Een wand met voornamen in NEMO

Gerrit Bloothooft

Het wetenschapsmuseum NEMO in Amsterdam heeft recent de nieuwe expositieruimte Humania ingericht. Die is speciaal gericht op het ontstaan, het heden, en de toekomst van de mens: ik was, ik ben, ik word. De rol van zintuigen, psychologie in allerlei boeiende interactieve testjes, en sociologie staat centraal. Voor het sociolinguistisch aspect van afkomst is mij gevraagd om een wand aan de keuze van voornamen te besteden. Wat zegt je voornaam over je? Op de wand staan 1632 van de meest voorkomende voornamen van de jeugd zodanig gegroepeerd dat namen van broertjes en zusjes zo dicht mogelijk bij elkaar te vinden zijn. Ouders kiezen vaak voor hetzelfde type naam voor hun kinderen, van traditioneel Nederlandse namen, Arabische namen, Friese namen, tot Engelse namen op -y. De naamgroepen die daaruit af te leiden zijn zeggen iets over de voorkeuren van de ouders: hun gevoeligheid van traditie of juist niet, en hun opleidingsniveau.

Lees verder >>

Gedicht: A. Marja • Sint Nicolaas 1938



Sint Nicolaas 1938

Weer doen wij ons aan marsepein tegoed:
al ligt de wereld machteloos te bloeden,
God zal òns feest, òns Neerland wel behoeden.
o, Sinterklaas, wij waren braaf en zoet!

Verstop de krant, die riekt naar rook en bloed:
nòg walmt de puinhoop, nòg zwiept ginds de roede
en striemt den Jood; wij kunnen ’t niet verhoeden…
o, speculaas, o, marsepein, zo zoet!

Lees verder >>

Op z’n hondjes

Samson leest een boek. Vindt ie moeilijk.

Door Lauren Fonteyn

Het is voor een Vlaming in Nederland vaak toch een beetje alsof je op een andere planeet bent. Zo is het hier bijvoorbeeld niet de gewoonte om je hand op te steken als je iets wil bijdragen tijdens een vergadering (je moet gewoon beginnen praten met vijf tegelijk en degene die het langst het luidst kan praten wint, denk ik). Maar laatst voelde ik me toch weer even dicht bij huis, toen er hier iemand over Albert Heijn begon, en ik zei: “Ten eerste t’is Albertooo”. Dat slaat natuurlijk nergens op voor iemand die niet opgegroeid is op de planeet Aarde met het legendarische kinderprogramma Samson & Gert. Gelukkig hebben veel Nederlanders toch tenminste dàt met me gemeen.

Lees verder >>

28 februari 2020, Gent: Studienamiddag gebruikspoëzie

Van lijkzang tot strijdlied – Studiemiddag over gebruiksfuncties van Nederlandstalige poëzie door de eeuwen heen.

Tijdens deze studiemiddag staat publieks- en gebruikspoëzie centraal. Door de eeuwen heen heeft poëzie een sociale functie in de samenleving en in de publieke ruimte. 

In de lezingen presenteren specialisten in de historische en moderne Nederlandstalige literatuur hun onderzoek. Vervolgens gaan zij met elkaar en met het publiek in gesprek over de sociale gebruiksfunctie van poëzie vanaf de renaissance. Er wordt aandacht besteed aan lyriek en liedcultuur, het gelegenheidskarakter van poëzie (zoals hommage- en opdrachtgedichten) en aan rouwpoëzie. Dit gebeurt aan de hand van gevalstudies uit verschillende perioden van de Nederlandse literatuurgeschiedenis waarbij overeenkomsten en verschillen tussen literaire fenomenen van vroeger en vandaag aan bod komen. 

Lees verder >>

Call for Abstracts: De toekomst

Publiceren in Vooys? Stuur nu je abstract in!

Tijdschrift Vooys nodigt wetenschappers en aanstormend talent uit om hun wetenschappelijke inzichten te delen rondom het thema de toekomst en hoe dit verbeeld wordt in literatuur. Denk hierbij bijvoorbeeld aan onderzoek naar science-fiction, utopieën of dystopieën, of aan climate-fiction en het ‘antropoceen’, maar ook aan onderwerpen als de nabije toekomst of toekomstbeelden uit het verleden. Het thema mag dus breed opgevat worden, we zijn vooral heel benieuwd naar jóuw ideeën.
N.B. We zijn zowel op zoek naar artikelen in relatie tot de moderne als de historische (Nederlandse) letterkunde.

Lees verder >>

Olyvier van Castillen : Capittel 43

Een seer schone ende suverlike hystorie van Olyvier van Castillen
ende van Artus van Algarbe, sijnen lieven gheselle
,
zoals gedrukt door Henric Eckert van Homburch te Antwerpen (ca. 1510).
Een kritische, synoptische editie samen met
L’Hystoire de Olivier de Castille et de Artus d’Algarbe, son loyal compaignon
zoals gedrukt door Loys Garbin te Genève (1493),
bezorgd door Willem Kuiper UvA en Elisabeth de Bruijn UA / FWO Vlaanderen.

Capittel 43

Eerder verschenen capittels

Bij wijze van inleiding

nodig / noodzakelijk

Verwarwoordenboek Vervolg (146)

Door Jan Renkema

In het Verwarwoordenboek worden zo’n 500 woordparen behandeld met vaak onduidelijke verschillen: afgunst-jaloezie, bloot-naakt, geliefd-populair, plaats-plek, enz. Talrijke lezers hebben woordparen aangedragen met het verzoek om ook die te behandelen. Vandaar deze wekelijkse rubriek.

Mocht u ook een ‘verwarpaar’ behandeld willen zien, plaats dan een reactie onder deze rubriek. Kijkt u dan wel even op de website om te zien of de woorden al zijn opgenomen.

nodig / noodzakelijk

Er is een betekenisverschil.

Lees verder >>

7 december 2019, Nijmegen: Presentatie Jaarboek Numaga 2019

Nijmegen in/en de literatuur
Schrijvers en de stad in de afgelopen 50 jaar

Bomans, Van der Heijden, Kellendonk, Ter Balkt: Nijmegen is in naam verbonden met een behoorlijk aantal naoorlogse schrijvers en dichters, maar betekent dat ook dat er zoiets bestaat als karakteristieke ‘Nijmeegse’ romans en verhalen? Is Nijmegen een literaire stad? Wat kenmerkt de Nijmeegse schrijver en wat de lokale lezer? Welke ontwikkeling hebben zij in de afgelopen vijftig jaar doorgemaakt? 

Lees verder >>

Olyvier van Castillen : Capittel 42

Een seer schone ende suverlike hystorie van Olyvier van Castillen
ende van Artus van Algarbe, sijnen lieven gheselle
,
zoals gedrukt door Henric Eckert van Homburch te Antwerpen (ca. 1510).
Een kritische, synoptische editie samen met
L’Hystoire de Olivier de Castille et de Artus d’Algarbe, son loyal compaignon
zoals gedrukt door Loys Garbin te Genève (1493),
bezorgd door Willem Kuiper UvA en Elisabeth de Bruijn UA / FWO Vlaanderen.

Capittel 42

Eerder verschenen capittels

Bij wijze van inleiding

Een witte of harde staking

Door Lucas Seuren

Ik ben al een week niet meer op kantoor geweest. Sinds vorige week maandag is de vakbond van de universiteiten in het Verenigd Koninkrijk, de University and College Union, namelijk een staking begonnen aan mijn universiteit (Oxford) en 59 anderen. De problemen zullen Nederlandse collega’s bekend in de oren klinken. In de laatste tien jaar is de waarde van een academisch salaris, gecorrigeerd voor prijsinflatie, met 20% gedaald. Daarnaast wordt er fors gesneden in de pensioenen: de premies stijgen, terwijl de uit te keren pensioenen fors dalen. En wat staat daar tegenover? Een fors hogere werkdruk. De administratieve lasten nemen toe, er zijn veel meer studenten, en de wetenschappelijke output moet omhoog. Dr. Lee Jones van de Queen Mary University gaf een heldere samenvatting van de ‘zeven hoofdzonden’ van de marktwerking die het academisch werk zwaarder en onaantrekkelijker maken. Het moge duidelijk zijn dat de situatie niet houdbaar is.

Lees verder >>

Twee eeuwen Gerrit, Gerard en Gerardus

Voornamendrift 45

Gerrit Bloothooft en David Onland


Figuur 1. De procentuele populariteit van Gerrit tussen 1790 tot 2017.

In de voornamenbank wordt het komende jaar de populariteit van een voornaam vanaf 1790 getoond. Hoewel er voor veel namen in de 19e eeuw nauwelijks of slechts een geleidelijke verandering in populariteit te zien is, vertoont de periode 1790 – 1815 een aantal opmerkelijke karakteristieken. Het is de tijd van de Bataafse Republiek, de Franse tijd, en de start van de burgerlijke stand in 1811. Deze tijd van grote veranderingen heeft zijn sporen in de naamgeving nagelaten, zoals een sprong in populariteit rond 1811.

Lees verder >>

Verschenen: Parelduiker 24/5 Camus in Nederland

Albert Camus in Nederland 

65 jaar geleden, in oktober 1954, kwam Albert Camus naar Nederland. Hij was door de Haagse Boekhandelaars Vereeniging gevraagd een lezing te houden. Voor het eerst verschijnt er een zo volledig mogelijke reconstructie van de enige keer dat Camus ons land bezocht, met gebruik van bekende en vooral nog onbekende brieven, foto’s en getuigenissen. Met name de briefwisseling van Camus met actrice María Casares en de meer dan driehonderd documenten van de boekhandelaarsvereniging uit het Haags Gemeentearchief. De reconstructie laat als het ware een blauwdruk zien voor de compositie van Camus’ roman La Chute (De Val), die zich in Amsterdam afspeelt.

Lees verder >>