De methode Moszkowicz

Liever rechtop sterven dan op je knieën leven van Abraham Moszkowicz is verrassend genoeg voor alles een boek over taal. Doorlopend is de advocaat bezig precies uit te pluizen wat anderen zeggen. Meestal gaat het daarbij om de vraag of iets niet krenkend is, voor de advocaat zelf of voor zijn clienten. Toen de rechter tegen Geert Wilders zei dat het ‘erop leek’ dat hij nu ook weer vermeed in discussie te gaan, nam hij door die woordkeus de zojuist door hem geciteerde kritiek van tegenstanders over. De woordkeus in een kop in NRC Handelsblad van enkele jaren geleden, toen Moszkowicz tijdelijk in veiligheid werd gebracht door justitie (de krant kopte slaat op de vlucht, wat volgens Moszkowicz suggereerde dat hij laf was). Bijna op iedere bladzijde is de schrijver wel bezig om zo precies te analyseren wat de ander zegt en wat hij daarmee bedoeld kan hebben.
De ‘methode Moskowicz’ bestaat dan ook volgens Abraham Moszkowicz vooral uit taal:

wij zien de wet als een verzameling woorden, zinnen, alinea’s, waarin elk leesteken, elke letter en elke lettergreep een betekenis en functie heeft die wij dienen te doorgronden, zoals je de betekenis en functie van de afzonderlijke noten, maar ook de melodische frases en de lijnen in een fuga van Bach dient te doorgronden om hem werkelijk te horen. De fuga’s van Bach zouden niet zo majestueus zijn, zo precies zijn, zouden niet zo kloppen als hij hier en daar, in een moment van vermoeidheid of onverschilligheid, zomaar even een nootje had neergepend. In zijn werk staat elke noot op zijn plaats. Zo moet in ons werk ook elk woord op zijn plaats staan.

De vergelijking ontspoort op een bepaald moment: in het begin lijkt het net alsof de schrijver van de wet vergeleken wordt met Bach, maar aan het eind is het toch ‘ons werk’ waarin ieder woord op zijn plaats moet staan en bij mijn weten heeft de familie Moszkowicz nog nooit een wet geschreven.
Het is een beetje vreemd dat een tekst die gaat over het belang van precisie zelf niet helemaal klopt. Toch wil ik ook wel zo’n leven: het hele leven een grote fuga van Bach waarin je doorlopend moet proberen ieder nootje op de juiste plaats te krijgen. Alleen voor de liefde kan hij de woorden niet vinden:

Had ik de pen van Leon [de Winter], had ik de pen van Philip Roth, dan zou ik dagen en hoofdstukken kunnen doorschrijven. Maar ik ken mijn beperkingen.

Hier valt natuurlijk allereerst de eigenaardige samentrekking ‘dagen en hoofdstukken doorschrijven’ op. Maar het laat ook zien waar de vergelijking met Bach mank gaat: de fuga’s drukken in de eerste plaats allerlei gevoelens uit, terwijl de methode Moszkowicz vooral geschikt zijn om gekrenkte trots uit te drukken.

Over Marc van Oostendorp

Marc van Oostendorp is onderzoeker aan het Meertens Instituut (KNAW). hoogleraar aan de Radboud Universiteit en hoofdredacteur van Neerlandistiek. Hij heeft een website, een YouTube-kanaal en een Twitter-account.
Dit bericht is geplaatst in geen categorie met de tags . Bookmark de permalink.

2 reacties op De methode Moszkowicz

  1. Anoniem schreef:

    Heer Mark, pardon Marc, van Ostendorf, pardon Oostendorp,
    Hoe serieus moet ik een boekbespreking nemen wanneer men de achternaam van de betrokkene alsmaar niet correct spelt? De bij de bespreking geplaatste foto niet leidt tot alsnog correctie?
    De achternaam van Mr Abraham en zijn familie is niet Moskowicz maar 'Moszkowicz'.

    -Guus R-

  2. Ik accepteer iedere combinatie van {d, e, n, o, p, r, s, t} als een geldige spelling van mijn achternaam!
    En overigens is dit natuurlijk geen 'boekbespreking', waarom denkt u dat dit zo is.

Reacties zijn gesloten.