’t Dialectenbureau (en ik), afl. 9

door Jan Stroop

Mevrouw Daan was er al vroeg (1957) bij om een bandrecorder aan te schaffen om er dialecten mee op te nemen. De toenmalige directeur Meertens voelde er niet veel voor: nieuwlichterij. Maar Daan zette door en die recorder kwam er. Behalve voor dialectopnames voor de collectie van ’t bureau gebruikte ze hem ook voor de enquêtes voor de Reeks Nederlandse Dialectatlassen (de RND).  Binnen dat project was Daan de provincie Noord-Holland toebedeeld.

Lees verder

Geplaatst in column, geen categorie | Getagged , , , | Een reactie plaatsen

Ieder gedicht een klacht over de onmacht van de taal

Door Marc van Oostendorp

Als willekeurig wie in 1933 een gedicht had geschreven dat eindigde op de regels ‘O jeugd! O tijd van smarten! / Van vreugd en wilde harten!’, dan waren we dat gedicht inmiddels wel vergeten, vooral als het ook nog eens begonnen was met de regels ‘Waar heb ik toch de kracht gehaald / die zo mijn ziele heeft gestaald’.

Maar het was niet willekeurig wie die deze regels schreef. Het was de beroemde romancier Willem Elsschot.

De Antwerpse uitgever Polis is nu het werk van Elsschot opnieuw aan het uitgeven, en het probleem wat te doen met het dichtwerk van Elsschot – het is niet veel, en critici voelen zich er ongemakkelijk bij, hoewel het één zeer bekend gedicht heeft opgeleverd (Het huwelijk) en nog een handjevol citeerbare regels (‘Jongen, met je wankel hoofd’, ‘Dient het wijf dat moeder heet’, ‘Lamme smeerlap, met je baard, / dor van geest maar dicht behaard’).

De redacteuren Koen Rymenants en Carl de Strycker hebben hier een briljante oplossing voor gevonden. Lees verder

Geplaatst in column | Getagged , , | Een reactie plaatsen

Een schoone historie van Palmerijn van Olijve : Hoofdstuk 137

Een seer schoone ende ghenoechelicke
historie vanden aldervroomsten ende vermaertsten ridder

Palmerijn van Olijve

sone van den coninck van Macedonien, ende van de schoone Griane,
dochter van Remicius, keyser van Constantinopelen,
de welcke vele wonderlicke avontueren in haren leven ghehadt hebben,
seer ghenoechelick ende playsant om lesen.

Uitzonderlijk vrij en eigenzinnig uit het Frans vertaald, soms versimpeld, dan weer herschreven, hier en daar erotisch gekruid en af en toe voorzien van een persoonlijke noot door een klassiek geschoolde Amsterdammer [?],
in de oudste bewaard gebleven druk van Jan Janszen, Arnhem 1613,
vrijwel zeker een herdruk van Jan Janszoon de Oudere, Arnhem 1602.

Hoofdstuk 137 van de in totaal 139 hoofdstukken.

Verantwoording (met naschriften)

Wie is wie in Palmerijn van Olijve?

Alle tot nog toe gepubliceerde hoofdstukken in één grotendeels herzien en verbeterd pdf-bestand: Palmerijn-feuilleton cumulatief van inmiddels 1255 pagina’s A4

Ook on-line leesbaar en downloadbaar als e-book (epub)

Geplaatst in edities, letterkunde | Getagged , | Een reactie plaatsen

De Alphaman vat samen: De uitvreter

Japi heeft maar één hobby: nietsnutten. Hoe verloopt het hem in het leven?”

(Bekijk deze video op YouTube.)

Geplaatst in video | Getagged , | Één reactie

Gedicht: E.J. Potgieter – Het Papegaaien-deuntje

“In het Papegaayen-deuntjen is de papegaai het hatelijk symbool is van alle slaperige conformisten in zijn eigen tijd.”

Het Papegaaien-deuntje

Wat leide ik toch een leven,
Het prinsjen van de buurt!
Mijn stok is bruin gewreven,
Mijn kooi is glad geschuurd,
En ik kan klontjens krijgen
Voor ’t praten en voor ’t zwijgen.
Ai! Lorretjen;
Kaporretjen,
Kapoe, kapoe, kapoe,
Houd mij je bekjen toe!
Lees verder

Geplaatst in gedicht | Getagged , | Een reactie plaatsen

Zijn knecht staat te lachen

Door Aart G. Broek

Kinder- en jeugdkoor tijdens repetitie o.l.v. Enid Hollander – foto Aart G. Broek

Na de gewelddadige revolte van mei ’69 op Curaçao dienden niet alleen de gouverneur, de premier en de hoofdcommissaris een zo donker mogelijke huidkleur te hebben, maar ook Sinterklaas. Op het eilandelijke Peter Stuyvesant College (PSC) – een school voor havo/VWO – kleurde Sinterklaas en verbleekten de Zwarte Pieten uit protest tegen onderdrukking en racisme van het moederland: Nederland. Eigenlijk diende het feest voorgoed van het eiland verbannen te worden.

Na enkele jaren was op het PSC Sinterklaas weer wit. De Zwarte Pieten werden weer flink zwart geschminkt met een moeilijk verwijderbaar smeersel, óók al waren de knechten zelf reeds meer of minder donker gekleurd. Op alle andere scholen was het niet anders. Was er niets veranderd? Ja wel, op korte termijn minder radicaal handelen en op de lange duur ingrijpender ontwikkelingen. Lees verder

Geplaatst in column, cultuur | Getagged , , , , | Een reactie plaatsen

Slowquiz: wat weten we nog van die neerlandici?

Gegroet, vrienden van de verscheiden neerlandici! Het is nog maar kort geleden dat Jaap de Rooij overleed, en nu al gedenken wij zijn geboortedag. Er moeten vast nog mensen zijn met herinneringen aan deze markante persoonlijkheid. En wat te denken van het feit dat het deze week precies 125 jaar geleden is dat Victor van Vriesland geboren is? En weet u nog wie Jacoba van Lessen was? En zo ja: wordt het niet eens tijd dat u daar ook anderen van op de hoogte brengt? Dit is allemaal geen kennis die je voor eeuwig voor jezelf kunt houden. Dus doe mee aan de slowquiz en voeg uw herinneringen en gedachten toe in het reactiegedeelte!

 

zondag 22-10 Geen neerlandici geboren of gestorven
maandag 23-10-1887 geboortedag Leonardus Michels
dinsdag 24-10-1821 geboortedag Jan Beckering Vinckers
woensdag 25-10-1895 sterfdag Henri Moltzer
25-10-1931 geboortedag Jaap de Rooij
25-10-1936 geboortedag Willem Wilmink
donderdag 26-10-1920 geboortedag August Keersmaekers
26-10-2003 sterfdag Boudewijn Damsteegt
vrijdag 27-10-1892 geboortedag Victor van Vriesland
27-10-1981 sterfdag Martha Muusses
27-10-1991 sterfdag Hendricus van der Lubbe
zaterdag 28-10-1897 geboortedag  Jacoba van Lessen
28-10-1963 sterfdag Maximilianus van Moerdijk
28-10-1985 sterfdag Piet Meertens
Geplaatst in quiz | Getagged | 2 Reacties

Dronken Nederlands leren?

Deze week werd bekend dat mensen iets beter zijn in het spreken van vreemde talen als ze net iets gedronken hebben. Wat heb je aan zo’n bevinding? Mijn zondagochtendminicollege:

(Bekijk deze video op YouTube.)

Geplaatst in vlog | Getagged , , | 3 Reacties

In memoriam Jan Wolkers (1925-2007) {1}

Door Peter van Zonneveld

Kasteel Oud-Poelgeest. Tekening van Jan Wolkers (1944).

Gisterenavond vond de presentatie plaats van ‘Het litteken van de dood’, de biografie die Onno Blom over Jan Wolkers schreef. Eergisteren was het precies tien jaar geleden, dat de schrijver en beeldend kunstenaar overleed, een week voor zijn 82e verjaardag. Dat was ook de dag waarop Onno Blom op zijn boek promoveerde aan de Leidse universiteit. De promotie-agenda voor die dag was al gevuld. Dankzij het ongebruikelijke tijdstip (17.30 uur) kon de plechtigheid alsnog plaatsvinden.

Vele vrienden en bekenden waren naar Leiden gekomen om Onno Blom in het geheel gevulde Groot Auditorium zijn dissertatie te horen verdedigen. Dat deed hij met verve, want Onno snoer je niet zo gauw de mond.

Mijn waardering voor Wolkers gaat terug tot het begin van de jaren zestig, toen zijn boeken nog zeer omstreden waren. Ik werd gefascineerd door Kort Amerikaans, dat gesitueerd was in een wereld die ik maar al te goed kende. Als veertienjarige fietste ik door de stad om de plekken te bezoeken die in het boek van belang waren. Het speelde zich af in de Tweede Wereldoorlog, die voor Wolkers van cruciale betekenis is geweest. Lees verder

Geplaatst in column, overleden | Getagged , , , | Één reactie

Gedicht: Joost van den Vondel – Rei der joffers uit Noah (‘Waar bleef de zwaan?’)

• De rei-zang over de zwaan uit Vondels toneelstuk Noah verwoordt het lichtzinnige antwoord van de mensheid op de dreiging van de zondvloed: “De Joffers heffen een lied aan over de levenswandel van de zwaan, die onbekommerd op de vloed nestelt. Zwemmend brengt zij haar jongen groot en zelfs ‘Stervende zingt ze een vrolijk lied/ in ’t suikerriet’. De zwaan leeft dus niet alleen blij maar sterft ook zo: ‘Zij tart de nijdige dood uit lust/ met kwinkeleren, en triomferen,/ en sterft gerust.” Volgens sommigen behoort deze ‘zwanenzang’ tot het allermooiste wat Vondel geschreven heeft.
De volledige tekst van Noah leest u hier. Een zeer volledige samenvatting hier.

Waar bleef de zwaan?
Zou het al zinken en vergaan,
Waar bleef de zwaan?
Waar bleef de zwaan,
De zwaan, dat vrolijke waterdier,
Nooit zat van kussen?
Geen waatren blussen
Haar minnevier*.

’t Lust haar te nestlen op de vloed,
Zij kweekt de gloed,
Zij kweekt de gloed
Met hare vrolijke wederga,
En kipt* hare eiers,
en acht geen schreiers,
Noch vreest geen scha. Lees verder

Geplaatst in geen categorie | Getagged , | 3 Reacties