Er is er op dit moment nog steeds nauwelijks hoogwaardige wetenschappelijke neerlandistiek te vinden op Internet. Er zijn wel media voor nieuwsvoorziening (Neder-L) en voor publieksvoorlichting (Onze Taal, NedWeb Wenen, Letterkundig Museum...), maar wat ontbreekt is goed gereviewde, betrouwbare wetenschappelijke informatie. Het elektronische tijdschrift Neerlandistiek.nl biedt die betrouwbare wetenschappelijke informatie. Ons tijdschrift streeft ernaar een actief academisch forum op Internet te zijn. Voor de realisering van zo’n forum zijn pragmatische en inhoudelijke redenen.

Volledig pragmatisch zijn uiteraard de economische argumenten voor elektronische wetenschappelijke informatievoorziening. De bestaande neerlandistische tijdschriften zijn en blijven in zwaar weer omdat ze te kampen hebben met kleine (en nog steeds teruglopende) abonnee-aantallen. Ook de herstructurering van de tijdschriftenmarkt, enkele jaren geleden, heeft dit principiële probleem niet opgelost: tijdschriften zijn duur en staan dus onder druk. De kosten van een elektronisch zijn betrekkelijk gering. Neerlandistiek.nl wordt zelfs gratis worden verspreid.

De herstructurering van de neerlandistische tijdschriften heeft de tendens in de hand gewerkt dat de traditionele partners binnen het vakgebied (taalkunde, letterkunde, taalbeheersing) verder uit elkaar groeien. Een belangrijk inhoudelijk argument voor de oprichting van Neerlandistiek.nl was dan ook dat het (weer) een tijdschrift voor de hele neerlandistiek wilde zijn. De redactie is zich er terdege van bewust dat de verschillende subdisciplines zich almaar verder specialiseren, maar dat staat niet in de weg dat we nog steeds grote waarde hechten aan de onderlinge interactie tussen de verschillende velden, onder meer omdat deze velden nog steeds aan vrijwel elke letterenfaculteit binnen één en dezelfde opleiding vallen, of die opleiding nu 'Nederlands' heet, 'Nederlandse taal- en letterkunde' of 'Nederlandse taal en cultuur'. Neerlandistiek.nl biedt ook op het terrein van het onderzoek de mogelijkheid om over de schuttingen van de verschillende subdisciplines heen te kijken. Dankzij de kostenloze verspreiding van het tijdschrift via Internet kunnen bijdragen aan deze kruisbestuiving voorgelegd worden aan een breed-neerlandistisch publiek van zowel taalkundigen, letterkundigen als taalbeheersers.

Ook de andere inhoudelijke argumenten hebben direct of indirect te maken met de aard van het medium die, vergeleken bij de aard van papieren publicaties, enkele grote voordelen heeft. Dat geldt in de eerste plaats voor de snelheid van het medium. Zodra een artikel de beoordelingsprocedure van Neerlandistiek.nl met succes doorlopen heeft, staat het ter beschikking van de lezers: wachttijden van soms meer dan een jaar voordat een artikel in een wetenschappelijk tijdschrift kan worden opgenomen, behoren tot het verleden. Ook kan er vrijwel direct worden gereageerd op publicaties in Neerlandistiek.nl: de redactie hoopt dat de mogelijkheid van snelle gedachtenwisseling de levendigheid van het academische debat in de neerlandistiek ten goede zal komen.

De vorm waarin Neerlandistiek.nl wordt aangeboden heeft ook consequenties voor de aard van de wetenschappelijke verslaglegging. Electronische publicaties zijn, vergeleken bij papieren publicaties, veel minder gefixeerd. Stukken kunnen gecorrigeerd, aangevuld of geactualiseerd worden. Daardoor wordt het mogelijk om bijvoorbeeld zogenaamde 'levende' overzichtsartikelen te publiceren waarin de stand van zaken op een deelgebied of specifiek onderzoeksterrein binnen de neerlandistiek bijgehouden wordt. Ook zijn bijdragen niet langer gebonden aan een bepaalde lengte. De gelaagde, multi-mediale tekststructuur van een elektronische publicatie maakt bovendien mogelijk dat ruwe onderzoeksgegevens voor de lezer raadpleegbaar zijn; dat er met behulp van links een beter inzicht gegeven kan worden in de geraadpleegde bronnen; dat er video- of klankvoorbeelden in een bijdrage kunnen worden opgenomen, et cetera. Inmiddels heeft Neerlandistiek.nl al verschillende bijdragen gepubliceerd waarin ruimschoots gebruikt wordt gemaakt van deze nieuwe mogelijkheden.

De redactie van Neerlandistiek.nl is zich ervan bewust dat, hoewel de ergste koudwatervrees voorbij is, er in de neerlandistiek nog veel (vaak terechte) scepsis bestaat over het gebruik van nieuwe media in de academische vakbeoefening. Er zijn ook nog wel enkele problemen. Zo is de citeerbaarheid van elektronische tijdschriften nog steeds enigszins problematisch, lijkt de duurzaamheid van elektronische publicaties onzeker (hoe worden ze gearchiveerd?), en is de wetenschappelijke reputatie van een elektronische publicatie nog niet optimaal. Wij hebben ons ten doel gesteld aan de oplossing van deze problemen bij te dragen. Dankzij nauwe samenwerking met Igitur publishing (Universiteitsbibliotheek Utrecht) kan de raadpleegbaarheid en archivering van de bijdragen duurzaam worden gegarandeerd. Ten behoeve van de citeerbaarheid van bijdragen zijn er inmiddels internationaal gestandaardiseerde richtlijnen voor elektronische publicaties, die de redactie in acht neemt. Een serieuze review-procedure, waarbij naast de redactie ook de leden van de zorgvuldig samengestelde redactieraad betrokken zijn, staat borg voor een gedegen reputatie van Neerlandistiek.nl als academisch podium.

Het is duidelijk dat de toekomst van het wetenschappelijke tijdschrift elektronisch is. Wij menen dat de neerlandistiek zich eveneens in deze richting dient te ontwikkelen. Wij hopen de voordelen van Internet als medium voor de verspreiding van wetenschappelijke informatie verder te leren uitbuiten en vragen onze lezers en vakgenoten in die richting met ons mee te blijven denken.

De redactie,

Ronny Boogaart (redactiesecretaris), Gaston Franssen, Bregje Holleman, Matthias Hüning, Johan Koppenol, Marc van Oostendorp, Thomas Vaessens Neerlandistiek.nl is een initiatief van Bregje Holleman, Matthias Hüning, Johan Koppenol, Marc van Oostendorp en Thomas Vaessens in samenwerking met Igitur publishing.

Voor meer informatie over dit initiatief kunt u contact opnemen met de redactie, die bestaat uit:
dr. Bregje Holleman (Universiteit Utrecht)
prof. dr. Matthias Hüning (Freie Universität Berlijn)
prof. dr. Johan Koppenol (Vrije Universiteit Amsterdam)
prof. dr. Marc van Oostendorp (Meertens Instituut / Universiteit Leiden)
dr. Dieuwke van der Poel (Universiteit Utrecht)
dr. Albert Oosterhof (Lessius Antwerpen / Katholieke Universiteit Leuven)
dr. Yra van Dijk (Universiteit van Amsterdam)

Er bestaat een foto van de redactie bij de lancering van Neerlandistiek.nl (14 juni 2001)

De volgende neerlandici hebben zitting in de redactieraad:
dr. Wim van Anrooij (Universiteit Leiden)
dr. Harald Baayen (Max Planck Institut)
dr. Sjef Barbiers (Meertens Instituut)
prof. dr. Geert Booij (Vrije Universiteit Amsterdam)
prof. dr. Hugo Brems (Katholieke Universiteit Leuven)
prof. dr. Dirk Coigneau (Universiteit Gent)
prof. dr. Norbert Corver (Universiteit Utrecht)
prof. dr. Dirk Geeraerts (Katholieke Universiteit Leuven)
prof. dr. Dick van Halsema (Vrije Universiteit Amsterdam)
prof dr. Andre Hanou, (Katholieke Universiteit Nijmegen)
dr. Odile Heijnders (Katholieke Universiteit Brabant)
prof. dr. Frans Hinskens (Universität Leipzig)
prof. dr. Carel Jansen (Katholieke Universiteit Nijmegen)
dr. Frank Jansen (Universiteit Utrecht)
prof. dr. Theo Janssen (Vrije Universiteit Amsterdam)
drs. Jaap de Jong (Universiteit Leiden)
dr. Gert Jan Johannes (Universiteit Utrecht)
dr. Mary Kemperink (Rijksuniversiteit Groningen)
prof. dr. Jan Konst (Freie Universität Berlin)
dr. Nico Laan (Universiteit van Amsterdam)
prof. dr. Marita Mathijsen (Universiteit van Amsterdam)
dr. Fons Maes (Katholieke Universiteit Brabant/Mercator Hogeschool Gent)
dr. H. Meeus (UFSIA, Antwerpen)
prof.dr. Anneke Neijt (Katholieke Universiteit Nijmegen)
prof. dr. Frits van Oostrom (Universiteit Utrecht)
dr. Ben Peperkamp (Universiteit Utrecht)
prof. dr. Herman Pleij (Universiteit van Amsterdam)
dr. Ben Salemans (Katholieke Universiteit) Nijmegen/Nederlandse Taalunie)
prof. dr. Ted Sanders (Universiteit Utrecht)
dr. Francisca Snoeck Henkemans (Universiteit van Amsterdam)
dr. Els Stronks (Universiteit Utrecht)
prof. dr. Herbert Van Uffelen (Universität Wien)
prof. dr. Arie Verhagen (Universiteit Leiden)
dr. Maaike Verrips (Universiteit Utrecht)
prof. dr. Georges Wildemeersch (UI Antwerpen)
dr. Ton van der Wouden (Rijksuniversiteit Groningen)

Neerlandistiek.nl werd enige tijd in het kader van het Roquade-project 'Electronic Publishing Services for Scientists' door het NIWI technisch ondersteund. Projectleiding NIWI: Joris van Zundert. Technische realisatie: Roelie Kuikstra. Roquade was oorspronkelijk een project van de Universiteit Utrecht, de TU Delft en NIWI.

Sinds april 2004 is de technische ondersteuning van Neerlandistiek.nl overgenomen door Igitur publishing (Universiteitsbibliotheek Utrecht). Voor technische storingen en/of op- en aanmerkingen op de website, kunt u contact opnemen met igiturjournals@uu.nl. Neerlandistiek.nl is een tijdschrift dat in principe drie soorten bijdragen bevat:

• Min of meer traditionele wetenschappelijke artikelen waarin de resultaten van nieuw onderzoek op enig terrein van de neerlandistiek worden gepresenteerd


• Overzichtsartikelen over delen van het vakgebied; deze overzichtsartikelen worden in het beste geval met een zekere regelmaat geactualiseerd; op deze manier ontstaat langzaam maar zeker een 'levend' handboek van het vakgebied


• Besprekingsartikelen, waarin kritisch over belangrijke publicaties in het vakgebied wordt gereflecteerd aan de hand van eigen onderzoeksresultaten van de auteur.

Het is nadrukkelijk niet de bedoeling om ruimte te bieden aan korte aankondigingen, recensies, congresagenda's, columns, nieuwsberichten en dergelijke. Hiervoor bestaan reeds voldoende andere elektronische media (met name Neder-L).

De redactie is zeer geïnteresseerd in artikelen die gebruik maken van technische mogelijkheden van het medium, zoals uitgewerkte klankvoorbeelden, de mogelijkheid om een korte en een lange versie naast elkaar te publiceren, de mogelijkheid om (elders op het net gepubliceerde) bronteksten meteen te koppelen aan het artikel, het doorbreken van de lineaire structuur van een artikel door andere ordeningsprincipes enz. De redactie moedigt auteurs aan om gebruik te maken van deze mogelijkheden als dat een (inhoudelijke) meerwaarde oplevert; zij is bereid over vormgevings- en andere kwesties mee te denken. De redactie van Neerlandistiek.nl streeft ernaar alle bijdragen aan het tijdschrift zo goed en veilig mogelijk te archiveren. De elektronische inhoud van Neerlandistiek.nl werd tot april 2004 op twee plaatsen gearchiveerd: bij het (inmiddels opgeheven) NIWI van de KNAW in Amsterdam en in het Depot van Nederlandse Publicaties van de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag. Sinds april 2004 archiveert het Igitur Archief (Universiteitsbibliotheek Utrecht) alle artikelen van Neerlandistiek.nl.
De redactie onderzoekt nog in hoeverre het nodig is om daarnaast ook een papieren versie te archiveren. Op deze manier kunnen we een goede garantie geven dat door ons gepubliceerde artikelen ook over enkele decennia nog raadpleegbaar zijn.
Een artikel verandert niet meer vanaf het moment dat het op de site gezet is; de publicatiedatum wordt bij elk artikel vermeld. Wel kan een auteur in overleg met de redactie op gezette tijden een nieuwe versie van een artikel vervaardigen. Bij zogenoemde overzichtsartikelen is dit zelfs de bedoeling. Deze nieuwe versies zullen altijd naast de bestaande gepubliceerd worden en ook apart genummerd worden. Bij verwijzing naar een artikel in Neerlandistiek.nl is dus altijd duidelijk naar welke tekst er precies verwezen wordt. Elk artikel in Neerlandistiek.nl heeft een uniek nummer dat als volgt is gestructureerd:

Neerlandistiek.nl jaartal.artikelnummer(.versieletter)

Vooralsnog gaan we ervan uit dat elk van deze drie onderdelen tweecijferig is. Het versienummer kan weggelaten worden bij artikelen waarvan maar een versie bestaat. Het artikel 'Dat teen scoon moeste ghestorven sijn!' van A.M. Duinhoven heeft bijvoorbeeld nummer Neerlandistiek.nl 01.02: het is het tweede artikel uit de jaargang 01. Er kan in een wetenschappelijk artikel naar verwezen worden als Duinhoven (2001). In de bibliografie neemt u het artikel dan op als:

Duinhoven, A.M. 2001. Dat teen scoon moeste ghestorven sijn! Het vijfde vers van het Egidiuslied. Neerlandistiek.nl 01.02.

Mocht er van dit artikel een tweede versie komen, dan krijgt de nieuwe versie het nummer Neerlandistiek.nl 01.02a. Een eventuele derde versie heet Neerlandistiek.nl 01.02b. Wie naar paginanummers wil verwijzen, kan in de afdrukbare PDF-versie terecht.Van elk artikel wordt naast een samenvatting in HTML de volledige tekst in een PDF-versie aangeboden. Om die PDF-versie te kunnen lezen heeft u de Acrobat Reader van Adobe nodig. Op veel systemen zal dit programma al zijn geïnstalleerd. Mocht dat bij u niet het geval zijn, dan kunt u het programma gratis downloaden van de Website van Adobe.

Ondervindt u problemen bij het lezen van PDF-bestanden? Sommige versies van de Acrobat Reader hebben een probleem met het lezen van PDF-bestanden via WWW. Dit probleem treedt alleen op wanneer de Acrobat Reader als zogenaamde 'plugin', dus geïntegreerd in de browser, wordt gestart (wat - helaas - de standaardinstelling is).

De fout ('bug') uit zich als volgt: het bestand wordt geladen, u ziet een blanke pagina, vervolgens verschijnt een gedeelte van de inhoud van de tekst. Een gedeelte van de grafiekjes en ook hele alinea's tekst ontbreken. Vervolgens loopt uw browser vast.

Dit probleem treedt nooit op wanneer men een PDF-bestand naar de eigen harde schijf kopieert. Daarom raden wij aan om - mocht dit probleem zich bij u voordoen - de PDF-versie niet direct te openen.

Klik in dit geval met de rechter muistoets op de link 'PDF-versie' en kies vervolgens de optie 'Bewaren als'. U kunt het bestand nu op uw eigen harde schijf opslaan en vervolgens veilig openen (dubbele klik op het bestand).

Een meer principiële oplossing van het probleem gaat als volgt: sluit uw browser en de Acrobat Reader Start alleen de Acrobat Reader en schakel vervolgens in het menu 'Bestand | Voorkeuren | Algemeen' de optie 'Webbrowser integratie' uit. Als u dat gedaan heeft, krijgt u telkens wanneer u een PDF-bestand wilt openen de mogelijkheid om het bestand eerst op te slaan. Neerlandistiek.nl verschijnt in elektronische vorm. Er wordt niet gewerkt met nummers/afleveringen, maar met jaargangen. Enkele kenmerken:

• Artikelen worden geplaatst op het moment dat de review- en redactieronde bevredigend is afgerond. Artikelen zijn door de auteur aangeleverd in een leesbare elektronische vorm; de redactie is verantwoordelijk voor omzetting in het uiteindelijke formaat.
• De elektronische inhoud van Neerlandistiek.nl wordt momenteel gearchiveerd door het Igitur Archief (Universiteitsbibliotheek Utrecht). De redactie onderzoekt nog in hoeverre het nodig is om daarnaast ook een papieren versie te archiveren. Op deze manier kunnen we een goede garantie geven dat door ons gepubliceerde artikelen ook over enkele decennia nog raadpleegbaar zijn.
• Alle in Neerlandistiek.nl opgenomen artikelen zullen ook worden ontsloten in de BNTL.


• Van elk gepubliceerd artikel wordt altijd één gestandaardiseerde en genormaliseerde printbare versie gemaakt, die het mogelijk maakt te verwijzen naar paginanummers.


• Van sommige artikelen zullen in de loop der jaren meerdere opeenvolgende versies bestaan. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren doordat een auteur in een later stadium ernstige, aan het licht gekomen fouten alsnog wil herstellen.


• Overzichtsartikelen worden bovendien per definitie op gezette tijden herzien. In dit soort gevallen worden zowel de oude als de nieuwe versie genummerd en onafhankelijk gearchiveerd. In het normale geval krijgt de lezer altijd de recentste versie van een artikel te zien, maar voor onderzoeksdoelen is het ook mogelijk oudere versies na te slaan.


• Artikelen worden opgeslagen in een database in PDF formaat. Op basis hiervan wordt het mogelijk om in de toekomst (via publishing-on-demand) een gedrukte versie van complete jaargangen of van een bepaalde selectie van artikelen te maken. Geïnteresseerden zullen zo een abonnement kunnen krijgen op een jaarboek van de neerlandistiek dat is ingericht naar eigen smaak en voorkeur.


• De redactie van Neerlandistiek.nl staat open voor samenwerking met verwante tijdschriften. Wij willen graag praten over gezamenlijke projecten. In ieder geval zijn wij bereid om te helpen bij technische ondersteuning. Zelfs als in de toekomst meerdere publicaties op het vakgebied zouden ontstaan, zouden we hopen dat deze gebruikmaken van soortgelijke technieken om zoeken in meerdere tijdschriften tegelijkertijd en dergelijke te vergemakkelijken.

In sommige artikelen voor Neerlandistiek.nl wordt gebruik gemaakt van fonetische lettertekens. Het is mogelijk dat hierbij problemen bestaan, omdat (nog) niet alle computerprogramma's op dezelfde manier met deze lettertekens omgaan. Het probleem is in de PDF-versie en in de HTML-versie op verschillende manieren opgelost:

• In de PDF-versie is gebruik gemaakt van SILSophia IPA 93, van het Summer Institute of Linguistics. Deze letters zijn in het bestand geïncorporeerd en zouden normaal gesproken zonder problemen gelezen kunnen worden. Neem bij problemen contact op met de redactie. Meer informatie over de fonetische fonts vindt op de website van SIL.
• In de HTML-versie is gebruik gemaakt van Unicode.

Uitgebreide informatie over Unicode en het internationaal fonetisch alfabet vindt u op de websites van John Wells en van Rob Goedemans. Hoewel Unicode naar verwachting in de loop van de komende jaren de standaardmanier wordt om met fonetische (en andere) lettertekens te werken, zijn er nu mogelijk nog problemen.

• als u met Windows 98 (of hoger) werkt en met Internet Explorer 5.0 of hoger is er waarschijnlijk geen probleem. In enkele gevallen zult u het lettertype Arial Unicode moeten installeren (dit font wordt meegeleverd met MS Office 2000, maar is ook gratis van de website van Microsoft te fownloaden).
• als u met Windows 98 (of hoger) werkt en met Netscape 4.7 (of hoger), ziet u misschien vraagtekens i.p.v. fonetische tekens. Vaak helpt een 'reload' van de pagina om die tekens goed te krijgen, anders moet u in sommige gevallen handmatig instellen dat de pagina die u bekijkt Unicode bevat: kies in het menu View/Bekijk de mogelijkheid Characterset/Tekenset en vervolgens UTF-8. Ook hier moet u in enkele gevallen het lettertype Arial Unicode installeren.
• als u met Unix/Linux werkt, schijnt het Caslon-lettertype heel goed te zijn (zie ook de pagina van Alan Wood); wij hebben hier echter geen ervaring mee.
• als u met een oudere versie van Windows werkt of met Apple Macintosh, is er bij ons weten op dit moment geen oplossing voorhanden; wel kunt u de pdf-versie hopelijk lezen.
• wij zijn erg benieuwd naar uw ervaringen met andere systemen (andere Unix-versies, Opera, enz.).

Als u van plan bent kopij in te sturen naar Neerlandistiek.nl, geven wij er de voorkeur aan dat u gebruik maakt van een van Unicode of (anders) een fonetisch font dat compatibel is met SIL. Al uw vragen, opmerkingen, et cetera., zijn van harte welkom bij de redactie. Sommige versies van Netscape of Explorer kunnen bepaalde documenten, zoals media-, PDF-, Excel- of SPSS-bestanden, niet direct openen via WWW. Deze fout ('bug') uit zich als volgt: het bestand wordt geladen, maar u krijgt niet de gewenste gegevens. Het programma dat nodig is om het bestand te bekijken wordt weliswaar vanzelf geopend (hoewel ook dit in sommige gevallen niet gebeurt), maar de inhoud van het bestand ontbreekt of is vervormd. Dit probleem treedt nooit op wanneer u het bestand naar de eigen harde schijf kopieert. Daarom raden wij aan om - mocht dit probleem zich bij u voordoen - de bestanden niet direct te openen, maar op onderstaande wijze:

Klik met de rechter muistoets op de link die naar het gewenste bestand verwijst en kies vervolgens de optie 'Bewaren als ...' (of 'Save Target As ...').

U kunt het bestand nu op uw eigen harde schijf opslaan en vervolgens veilig openen via SPSS, Excel of welk programma dan ook. Als u problemen blijft ondervinden bij het openen van bestanden, kunt u contact opnemen met igiturjournals@uu.nl.