Addenda EWN: kwelen/kwedden/quethan

Door Michiel de Vaan

kwelen ww. lieflijk zingen
Mnl. qwedelenop een bepaalde wijs zingen (1477), quelen (1440-1460), Vnnl. quelen, kwelen zingen, opgewekt zingen(1561), daarnaast ook lieflijken vooral weemoedigof klaaglijk zingen. In de 16eeeuw in Vlaanderen ook quelen druk praten, babbelen.
Verwante vormen: Middelnederduits quedelen babbelen, zwetsen, Oudhoogduits quitilōnpruttelen, klagen, Mhd. quitteln tjilpen, Oudengels hearm-cwedolian kwaadspreken. Uit PGm. *kwedilōnbespreken, vaak spreken, een iteratief ww. afgeleid van PGm. *kweþan spreken. Van *kwedilōn werd nog Oudengels cwedol spraakzaamafgeleid.
Mnl. kwedden groeten
Onl. quedidon zij groetten(9001000; vertaling van Latijn benedicebant), Mnl. quedden aanspreken, groeten(1249). In de dertiende eeuw komt het ww. een drietal keer voor in oorkonden uit Oost-Vlaanderen, in de veertiende eeuw alleen nog in poëzie, en na 1400 verdwijnt kwedden uit het Nederlands.
Verwante vormen: OIJsl.  kveðja, OS queddian, Ohd. quetten, chwetten, chetten, OE cwiddian groeten, uit een PGm. ww. *kwadjan aanspreken, het regelmatig gevormde causatief bij PGm. *kweþan spreken.
Onl. quethan zeggen

Onl. quethan, pret. quath spreken (900-1000), harmquethandon voor de kwaadsprekers (9001000, Wachtendonckse Psalmen), enquethen beantwoorden(ca. 1100). In het Middelnederlands komt het ww. niet meer voor. Verwante vormen zijn Got. qiþan, OIJsl. kveða, OS quethan, Ohd. quedan, Mhd. queden, koden, OFri. quetha, quatha, OE cweðan zeggen, Vroegnieuwengels quoth zei, alle uit een PGm. sterk werkwoord *kweþan. Dat kan op een PIE wortel *gwet- teruggaan, en PGm. *kwadjan op een PIE causatief *gwot-éje-, maar deze wortel is zonder zekere aanknopingspunten in andere takken van het Indo-Europees.
Dit bericht is geplaatst in geen categorie met de tags , . Bookmark de permalink.