akkoord / compromis

Verwarwoordenboek Vervolg (23)

Door Jan Renkema

In het Verwarwoordenboek worden zo’n 500 woordparen behandeld met vaak onduidelijke verschillen: afgunst-jaloezie, bloot-naakt, geliefd-populair, plaats-plek, enz. Talrijke lezers hebben woordparen aangedragen met het verzoek om ook die te behandelen. Vandaar deze wekelijkse rubriek.

Mocht u ook een ‘verwarpaar’ behandeld willen zien, plaats dan een reactie onder deze rubriek. Kijkt u dan wel even op de website om te zien of de woorden al zijn opgenomen.

akkoord / compromis

Er is een klein betekenisverschil. Lees verder

Geplaatst in column | Getagged , | Een reactie plaatsen

Uitvliegende lio’s

Door Erwin Mantingh, Vakdidacticus Nederlands (Departement TL&C/GST) UU

Voor universitaire leraren-in-opleiding Nederlands is er jaarlijks een oploop of meetup, om het in hipstertaal aan te duiden. Maandag 27 maart jongstleden vond de landelijke liodag voor docenten Nederlands in de dop plaats aan de Universiteit Utrecht. Bijna honderd lio’s namen deel aan de openingslezing en de workshops verzorgd door opleiders en gastsprekers uit den lande, en wisselden onderling lesmateriaal uit in een goedepraktijkenmarkt . Juist dit laatste onderdeel vonden veel lio’s die ik sprak ‘inspirerend’, enigszins tot hun eigen verrassing, zo leek het. Een beproefd en sterk concept, die liodag, maar als een van de organisatoren kan ik er natuurlijk niet onbevangen over oordelen. Het was bovendien een stralende lentedag, geen wolkje aan de lucht, zo’n dag waarop vogels nesten beginnen, waarop je moeiteloos wegwensdroomt.

Hoe houden lerarenopleidingen de band en uitwisseling met hun lio’s in stand als ze eenmaal zijn uitgevlogen? Niet of nauwelijks, als ik voor mijzelf en de Utrechtse lerarenopleiding spreek, terwijl het belang me voor alle betrokkenen overduidelijk lijkt. Lees verder

Geplaatst in column, Neerlandistiek voor de klas | Getagged , | Een reactie plaatsen

Knapen wat spreken Arawak

Door Marc van Oostendorp

Of er in Guyana nu nog sprekers zijn van de verre nazaat van het Nederlands, het Berbice-Nederlands, daarover hoorden we de laatste jaren tegenstrijdige berichten. De taal ontstond in de zestiende en de zeventiende eeuw op plantages in dat gebied, de Barbiesjes, waar slaven met hun slavendrijvers probeerden te praten en was dus een mengtaal van (vooral) Afrikaanse talen en Nederlands. In 2005 werd een documentaire gemaakt waarin je de laatste (of: één van de laatste) spreeksters kunt horen praten:

Onder taalkundigen is de taal in ieder geval nog volop in leven. Hoe kwam de taal bijvoorbeeld aan zijn woordvolgorde? Waarom zeiden sprekers bijvoorbeeld:

  • in ha musu kənap dang wat biça di Arwak?
    ze hebben veel knapen daar dat spreken de Arawak?

Lees verder

Geplaatst in column | Getagged , , | Een reactie plaatsen

Gedicht: Joost Baars – dode hond

dode hond’ staat in Binnenplaats, de nieuwe bundel van Joost Baars.

 

dode hond

ik loop op een eiland genaamd dode hond
en denk aan mijn broer

die op een snikhete dag
zijn auto op slot deed

en daarbij zijn hondje vergat.
dode hond heet zo omdat

er een hond ligt begraven. toen ik klein was
hoorde ik ooit het gejank Lees verder

Geplaatst in gedicht | Getagged , | Een reactie plaatsen

5 mei 2017: lezing Ton Verschaffel ‘Meertaligheid in woord en klank’, Antwerpen

Werkgroep 18e Eeuw-lezing 2017
Meertaligheid in woord en klank.
Mogelijkheden en uitdagingen van een (Zuid-)Nederlandse literatuurgeschiedenis.

Naar aanleiding van het verschijnen van De weg naar het binnenland. Geschiedenis van de Nederlandse literatuur, 1700-1800: de zuidelijke Nederlanden, organiseert de Werkgroep Achttiende Eeuw een avondlezing rondom een van de centrale kwesties die in de studie: de meertaligheid van de (literaire) cultuur in de zuidelijke Nederlanden.

Auteur Tom Verschaffel (KU Leuven) zal in een lezing zijn gedachten hierover uiteenzetten en vervolgens in debat gaan met experts die vanuit verschillende perspectieven hun licht werpen op de kwestie: neerlandicus Kornee van der Haven (UGent), sociolinguïst Gijsbert Rutten (Universiteit Leiden) en romanist Jan Herman (KU Leuven). Het debat wordt geleid door Lieke van Deinsen (Rijksmuseum) en Beatrijs Vanacker (KU Leuven). Lees verder

Geplaatst in evenementenagenda | Getagged , , | Een reactie plaatsen

Een leerboek dat denkt dat het geen leerboek is

Door Marc van Oostendorp

“Aangezien dit geen studieboek is”, schrijft de Britse taalkundige Ian Roberts in het nawoord van zijn boek The Wonders of Language. Or How To Make Noises and Influence People, “heb ik zo min mogelijk literatuurverwijzingen door mijn tekst gestrooid.”

Verder heeft hij het in dit boek af en toe over zijn poes. Maar dat zijn dan ook precies de enige aanwijzingen dat The Wonders of Language inderdaad geen leerboek is.

Roberts doet in zijn boek alles, alles waarvan ik zou zeggen dat je het niet doet in een boek voor een algemeen publiek. Om te beginnen is hij de hele tijd bezig met van alles uit te leggen. Het hoofdstuk over fonologie – dat ik er nu maar een beetje willekeurig uitkies – begint bijvoorbeeld aldus: Lees verder

Geplaatst in column, recensies | Getagged , , | Een reactie plaatsen

Gedicht: Gerrit Krol – Ontmoeting

Download het e-boek Vijf Russen, met alle door Hans Boland vertaalde gedichten van vorige week.

 

Ontmoeting

Opnieuw moesten wij, noodlot,
op een stille morgen in maart
elkaar zien staan, de straat
waar zij stond achterin, voor ik,
de handen langs de vensterbank,
voorbij het holle der portieken,
haar tegenging, ontving wat zij
tot het midden had bewaard:
een lachje zijdelings, o god
hoe dapper kunnen wij dan verder! Lees verder

Geplaatst in gedicht | Getagged , | Een reactie plaatsen

Wamen, waamde, gewaamd

Door Jan Bethlehem

Van Dale’s Groot woordenboek van de Nederlandse taal geeft sinds 1961 voor wamen: onovergankelijk werkwoord; waamde, heeft gewaamd, met de betekenis: de modder doen opwellen: de rivier, het tij waamt. Als nuance in de betekenis geeft het ’knoeien, morsen’. Sinds de editie van 1999 verschaft het enige etymologische informatie. In de laatste uitgave legt het verband met Latijn vomere [braken], Litouws vēmti [braken] en het Neder­landse wemelen. Ik heb zo mijn twijfels over de opgegeven etymologische verwant­schap en ’knoeien, morsen’ lijkt me meer dan een nuance in betekenis. Maakt allemaal niks uit, wamen bestaat niet.

Wamen duikt voor het eerst op in de woordenlijst van Nicolaes Witsen’s Aeloude en hedendaegsche scheeps-bouw en bestier van 1671, p. 493a: het ty waemt ’de stroom doet de modder of het zant van de gront boven komen’. Lees verder

Geplaatst in column | Getagged , , | 10 Reacties

Wisselspoor

Door Bas Jongenelen

Iemand die zich ‘monnhauser’ noemt heeft ruim een maand geleden een nieuwe versvorm bedacht: Wisselspoor. Een wisselspoor is een gedichtje van drie regels met rijmschema aaa. Het middelste rijmwoord is echter oogrijmend op regel 1 en klankrijmend op regel 3. Dit ‘wisselwoord’ is meestal van buitenlandse komaf. Een metrum is verplicht, maar de auteur is vrij zijn metrum te kiezen. Een voorbeeld:

Die betoverende schone
Aan de zijde van Stallone
Is de eega van zijn zoon

Lees verder

Geplaatst in letterkunde | Getagged , | 13 Reacties

Teleurstellingswetenschap

Door Marc van Oostendorp

Het is onzeker dat er behalve de mens ergens in het universum nog een wezen is dat teleurstelling kan ervaren. Het is vergeleken met bijvoorbeeld boosheid of vrolijkheid een ingewikkelde emotie. Je moet iets verwacht hebben en dan moet het gebeurd zijn en je gevoel over die gebeurtenis moet negatiever zijn dan van te voren.

Wie wil er geen teleurstellingen voorkomen? Het onderzoek waarop Florian Kunneman vorige week in Nijmegen promoveerde zou daar een bouwsteentje voor kunnen zijn. Hij heeft er zelfs een nieuw woord voor gemunt: anticipointment (anticipileurstelling), al snap ik niet zo goed waarom: kan teleurstelling bestaan zonder anticipatie?)

Kunnemans onderzoek is gericht op Twitter: kun je de computer laten voorspellen wanneer gebeurtenissen zullen plaatsvinden door Twitter te lezen? En kan zo’n computer de gevoelens meten die er op Twitter heersen? Lees verder

Geplaatst in column | Getagged , , , , , | Een reactie plaatsen