Het meest droog

Ik heb het misschien al honderden of duizenden keren gelezen, maar maandag viel mijn oog er ineens op: een zinsnede in het korte weerbericht van de Volkskrant:

– In het zuiden is het meest droog.

Wat een raar gebruik van het woord meest, dacht ik ineens, zo als bijwoord. Ik schreef erover op Twitter en Rutger Kiezebrink van de Taaladviesdienst meldde onmiddellijk dat het in Van Dale staat, met als betekenisomschrijving ‘meestal’ en als voorbeeld:

huizen, meest van één verdieping

We waren het er ook al snel over eens dat de betekenis die Van Dale geeft niet juist is; meest betekent niet ‘meestal’ maar ‘overwegend’. Er zit bijvoorbeeld een subtiel verschil tussen de volgende twee zinnen:

– Zij is meest vrolijk, maar vandaag niet.
Zij is meest vrolijk van karakter, maar heeft ook haar donkere kanten.

De tweede zin klinkt mij veel beter in de oren, dan de eerste, en dat komt denk ik doordat je in de eerste zin zoiets als ‘meestal’ verwacht en in de tweede ‘overwegend’.

Maar mogelijk nog interessanter is de informatie die er over zo’n woord opduikt in een discussie en die nooit in een woordenboek is opgenomen: er is iets met dat woord meest op deze manier. Het is een beetje plechtig, probeerde iemand; nee, het is archaïsch zei iemand anders, en uiteindelijk maakten we ervan: het is weerberichttaal. Prompt kwamen er andere voorbeelden naar boven van dit soort taal. Veelal bijvoorbeeld, en, in verkeersmeldingen:

– De files worden allengs korter.

Het gaat je duizelen als je erbij stilstaat. Niet alleen kent iedere Nederlandstalige dit soort woorden (en kennelijk nog beter dan Van Dale) die hij zelf vermoedelijk nauwelijks ooit gebruikt, maar ze zijn ook nog eens heel nauwkeurig geassocieerd met een bepaalde situatie. We kunnen dus weer een kleine verbetering bij Van Dale noteren:

meest […] II (bw.) […] 2 [in weerberichten] overwegend in het zuiden is het meest droog.

Over Marc van Oostendorp

Marc van Oostendorp is onderzoeker aan het Meertens Instituut (KNAW). hoogleraar aan de Radboud Universiteit en hoofdredacteur van Neerlandistiek. Hij heeft een website, een YouTube-kanaal en een Twitter-account.
Dit bericht is geplaatst in geen categorie met de tags . Bookmark de permalink.

3 reacties op Het meest droog

  1. Guy schreef:

    Haha. "Allengs" en "meest" hoor je niet in de Vlaamse weerberichten. Maar onze weermannen en -vrouwen, door de compacte spreektijd een beetje twitteraars avant la lettre, gebruiken wel eens uitdrukkingen die perfect te begrijpen zijn, maar misschien toch niet echt taalkundig correct. Zo worden wolken in het binnenland "binnenlandse wolken" en als je geluk hebt, zijn er ook "mooie opklaringen". Bestaan er andere?

  2. Ton van der Wouden schreef:

    Zo heb je ook de typische receptenconstructie "imperatief AL tegenwoordig deelwoord" (voeg al roerend de room toe) waar Frank Jansen aandacht voor gevraagd heeft.

Reacties zijn gesloten.