Liederen en poëzie uit de Eerste Wereldoorlog

Door Bart FM Droog

Honderd jaar geleden brak de Eerste Wereldoorlog uit. Een oorlog waarin in vele talen gedichten werden geschreven die de emoties en ervaringen uit die tijd naar het nu overbrengen. Maar meer nog dan in gedichten komt de hel van 14-18 tot leven in liederen die destijds door soldaten aan het front gezongen werden.

Eén contemporaine opname van een zingende soldaat is bewaard gebleven:  korporaal Edward Dwyer VC die in 1915 verslag doet van zijn ervaringen aan het front en daarin deze door merg en been gaande liedfragmenten zingt (op 2′. 16 sec. in deze opname [MP3]):
We’re here because, we’re here because we’re because we’re here
We’re here because, we’re here because we’re because we’re here
We’d be far better of in our [onverstaanbaar].

Here we are, here we are, here we are again
How long? How long? How long-a-long-a-long. hello, helllo, hello-o-wo…
Edward Dwyer stierf op 20-jarige leeftijd in de loopgraven, september 1916.
Opnamen van zingende Nederlandse of Vlaamse soldaten zijn me niet bekend – wel veel liedteksten en gedichten. Een deel ervan is in bloemlezingen terug te vinden, zoals in: Het monster van de oorlog. Nederlandse liedjes en gedichten over de Eerste Wereldoorlog (samengesteld en ingeleid door Rob Kammelar, Jacques Sicking en Menno Wielinga, Nijgh & Van Ditmar, Amsterdam, 2004. 367 p) en
We werden honderd jaar ouder. Dichters over de Eerste Wereldoorlog (samenstelling Chris Spriet. Illustraties Wim Opbrouck. (Davidsfonds, Leuven, 2013. 356p). Dit laatste werk bevat ook veel anderstalige gedichten, zowel in de originele taal als in vertaling.
Onlangs verscheen ook een verminderde heruitgave van Het lijf in slijk geplant. Gedichten uit de Eerste Wereldoorlog (samenstelling en inleiding  Geert Buelens, Ambo/Manteau, Baarn/Antwerpen, 2008. Omvang 685p), onder de titel De 100 beste gedichten van de Eerste Wereldoorlog (samenstelling Geert Buelens. Met een inleiding van Tom Lanoye, Ambo, Amsterdam, januari 2014. 208p). In deze verminderde staan naast enkele Nederlandstalige werken voornamelijk andertalig werk in vertaling.
Een van de indringendste contemporaine Nederlandstalige Eerste Wereldoorlogbundels is Albert Verweys Het zwaardjaar (W. Versluys, Amsterdam, 1916, 127p), gratis te downloaden bij de DBNL (klik op de titel).

Maar er bestaat ook W.O.-poëzie uit de 21ste eeuw. Te vinden in Waarom Why Pourquoi Warum. Stilstaan in woord en beeld bij de”Groote Oorlog“. Samenstelling Johan Noppen. Fotografie Berten Steenwegen. ([vzw Poëzie Aarschot], [Aarschot], 2014. 112p). Met verse verzen bij foto’s van oorlogsmonumenten en -begraafplaatsen, van o.a. Andy Fierens, Eva Gerlach, Delphine Lecompte, Jean Pierre Rawie, Koen Stassijns, Vrouwkje Tuinman, Michaël Vandebril e.v.a., waaronder uw berichtgever.  
Dit bericht is geplaatst in cultuur, letterkunde met de tags , , , , , , . Bookmark de permalink.