Frank Wals leest Gerrit Achterberg

Het verblijf – dag 9

Vandaag: Frank Wals leest ‘Sterren’ van Gerrit Achterberg.
Frank Wals is docent Nederlands aan het Grafisch Lyceum Utrecht en Bachliefhebber.
Gerrit Achterberg (1905-1962) was een Nederlandse dichter en misdadiger.

Om je verblijf deze dagen te veraangenamen vind je elke dag een verhaal of gedicht uit de Nederlandse literatuur. Uitgekozen en voorgelezen vanuit huis door Neerlandici en auteurs.

Presentatie, format, productie en muziek: Michiel van de Weerthof. Het verblijf wordt mede mogelijk gemaakt door de Nederlandse Taalunie.

Gedicht: Lidy van Eijsselsteijn • De zieke en de spin

De zieke en de spin

De kleine spin die aan de zolder hing,
waarom liet ik haar wekenlang in leven?
Ze leek zo broos, een trilling deed haar beven:
een stip, die soms wat zon- of maanlicht ving.

Geduldig spinnend, van haar kleine kring
de grenzend wetend, leefde zij haar leven.
Genoeg, soms dansend aan een draad te beven,
genoeg, klein web aan de witte zoldering. Lees verder >>

‘Omdat ik het overleefd heb, schrijf ik’

Marga Minco wordt honderd 

Door Elsbeth Etty

Op een foto van enkele jaren na de bevrijding loopt een mooie jonge vrouw met haar dochtertje op de Dam, lachend, het halflange, donkere haar los op de schouders. Ze is 28 en noemt zich Marga Minco. Onder die naam zal ze uitgroeien tot een van Nederlands meest imponerende schrijvers. Vorig jaar, op haar 99ste, kreeg ze de P.C. Hooftprijs voor haar unieke oeuvre dat de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog, het voorspel en de nasleep ervan belichaamt. En nu wordt ze honderd. Haar eeuwfeest valt samen met ‘75 jaar bevrijding’, voor Marga Minco driekwart eeuw overleven. 

Hoe de ogenschijnlijk opgewekte jonge vrouw op de foto zich van binnen voelde, vertelde ze op haar zeventigste aan Ischa Meijer:

Lees verder >>

Delen in Coronatijd: minister De Jonge (VWS)

Door Siemon Reker

Het is een bekend grapje waarin een winkelier tegen een collega zijn eigen zoontje roemt omdat die op school al zo goed kan rekenen, nu ja optellen. Ach, zegt de ander, aftrekken dat doen anderen later dan wel.
Het brengt ons op de vraag, hoe het staat met délen in tijden van coronacrisis. (Over vermenigvuldigen in die periode van social distancing gaat een andere mop.) Eerst even terug in de tijd, ik bladerde in de Handelingen vanaf ongeveer 1950 op zoek naar het werkwoord delen, meer in het bijzonder “ik deel”. Afgezien van de Voorzitter die aan de Kamer allerlei zaken mede deelde, zien we hoe ik deel gecombineerd wordt met woorden als deze: bezwaren, gedachte, gevoelen, ideeën, inzicht, ongerustheid, oordeel, optimisme, opvatting, standpunt, uitgangspunt, vrees.

Lees verder >>

Taalunie Zomercursussen Nederlands online

Het coronavirus houdt de hele wereld in de ban en zorgt er tegelijk voor dat de Taalunie belangrijke stappen vooruit zet in het mogelijk maken van online lesgeven. De vier Taalunie Zomercursussen zullen daarom in 2020 online plaatsvinden. Zo blijft ons cursusaanbod verzekerd. 

Het gaat over de volgende cursussen:

  • Taalunie Zomercursus Nederlands voor studenten, Gent, UCT-UGent (deze cursus is vol)
  • Taalunie Docentencursus voor docent-onderzoekers, Utrecht, UU
  • Taalunie Docentencursus Didactiek, taal en cultuur, Amsterdam-Leuven, INTT-UvA
  • Taalunie Docentencursus Didactiek, Leuven, CTO-KU Leuven
Lees verder >>

Waarom taal belangrijk is in Corona-tijden

Door Frieda Steurs

Het nieuws wordt beheerst door Covid-19 ; kranten, websites, persconferenties,… we worden erdoor overspoeld. Ziekenhuispersoneel, mensen in de zorg, wetenschappers, zij staan nu in het brandpunt van deze strijd.

Wat kunnen taalkundigen doen om de pandemie te bestrijden? Er is al vaker op gewezen dat bestrijding van grote epidemieën alleen kan met goede en heldere communicatie. Ten tijde van de Ebolacrisis bracht Artsen zonder Grenzen aanvankelijk de informatie over de te nemen broodnodige hygiënische maatregelen tegen het virus alleen over in het Engels.  Dat werkte natuurlijk niet in de zwaar getroffen landen in West-Afrika, zoals Guinee, Sierra Leone en Liberia. Waarom niet? Omdat het merendeel van de bevolking die taal niet machtig was. 

Lees verder >>

Het interesseerde me enorm hoe sommige Pietjes sommige Mietjes krijgen – al waren ze maar verzonnen

De Multatulileescursus (75)

Door Marc van Oostendorp

– Kunnen jullie me zien?

– Ik kan je wel zien, maar niet horen!

– Grappenmaker. Het is twee weken én een eeuwigheid geleden dat we elkaar gezien hebben. Fijn dat we elkaar nu op deze manier kunnen treffen. We zouden nog Multatuli’s brieven uit 1885 en 1886 met elkaar bespreken.

Lees verder >>

Janneke Rinzema leest Manon Uphoff

Vandaag: Janneke Rinzema leest ‘Poep’ van Manon Uphoff.
Janneke Rinzema is zangeres, cabaretier en schrijver Manon Uphoff (1962) is schrijver en beeldend kunstenaar. Haar meest recente boek is het veelgeprezen Vallen is als vliegen (Querido).

Presentatie, format, productie en muziek: Michiel van de Weerthof. Het verblijf wordt mede mogelijk gemaakt door de Nederlandse Taalunie.

Lees verder >>

Gedicht: We hoeven niet te hamsteren • Johnny & Jones

‘We hoeven niet te hamsteren’ werd in 1940 op de plaat gezet door Johnny & Jones. Luister hier.

We hoeven niet te hamsteren

Op de schutting van de speeltuin hing een heel groot bulletin
Daarop stond met zwarte letters sla geen grote voorraad in
Koop slechts koffie thee en suiker nodig voor een korte tijd
Anders raak je eerst je centen en daarna je voorraad kwijt

Refrein:
Doe weg die bus met koffie, doe weg die bus met thee
We hoeven niet te hamsteren de voorraad valt wel mee
Doe weg die fles met olie, doe weg die zak met meel
We hoeven niet te hamsteren, d’r is nog reuze veel Lees verder >>

Wonen in de Nederlandse taal

Wonen in gedichten (5)

Door Judit Gera
Dit gedicht is geschikt voor gevorderde studenten
en hoort bij de categorie Migranten,

In de serie Wonen in gedichten bespreekt Judit Gera, hoogleraar in Boedapest, gedichten uit de Nederlandstalige literatuur, ten behoeve van het onderwijs in de Neerlandistiek extra muros. (buiten het taalgebied. Vandaag: ‘Merwedeplein’, van Abdelkader Benali (1975).

Lees verder >>

Ella en Elegast

Door Jona Lendering

Alle Karels de Grote zijn altijd weer mannen. Terwijl ridderverhalen voor iedereen leuk behoren te zijn, ook voor meisjes. Ik heb derhalve besloten de gender-bias in de middelnederlandse letteren ten behoeve van alle voorleesmoeders en -vaders te corrigeren.]

Er was eens, lang geleden, in de tijd van ridders en kastelen, een koningin en die heette Ella. Over haar weet ik nog een mooi verhaal, en het is nog echt gebeurd ook! Op een nacht lag koningin Ella in haar kasteel te slapen toen ze een stem hoorde die ze nog nooit eerder had gehoord. “Ella,” zei de stem, “Je moet gaan stelen!”

Lees verder >>

Maria als doopnaam waar talloos vele roepnamen van afgeleid zijn

Variatie in familieberichten (9)

Door Siemon Reker

Inderdaad, het is een mirakel dat oude verhaal van Die waerachige ende Een seer wonderlijcke historie van Mariken van Nieumeghen die meer dan seven iaren metten duvel woende ende verkeerde, maar een fraaie historie. Mariken woont bij haar oom buiten Nijmegen. Hij stuurt haar naar die stad om inkopen te doen en er op bezoek te gaan bij zijn zuster. Als Mariken daar een ellendige ontvangst krijgt en door tante “seer schandelijcken toe ghesproken” wordt, roept ze wanhopig om hulp: “God of die duvel, tes mi alleleens”. Wat kan het Mariken bommen? Als daarop de duivel zich meldt en als ze samen besluiten op te trekken, maakt die Duvel bezwaar tegen Marikens naam. Zij is daar juist op gesteld: “Want Maria daer ic naer hete, dats alle mijn troost”.

Lees verder >>

Window of my eyes

Constantijn Huygens over Jan Vos

Door Jos Joosten

Een tijdlang kende het het onderdeel literatuurgeschiedenis van de Nijmeegse Opleiding Nederlands een wat gecompliceerde opbouw, die onder meer behelsde dat je ook professioneel over de periodemuren mocht blikken. Ikzelf heb dat steeds reuze leuke en leerzame colleges gevonden om te geven. Zo mocht ik onder andere een college wijden aan de zeventiende-eeuwse dichter Jan Vos. 

Lees verder >>

Stijn De Paepe leest Jan van Stijevoort

Vandaag: Stijn de Paepe met ‘Ic loech ic en conste mi niet bedwingen’ van Jan van Stijevoort.
Stijn de Paepe is de huisdichter van de krant De Morgen. Dagelijks schrijft hij een modern rederijkersgedicht voor deze krant.

Jan van Stijevoort legde aan het begin van de zestiende eeuw een grote verzameling refereinen aan; het hier voorgedragen gedicht behoorde tot die verzameling.

Presentatie, format, productie en muziek: Michiel van de Weerthof. Het verblijf wordt mede mogelijk gemaakt door de Nederlandse Taalunie.

Gedicht: Erik Jan Harmens en Ilja Leonard Pfeijffer • Dertigste duet

‘Dertigste duet’ is de laatste van dertig samenzangen uit de bundel Duetten van Erik Jan Harmens en Ilja Leonard Pfeijffer, die onlangs opnieuw werd uitgegeven (en hier voorgelezen).

Dertigste duet

ILP
Ik was uit bed gevallen en ben naar de toren
getogen om te zien wat lange mensen horen.
Mijn haren hingen van de trans. Mijn keel was schor
van het herhalen van mijn eigen naam. Gemor
van voetvolk wilde ik graag met applaus verwarren.
Decor werd afgebroken en op grote karren
geladen. Helderheid brak door het wolkendek.
Ik somde tijden op van aankomst en vertrek.

EJH
het geluid koud als bevroren moet aan iemand met een
lichaamstemperatuur van tussen de 35,5 en 37,8 graden
toebehoren
ik ben koppie onder want nat
voel druk op beide oren
het brummen van de beul zwelt aan als een pappadum
herken mijn naam tussen de h-s en g-s als nier- tussen boterbonen

Lees verder >>

Staat van het Nederlands: online bronmateriaal voor het onderwijs

Een van de rijke informatiebronnen die de Taalunie biedt is de Staat van het Nederlands, een tweejaarlijks onderzoek onder Nederlanders, Vlamingen, Brusselaars en Surinamers naar de talen die ze in verschillende sociale situaties gebruiken. De onderzoeksresultaten zijn te vinden op de website van de Taalunie, en een website van het Meertens Instituut. Infografieken met samenvattingen van de onderzoeksresultaten zijn te downloaden van de website over de Atlas van de Nederlandse taal van Uitgeverij Lannoo.  Met bronvermelding mogen deze infografieken ook verder worden gebruikt, zeker in het onderwijs. Meer informatie? Stuur een mail naar info@taalunie.org.

Trainingen ‘hoe geef ik online Nederlands als vreemde taal?’

Taalune en Bureau NVT organiseren gratis online trainingen

Online trainingen NVT, meld u aan en schrijf u in via: Bureau NVT.

Overal ter wereld sluiten scholen en universiteiten vanwege het coronavirus. Online contact kan daarom soelaas brengen. Bent u docent Nederlands als vreemde taal en wilt u de komende weken “live” contact hebben met uw leerlingen/studenten? Heeft u niet veel ervaring met online lesgeven maar wilt u uw studenten in deze moeilijke periode graag verder helpen? Wilt u leren hoe u zo’n online les organiseert? Bent u op zoek naar leuke werkvormen (opdrachten, spelletjes en groepswerk) die u tijdens een online les kunt inzetten? Heeft u andere vragen rond het online lesgeven? Stel ze tijdens deze interactieve training. De trainingen zijn wegens groot succes verlengd. Al meer dan 800 inschrijvingen.

Lees verder >>

Een databestand eenvoudig en slim doorzoeken

Door Ewoud Sanders

GIsteren bood ik in Neerlandistiek studenten en onderzoekers voor thuisgebruik drie databestanden aan: romans, streekromans en zondagsschoolboekjes. Vandaag zal ik stapsgewijs uitleggen hoe je zo’n dataset met een indexeringstool kunt doorzoeken. Beetje saai om te lezen wellicht, maar wie dit volgt beschikt binnen een uurtje over een fantastisch onderzoeksinstrument. 

Er bestaan verschillende indexeringstools, voor Mac en Windows. Zelf gebruik ik dtSearch (‘dtSearch Desktop with Spider’). Die kost eenmalig 199 dollar (€184), maar je kunt gratis een testversie downloaden. 

Lees verder >>

Call for papers en save the date:

Big data: Perspectieven voor onderzoek naar taalvariatie en taalverandering

Op 27 november 2020 vindt in Gent het jaarlijkse Taal & Tongval-colloquium plaats, dat dit jaar focust op het thema “Big data: Perspectieven voor onderzoek naar taalvariatie en taalverandering”. Iedereen is van harte uitgenodigd om de conferentie bij te wonen. 

Abstracts (in het Nederlands of in het Engels) van 300-500 woorden kunnen tot 1 mei 2020 ingediend worden in de vorm van een geanonimiseerde bijlage via e-mail naar taalentongval2020@ugent.be. De selectie wordt ten laatste op 20 mei 2020 bekend gemaakt.

Meer informatie is te vinden op de website van de organisatie/.