Col: Gevrouwte

Wat een mooie verzameling: Menno Wigman verzamelt mooie woorden en schrijft ze op in een schrift. Dat vertelde de dichter gisteren bij Kunststof.

Wigman kwam met zijn interviewer (Jellie Brouwer) over zijn woordencollectie te spreken toen hij een gedicht had voorgelezen dat de nieuwe bundel zijn titel gaf en dat zo begint (hier staat het helemaal):

Man, eenentwintigste eeuw, kaal, gezet
en met een onvervreemdbaar recht op seks
(‘Mijn naam is Legioen, wij zijn met velen’),
jaagt door de late nacht over de weg
en wil zijn lichaam met gevrouwte delen.

Het ging natuurlijk over gevrouwte. Wigman en Brouwer hadden allebei het gevoel dat het een nieuw woord was dat denigrerend klonk, al konden ze niet goed uitleggen waarom; en dat er andere woorden waren die volgens hetzelfde stramien gemaakt waren, al konden ze er niet zo goed opkomen.

Om met dat laatste te beginnen: er is een hele serie woorden met dat omvoegsel ge-…-te: geboefte, gesternte, gedierte, gevogelte, gebladerte. Het eerste woord is negatief, maar dat is boef al, dus dat heeft niet per se met het omvoegsel te maken; de andere woorden lijken me niet speciaal negatief.

Op het internet komt gevrouwte wel een aantal keer voor en inderdaad lijkt dat meestal denigrerend (en ook in dezelfde sfeer als het gedicht van Wigman). Het is geloof ik altijd grappig bedoeld:

– Ik ga naar de goede stad Beidaihe Nandaihe voor een paar dagen strand, bier en Russisch gevrouwte.
– Echte mannen zijn soms onderdanig, want je moet het gevrouwte toch wel tevreden houden :Y.
– Het mooie van hier even gaan staan tweeten is de klakkende hakken van het gevrouwte.
– Zanger Greg Dulli bulkt van het charisma en is een van de weinige frontmannen van wie ik het kan hebben dat het gevrouwte hem knap vindt.

Waar komt dat denigrerende vandaan? Hoe is het mogelijk dat een woord dat je niet kent meteen een gevoelswaarde heeft?

De betekenis van alle woorden met ge…te is, zoals dat heet, collectief; en dat op een bijzondere manier: gebladerte is niet alleen maar een hoeveelheid losliggende bladeren: ze horen duidelijk bij elkaar, je ziet ze als één ding. Zoiets geldt ook zeker voor gebeente, geraamte, gesternte en al die andere woorden. Ook geboefte bestaat niet echt uit individuen.

En precies daar gaat het dus mis met gevrouwte: wie het daarover heeft, ziet niet de individuele dame op de manier waarop Wigman in zijn gedicht de individuele dikke kale veertiger ziet. Hij ziet een grote samenhangende berg vrouwenvlees.

Goed gelukt woord in een goed gelukte bundel.

Over Marc van Oostendorp

Marc van Oostendorp is onderzoeker aan het Meertens Instituut (KNAW). hoogleraar aan de Radboud Universiteit en hoofdredacteur van Neerlandistiek. Hij heeft een website, een YouTube-kanaal en een Twitter-account.
Dit bericht is geplaatst in geen categorie. Bookmark de permalink.

3 reacties op Col: Gevrouwte

  1. Meneer D schreef:

    Valt gevrouwte dan in de categorie gewraakte woorden?

  2. Anoniem schreef:

    Heb dit stukje opgevangen bij het naar huis rijden. Was wat mij betreft het woord van de dag. 'Gevrouwte' geweldig!
    Abdelaziz

  3. Joop Kiefte schreef:

    Hetzelfde als wat ik in het Portugees tegenkwam: "mulherada"

Reacties zijn gesloten.