Aangenomen met revisies. Over peer review in de geesteswetenschappen

Door Marc van Oostendorp


Dat het systeem van peer review niet werkt, dat is mijn schuld. Ga maar na: ik moest deze week een artikel beoordelen voor een van de beste internationale tijdschriften op mijn vakgebied. Dat artikel was briljant: een baanbrekend nieuw idee, overtuigend uitgevoerd, heel duidelijk opgeschreven. Niets op aan te merken, behalve een typefout op pagina 15. Ik kan niet wachten tot het verschenen is, zodat ik het twintig jaar lang tijdens colleges kan gebruiken.

Wat doe je dan?
Het voelt niet goed om een review terug te sturen dat slechts drie regels telt, met het bovenstaande. Het lijkt net alsof je het niet écht serieus gelezen hebt. Een goede review moet altijd allerlei suggesties voor verbetering bevatten.

Pakket aanwijzingen

Dus is de verleiding groot dan maar wat te verzinnen. Paragraaf 3 moet vóór paragraaf 2 komen. Er moet toch echt nog een vergelijking worden uitgevoerd met theorie X. Waarom wordt er op pagina 18 niet naar mijn werk gerefereerd? De toon van een eerste rapport over een artikel kan best zonnig zijn, maar hoewel ‘accept without revisions’ best een optie is, geeft een beetje wetenschapper dat oordeel niet in de eerste ronde. Al ben je anoniem, je wil in ieder geval aan de redacteur laten zien dat je je best doet.

En ik ben niet de enige. Ik zie, voor mijn eigen artikelen of die van collega’s en studenten, eigenlijk nooit ‘accept without revisions’. Je krijgt vrijwel altijd een pakket aanwijzingen terug van anonymi over hoe je het artikel anders zou moeten organiseren en wat voor onderwerpen er eigenlijk allemaal nog meer in zouden moeten worden behandeld.

Stijl en structuur

Waarom zou je je van dat soort willekeurige meningen van naamloze postdocs iets moeten aantrekken? Omdat het peer review-systeem nu eenmaal zo werkt. Oorspronkelijk is het, in de natuurwetenschappen, bedoeld als een check: staat hier geen onzin in, zijn de berekeningen goed uitgevoerd en hoeveel draagt dit bij aan het vakgebied? Een niet-anonieme redactie zou vervolgens met de auteur in discussie kunnen gaan over de stijl en de structuur.

In de praktijk gaan reviewers, om maar aan een rapport van minstens twee pagina’s te komen, een beetje meeredigeren. Dat kost mateloos veel tijd – aan de reviewers, de redacties én de auteurs – terwijl ik weleens een bewijs zou willen zien hoeveel artikelen nu echt verbeteren doordat paragraaf 3 en pargraaf 2 eindeloos van plaats verwisselen.

Over Marc van Oostendorp

Marc van Oostendorp is onderzoeker aan het Meertens Instituut (KNAW). hoogleraar aan de Radboud Universiteit en hoofdredacteur van Neerlandistiek. Hij heeft een website, een YouTube-kanaal en een Twitter-account.
Dit bericht is geplaatst in geen categorie met de tags , . Bookmark de permalink.