen

Twee hanen hadden vrede. Een kip voegt zich erbij,
en brengt de poppen aan het dansen.
Liefde, reeds Troje storttet ge in ’t verderf, en gij
waart de inzet daar van de oorlogskansen,
toen zich de Xanthos kleurde met zelfs godenbloed.
Lang hielden de twee hanen in ’t gevecht zich goed.
In heel de buurt ging het gesprek over die heeren.
Al wat een kam droeg, kwam als kijker toegesneld.
Meer dan één Helena-met-veeren
viel aan den winnaar toe. Maar hij die lag geveld
verborg in de uiterste eenzaamheid zijn leed en schande.
Hij weende er om zijn glorietijd
en om zijn liefjes, die de winnaar van den strijd
voor zijne oogen bezat. Iederen dag weer brandde
zijn haat opnieuw en maakte hem van vechtlust dol.
Hij scherpte zich den snavel en sloeg zich de zijden
en stond tegen den wind te strijden,
van een jaloersche woede vol.
’t Bleek overbodig. De overwinnaar, van de daken,
kraaide zijn zegepraal luidruchtig uit.
Een grijpgier hoorde dat geluid,
en kwam met liefde en grootheid korte metten maken.
Al deze praal viel aan den rooversklauw ten buit.
Nu kwam voor de verlaten bruid
de mededinger weer te pas.
Maar denk eens aan, wat een spektakel
dat gaf van onderling gekakel,
daar hij met heel wat vrouwen was!

Op zulk een ommekeer is de Fortuin verzot.
Winst maakt zij tot verlies, gedraagt ge u onbezonnen.
Dus opgepast en op uw hoede voor het Lot,
juist, als ge een veldslag hebt gewonnen.

Jan Prins (1876-1948)
uit: Veertig fabels van Jean de la Fontaine (1940)


Abonnees van Laurens Jz. Coster ontvangen iedere werkdag een gedicht per mail.

Gedicht: Anna de Bruyckere • Zelfkennis

Uit Voor permanente bewoning, de debuutbundel van Anna de Bruyckere.

Zelfkennis

Als je een ander dan jouw eigen deel van de wereld
kon zijn, wat was je dan? Als je een dier was
en gewelf of grond, een ander mens –

en dan het verband met wie je bent.

Zou ik regen zijn? En van alles willen
wassen, bewateren, gaten daveren in wat
plaats moet maken, aaien wie het nodig heeft

en wegspoelen wat weg. Ik zou me vragen

elke druppel te herinneren
want waar die valt daar horen we
elkaar. Horen we te zijn, vallen we even

samen. Misschien is regenen een vorm van prevelen

en hoef je je woorden maar te volgen
om de wolken – hun verschijnen
hun verdwijnen – te zien

varen.

Anna de Bruyckere (1987)
uit: Voor permanente bewoning (2020)


Abonnees van Laurens Jz. Coster ontvangen iedere werkdag een gedicht per mail.

Gratis poëziemateriaal Van Dale

Mededeling Van Dale

Docenten in het voortgezet onderwijs bieden lesstof graag aan op de manier die het best past bij de klas. Daarbij gebruiken ze vaak bestaande teksten, filmpjes, etc. uit allerlei bronnen. Helaas zijn deze niet altijd toereikend.

Daarom heeft Van Dale lesmateriaal ontwikkeld, waarmee je je lesstof kunt aanvullen. We starten met poëzie. In vijf onderdelen gaan je leerlingen aan de slag met de belangrijkste begrippen, voorbeeldgedichten en oefenstof. En het is léúk: rijmwoorden opzoeken in een Osdorp Posse-songtekst, je eigen gedicht schrijven en nog veel meer!

Word lid van onze FB-groep en download het vandaag nog! (Zodra je verzoek om lid te worden is goedgekeurd, is het materiaal toegankelijk.)

Plaagstootjes en speldenprikken

Door J.L. Dijkhuis

De roman in de negentiende eeuw van Toos Streng, onlangs verschenen bij Verloren, biedt de ene verrassing na de andere. Daardoor is het uitermate onderhoudende lectuur, en dat de lezer zich daarbij niet zelden achter de oren krabt lijkt ingecalculeerd. 

Wie bij de titel De roman in de negentiende eeuw een systematisch overzicht verwacht van de zedekundige tot en met de naturalistische roman, begeleid door instemmend of ontstemd commentaar van contemporaine critici, komt bedrogen uit. Tussen openingshoofdstuk en slotbeschouwing werd een grote verscheidenheid aan artikelen samengebracht, waarin tot dusver niet of onvoldoend belichte onderwerpen uit de negentiende-eeuwse boekgeschiedenis aan de orde komen, zoals de fondssamenstelling van romanuitgevers, aan ‘roman’ verwante genreaanduidingen, de rol van vrouwelijke romanschrijvers. Dat bood de gelegenheid de ‘traditionele literatuurgeschiedschrijving’ te negeren, (p 18) en bij de behandeling van wat in de loop van de eeuw ‘gangbaar en wat denkbaar was’ (p 21) ‘niet ter discussie staande vanzelfsprekendheden’ onbesproken te laten, (p 22) met dien verstande dat deze ‘pas aan de oppervlakte [komen] wanneer ze worden aangevallen’. (p 55) Dat maakt nieuwsgierig. Wat waren die ‘vanzelfsprekendheden’ en hoe, indien toch discutabel, werden ze afgehandeld?  

Lees verder >>

Gedicht: Patrick Conrad • De traagheid waarin ik verblijf

Vandaag het laatste gedicht uit de cyclus ‘De traagheid waarin ik verblijf’, tevens het laatste gedicht uit En de bomen, de nieuwe bundel van Patrick Conrad.

De traagheid waarin ik verblijf (10)

Al werd ik vaak gestenigd, met stenen heb ik nooit gegooid
en minder nog heb ik beelden verwoest of steden vernield.
Mijn wapens waren mijn woorden die ik voor waarheid hield
en aan vrienden en vijanden heb vergooid.

Ik weet nog dat wij dronken en dansten tot we vielen
en zowel binnen sliepen als buiten in het gras.
De tijden waren bewogen en onze liefdes breekbaar als glas.
Ik doolde door de leegte, op zoek naar de vrouw voor wie ik zou knielen.

Zij die blijven zullen verder leven in mijn dromen
waarin ook zij tijdens eindeloze dagen zullen verdwalen.
Een feest zag ze komen, geen feest zag ze gaan.

Wat mij overblijft is de broze waan
dat iets van wat was zal voortbestaan in mijn verhalen:
een goede hand, wat verzinsels, een verscheurd land … en de bomen.

Patrick Conrad (1945)
uit: En de bomen (2010)


Abonnees van Laurens Jz. Coster ontvangen iedere werkdag een gedicht per mail.

30-09-2020: Horen, zien en proeven van dialect

Het Vlaams, Brabants en Limburgs in kaart gebracht

Op 30 september 2020 lanceert de Vakgroep Taalkunde – Nederlands van de UGent samen met het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) het online dialectportaal Database van de Zuidelijk-Nederlandse Dialecten. De middag wordt georganiseerd in het kader van de Week van het Nederlands. Een middag waarop je dialect kunt horen, zien en proeven, omlijst met muziek van Wannes Cappelle. De bijeenkomst in de KANTL (Gent) is alleen op uitnodiging, u kunt zich wel aanmelden voor de livestream.

Lees verder >>

Gedicht: Arthur Lava • Toekomstmuziek

Arthur Lava, een van de voormannen van de Maximalen, is overleden.

Toekomstmuziek

Geef mij de ballade uit de Hades
of een opgewekte blues, ik swing op elke
hiphopversie van Vivaldi, mijn smaak

kent geen limiet, dus leve het licht ontvlambaar
geuzenlied, de wals voor weduwen en wezen,
de bloedeloze stierenvechtersrapsodie.

En vanzelfsprekend zweer ik bij de alchemie
van een schlager voor de goede zeden
of een nocturne voor de ochtendmens.

Maar wat bovenal moet worden aangeprezen
is een marsmuziek, jawel een marsmuziek,
die de mensheid van marcheren zal genezen.

Arthur Lava (1955-2020)
uit: Bravisssimo! (1994)

Foto: North Sea Poetry.


Abonnees van Laurens Jz. Coster ontvangen iedere werkdag een gedicht per mail.

Ogier van Denemerken / Ogier von Dänemark. Digitale editie van een Duits-Nederlandse ridderroman

door Amand Berteloot

Op 1 december 2019 is een nieuwe digitale editie beschikbaar gekomen van Ogier van Denemerken / Ogier von Dänemark, vervaardigd door Amand Berteloot. Dit innovatieve editieproject van een niet-overgeleverde Middelnederlandse Karelroman heeft een al even bijzondere voorgeschiedenis.

Lees verder >>

DRONGO talenfestival: Lezen verliest zijn dominantie, maar niet zijn belang

¿LEZEN! is het thema van het DRONGO talenfestival op 2 en 3 oktober. Met een uitroepteken én een vraagteken. Want wie het veld van ontlezing, laaggeletterdheid en leesonderwijs overziet, ontkomt niet aan de vraag waaróm het zo slecht gaat met lezen in Nederland. Tientallen organisaties en duizenden mensen zetten zich vol passie in om dat tij te keren. Ís boeken lezen wel zo belangrijk voor nieuwe generaties, nu er zoveel andere kanalen beschikbaar zijn om verhalen en informatie te delen? Is de crisis in het boekenvak grotendeels aan de boekenwereld zelf te danken?

Lees verder >>

berustend / gelaten

Verwarwoordenboek Vervolg (184)

Door Jan Renkema

In het Verwarwoordenboek worden zo’n 500 woordparen behandeld met vaak onduidelijke verschillen: afgunst-jaloezie, bloot-naakt, geliefd-populair, plaats-plek, enz. Talrijke lezers hebben woordparen aangedragen met het verzoek om ook die te behandelen. Vandaar deze wekelijkse rubriek.

Mocht u ook een ‘verwarpaar’ behandeld willen zien, plaats dan een reactie onder deze rubriek. Kijkt u dan wel even op de website om te zien of de woorden al zijn opgenomen.

berustend / gelaten 

De woorden verschillen nauwelijks in betekenis (en dat is jammer).

Lees verder >>

Gedicht: Kees Ouwens • wees op mijn hand

wees op mijn hand, doorwandeld goed als
uw suizeling huivert van zichzelf en de
ontvolking wijkt tot in de instincten

hoe golft uw bodem als de huid op het
hart des lichaams dat zijn klopping
boort tot in de grotten hun angsten

en de drenkplaatsen en uitspanningen hun
notie verdringend en aanklampend
hun opluchting, vrezend hun overmoed —

ver uit het midden van de wegen en wetten keren
de kringen tot hun kern en lossen op het verkeer
dat zij hadden in een wijdste omtrek in een nauwste
luistering

Kees Ouwens (1944-2004)
uit: Afdankingen (1995)


Abonnees van Laurens Jz. Coster ontvangen iedere werkdag een gedicht per mail.

De weerbarstige grammatica’s van het 17e-eeuwse Standaardnederlands

door Machteld de Vos

Sinds januari ben ik bezig met mijn promotieonderzoek. Onder begeleiding van profs. Nicoline van der Sijs en Helen de Hoop onderzoek ik hoe de normen en regels voor het zich ontwikkelende Standaardnederlands in de 17e eeuw zijn verbreid en algemeen aanvaard zijn geraakt, aan de hand van een 17e-eeuws krantencorpus dat onlangs via crowdsourcing beschikbaar is gekomen.

Lees verder >>

Vacature: doctoraatsbursaal – opnieuw geopend: nieuwe deadline 7/10

Doctoraatsbursaal (voltijds)

Historische sociolinguïstiek en historische pragmatiek van het Nederlands:
Standaardisatie en entekstualisering van getuigenverhoren (1700-1900)

Vacature opnieuw opengesteld – nieuwe deadline 7 oktober 2020 (15:00 uur)

Het Centrum voor Linguïstiek (CLIN) van de Vrije Universiteit Brussel en de onderzoeksgroep Grammar and Pragmatics (GaP) van de Universiteit Antwerpen zoeken een voltijds bursaal om een doctoraatsonderzoek uit te voeren en een proefschrift voor te bereiden binnen het domein van de historische sociolinguïstiek en historische pragmatiek van het Nederlands.

Lees verder >>

Frisisten aller landen, verenigt u!

Door Marc van Oostendorp

Ik heb boeken gelezen die mij uitbundiger hebben doen kraaien van plezier dan de bundel De takomst fan de frisistyk, die is samengesteld door drie vooraanstaande frisisten en die de teksten bevat van lezingen die vorig jaar tijdens een symposium op de Fryske Akademy werden gehouden.

Het gaat niet goed met de wetenschappelijke bestudering van het Fries. Ja, er zijn nog wat hoogleraren aan de universiteiten van Amsterdam, Groningen, Utrecht en Kiel die de tent proberen draaiende te houden, maar studenten hebben zij niet of nauwelijks. Doordat dit zo is, is onduidelijk dat er over pakweg tien of twintig jaar zelfs nog mensen zijn die deze hoogleraren kunnen opvolgen. De Fryske Akademy verkeert al jaren in crisis en het lukt maar niet om uit de put te komen. Als er nu niks gebeurt, is het weldra afgelopen.

Lees verder >>

Gedicht: Tom Van de Voorde • Een kwestie van uitdrukking

Uit Jouw zwaartekracht mijn veer, de nieuwe bundel van Tom Van de Voorde.

Een kwestie van uitdrukking

Op het punt iets te zeggen
vraag je me waarom
ik niets zeg

Ik vermijd
de vergelijkende trap
en doe iets
met mijn eerste zin

Je zwijgt
wanneer me ontgaat
wat eerder is gezegd

Het duurt lang
voor de dag weer lijkt
op de vorige

Tom Van de Voorde (1974)
uit: Jouw zwaartekracht mijn veer (2020)

Foto: Dirk Skiba


Abonnees van Laurens Jz. Coster ontvangen iedere werkdag een gedicht per mail.

Luceberts het verbond: een nieuw begin?

Door Peter J.I. Flaton

Foto: Lucebert (1987), Wikipedia CC0

‘”Dit is zo ontzettend vrij, raar, wild, associatief, wat je maar wil(t), als dít mag, dan mag dus alles en dat was precies wat ik nodig had: dat alles mocht”‘, aldus Ilja Leonard Pfeijffers verwoording van de diepe indruk die de eerste kennismaking met de poëzie van Lucebert op hem maakte, in het programma Zomergasten van 23 augustus jl. Dat hij de dichter is die hij is, heeft hij aan Lucebert te danken.

Lees verder >>

Onder het mom Literatuur en carnaval

Door Peter Winkels

Op zoek naar de relatie tussen Vastenavond en de Letteren, vooral in Limburg, heb ik op deze plaats al een paar maal aandacht gevraagd (en gekregen, met uiterst waardevolle suggesties). Inmiddels is er een boek ontstaan, dat we rond de jaarwisseling hopen uit te brengen. Er waren veel interessante en mooi zaken te ontdekken, waarvan ik er hier alvast graag een paar voor het voetlicht breng. 

Lees verder >>

Bargoens. Vijf eeuwen geheimtaal van randgroepen in de Lage Landen

Bargoens. Vijf eeuwen geheimtaal van randgroepen in de Lage Landen is een lijvig populairwetenschappelijk leesboek en tevens een naslagwerk. Het Bargoens wordt er in ontsleuteld: in het woordregister zijn alle betekenis- en vormvarianten opgenomen van ruim tienduizend Bargoense woorden. Ze zijn overgenomen uit meer dan honderd geschreven bronnen, tweemaal zoveel als er tot nog toe bekend waren.

Lees verder >>

(Nog even) gratis toegang tot wetenschappelijke publicaties voor leraren

Door Roland de Bonth

Photo by J. Kelly Brito on Unsplash

Een fraai staaltje van serendipiteit vanochtend. Ik wilde via de website van de Koninklijke Bibliotheek de KB-catalogus raadplegen, toen mijn oog viel op een Pilot ‘gratis toegang tot wetenschappelijke publicaties’: leraren aan het woord en een link naar ervaringen van gebruikers. Wat blijkt? Sinds oktober 2019 hebben onderwijsprofessionals die verbonden zijn aan het primair onderwijs, het voortgezet onderwijs of het middelbaar beroepsonderwijs via het e-mailadres van hun school of onderwijsinstelling een jaar lang gratis toegang tot EBSCO Education Source, een database met wetenschappelijke onderwijsliteratuur. 

Helaas eindigt de pilotperiode al op 29 oktober 2020, maar bij de FAQs wordt gemeld dat je gedurende de gehele looptijd van het project kunt instappen. Meld je dus snel aan met je school-e-mail om nog ruim een maand gebruik te kunnen maken van deze database.  

Meer informatie over dit project en de aanmeldprocedure is te vinden op voordeleraar.nl