Een schoone historie van Palmerijn van Olijve : Hoofdstuk 120

Een seer schoone ende ghenoechelicke
historie vanden aldervroomsten ende vermaertsten ridder

Palmerijn van Olijve

sone van den coninck van Macedonien, ende van de schoone Griane,
dochter van Remicius, keyser van Constantinopelen,
de welcke vele wonderlicke avontueren in haren leven ghehadt hebben,
seer ghenoechelick ende playsant om lesen.

Uitzonderlijk vrij en eigenzinnig uit het Frans vertaald, soms versimpeld, dan weer herschreven, hier en daar erotisch gekruid en af en toe voorzien van een persoonlijke noot door een klassiek geschoolde Amsterdammer [?],
in de oudste bewaard gebleven druk van Jan Janszen, Arnhem 1613,
vrijwel zeker een herdruk van Jan Janszoon de Oudere, Arnhem 1602.

Hoofdstuk 120 van de in totaal 139 hoofdstukken.

Verantwoording (met naschriften)

Wie is wie in Palmerijn van Olijve?

Alle tot nog toe gepubliceerde hoofdstukken in één grotendeels herzien en verbeterd pdf-bestand: Palmerijn-feuilleton cumulatief van inmiddels 1034 pagina’s A4

Ook on-line leesbaar en downloadbaar als e-book (epub)

Geplaatst in edities, letterkunde | Getagged , | Een reactie plaatsen

Gedicht: Hubert Korneliszoon Poot – Lokzang van de sirenen

Lokzang van de sirenen

Wie in zijn jeugd
Den wellust wil vernielen,
Ontbeert de vreugd,
En voert een dom gemoed.
Wat is de deugd?
Een tirannin der zielen,
Die nooit verheugt,
Maar zinnen kwelt en bloed.
Koom hier bij ons aan dezen waterkant.
De weelde woont op dit gelukkig strand.
Koom hier, wij zullen liefde plegen.
Een jonge zin
Moet zich bewegen
Tot de zoete min.

Hubert Korneliszoon Poot (1689-1733)

 

Geplaatst in gedicht | Getagged , | Een reactie plaatsen

“Die duvel die hout die keersse!”

Door Willem Kuiper

Wie jarig is, tracteert. Niet dat ik (binnenkort) jarig ben. Ik ben nog lang niet jarig. Maar begin deze maand nam ik mij voor om de lezers van Neerlandistiek.nl bij gelegenheid van mijn volgende verjaardag als cadeau een editie aan te bieden van de prozaversie van de Roman van Heinric en Margriete van Limborch. En daar werk ik nu aan. Als u een geoefende lezer van Middelnederlandse teksten bent dan kunt u de versroman het beste lezen in de editie van Robertus Meesters, Amsterdam-Antwerpen 1951. Daarvoor moet u wel naar de boekenkast. De CD-ROM Middelnederlands bevat de editie bezorgd door L.P.C. van den Bergh, Leiden 1846-1847. Dat is de editie van een ouder Brabants handschrift dat samen met de Roman van Walewein het convoluut UB Leiden Letterk. 195 vormt. Deze editie staat ook in de DBNL, en het handschrift kunt u on-line bekijken. Ga daarvoor naar de website Digital Special Collections van de Universiteit Leiden. Selecteer ‘Manuscripts’ en vul in LTK 195, en dan komt u hier. Klik op nr. 2 LTK 195 en u bent in de ‘viewer’. De roman begint op fol. 1. De jongere maar uitvoeriger en zeker niet slechtere Ripuarische versredactie, die Meesters editeerde, wordt bewaard in de KB Albert I te Brussel (signatuur ms. 18231) en is evenals het handschrift zelf nog niet gedigitaliseerd.

In de Franse letterkunde vinden wij flink wat teksten die aan het einde van de Middeleeuwen ontrijmd en omgewerkt zijn tot prozaroman. Deze literaire metamorfose onderging ook de Roman van Heinric en Margriete van Limborch. In 1516 drukte Willem Vorsterman in Antwerpen – dezelfde die een paar jaar later Galien Rethore drukte – deze prozaredactie als een luxe en met houtsneden verlucht boek. Een aantal houtsneden komt mij bekend voor, maar sommige – maar daarvoor moet u / ik eigenlijk Ina Kok raadplegen – lijken speciaal voor deze roman vervaardigd te zijn: Lees verder

Geplaatst in column, letterkunde | Getagged , | Een reactie plaatsen

Slowquiz: Wat weten we nog van die neerlandici?

Gegroet, vrienden van de verscheiden neerlandici! Welkom bij de tweede aflevering van onze nu al succesvolle nieuwe slowquiz, waarin het niet gaat om het snelste of het beste antwoord, maar om de bevrediging die een weldoordacht of snedig verhaal ons allen oplevert. U krijgt het hele lijstje van neerlandici die we de komende week gedenken. Als u een verhaal hebt over een van hen, voegt u het bij de reacties toe. Het mag ook een persoonlijke herinnering zijn aan de confrontatie met zijn of haar werk, als het maar aardig is om te lezen.

Op deze manier richten we het komende jaar een op gedenksteen in verhalen op voor al onze verscheiden neerlandici. Leest u vooral ook de vorige aflevering met spannende verhalen over Van Ginneken, Enno Endt en Jozef Vercoulli (wiens naam niet als ‘Verkoeje’ wordt uitgesproken).

En u kunt natuurlijk ook nog altijd omissies in onze lijst signaleren, die inmiddels is bijgewerkt tot toch al 225 verscheiden neerlandici.

Dit zijn de neerlandici die wij de komende week gedenken:

Wat weet u nog van hen?

Geplaatst in quiz | 2 Reacties

əhhh…

Door Marc van Oostendorp

In mijn zondagochtendminicollege leg ik, met het Woordenboek der Nederlandsche Taal op de achtergrond, uit wat mijn favoriete klinker is – de ə – en waarom!

(Bekijk deze video op YouTube.)

Geplaatst in column, video, vlog | Getagged | Een reactie plaatsen

Gedicht: Jan Janszoon Starter – Als u ’t geluk toelacht

Als u ’t geluk toelacht,
En gij niet hoeft te klagen,
Dan word gij hoog geacht
Van Vrienden, en van Magen*,
Maar zo dat* rad eens wendt,
En d’Hemel u verliende*
Het alderminst ellend’,
Adieu dan hulp van Vrienden.

Z’aanzien u met de nek,
En omgekeerde* ogen,
Wie heeft met uw gebrek*
Dan enig mededogen?
Niemand, elk vriend is vreemd*,
Zo haast* men maar wordt ziende*,
Dat rouw uw vreugd beneemt,
Adieu dan hulp van Vrienden.
Lees verder

Geplaatst in gedicht | Getagged , | Een reactie plaatsen

In laaie liefdevlammen gaan ons harten tot U

Een geschiedenis van het Nederlands in 196 sonnetten (120)
Het Nederlandse sonnet bestaat 452 jaar. Hoe is het de taal in die tijd vergaan?

Door Marc van Oostendorp

Het Nederlandse sonnet en de Nederlandse standaardtaal zijn ongeveer even oud: ze kwamen beide zo’n 450 jaar geleden tot ons, in de late 16e eeuw. Ze hebben zich daarom hand in hand ontwikkeld – dat is het idee achter deze reeks.

Ik weet niet wanneer het eerste sonnet in dialect verschenen is. Lange tijd waren sonnetten er te deftig voor, en het dialect te volks. Negentiende-eeuwse dichters als Guido Gezelle die dialect gebruiken in hun werk hebben een te romantische inborst om zich al te veel te laten insnoeren door het keurslijf van de veertien regels. Sonnetten zijn cultuur, dialecten zijn woeste natuur, dat past niet bij elkaar.

Maar als Prosper van Langendonck een sonnet ‘Voor Guido Gezelle’ schrijft, kruidt hij het met West-Vlaams:

Zwaar peinzend hoofd, met eeuwigheid omtogen,
doorgroefd van voren, door de idee geleid,
diep over al dat werelds wee gebogen,
dat, staag opwellend, in Uw boezem schreit;

schoon hoofd, wars van versiering, los van logen,
wijd-stralend brandpunt van al-menselijkheid,
waarop, nu ’t aardse leven is vervlogen,
een glans van eeuwig leven ligt gespreid:

in laaie liefdevlammen gaan ons harten
tot U, die al hun liefd’ hebt voorgevoeld,
en duizendvoud doorvoeld hun fijnste smarten,

met gal gelaafd, door ’t waanwijs volkje omjoeld,
waarop Gij nederschouwt met zielvolle ogen,
groots van vergiffenis en mededogen…

Lees verder

Geplaatst in column | Getagged , , , | 4 Reacties

Gedicht: Willem Kloos – Sonnet en scheldsonnet

Vandaag verschijnen bij Vantilt de heruitgave van Willem Kloos’ vermaarde bundel Verzen, met daarin ook de beruchte scheldsonnetten, én de biografie Willem Kloos [1859-1938] van Peter Janzen en Frans Oerlemans (waarin onder meer wordt geopperd dat Kloos een borderliner was).

Zooals daar ginds, aan stille blauwe lucht,
Zilveren-zacht, de half-ontloken maan
Bloeit als een vreemde bloesem zonder vrucht,
Wier bleeke bladen aan de kim vergaan,–
Zóó zag ik eens, in wonder-zoet genucht,
Uw half-verhulde beelt’nis voor mij staan,–
Dán, met een zachten glimlach en een zucht,
Voor mijn verwonderde oogen ónder-gaan.
Lees verder

Geplaatst in gedicht | Getagged , , | Een reactie plaatsen

François van Hoogstraten, van mystiek naar humanisme

Door Ton Harmsen

Van mystiek naar humanisme – hoe groot is die stap? In ieder geval klein genoeg om door één auteur genomen te worden. François van Hoogstraten (1632-1696) is (behalve als lid van een familie van boekhandelaars, kunstschilders en literatoren) vooral bekend omdat hij in 1676 de Lof der Zotheid in het Nederlands vertaalde, en een jaar daarna Erasmus’ Handboexken van den christelijken ridder en de Utopia van Erasmus’ vriend Thomas More. Maar deze humanist is begonnen als vertaler en bewerker van mystieke werken. In 1659 werd hij (naar eigen zeggen) gegrepen door het Libro de la vanidad del mundo (1562) van Diego de Estella, dat hij vertaalde als De versmading der wereltsche ydelheden (door hemzelf uitgegeven in 1659). Deze mystieke, katholieke literatuur fascineerde hem lange tijd. In 1668 inspireerde het leven voor God hem tot een bijzondere embleembundel onder de titel Het voorhof der ziele, waarin hij Estella herhaaldelijk citeert. Lees verder

Geplaatst in letterkunde, oproep | Getagged , , | Een reactie plaatsen

12 mei 2017: Studiemiddag Azië en het Nederlands

Themamiddag georganiseerd door de Commissie voor taal- en letterkunde van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde:

Azië en het Nederlands
Vrijdag 12 mei 2017, 13.30-18.00 uur
Plaats: Universiteitsbibliotheek Leiden, Vossiuszaal (Zuidhal, 2e verdieping)

Europa is al eeuwenlang gefascineerd door Azië. Vanaf de zestiende eeuw is geprobeerd om delen van deze regio onder westerse invloedssfeer te brengen en te exploiteren, met wisselend succes. Ondertussen blijkt Azië niet alleen een rijk verleden te hebben maar ook een veelbelovende toekomst. Na de Tweede Wereldoorlog en de dekolonisatie zijn landen uit dit werelddeel politiek en economisch sterk in opkomst. China investeert tegenwoordig op grote schaal in Westerse bedrijven en infrastructuur. In toenemende mate volgen studenten uit Azië een academische opleiding in Europa. Voor de Universiteit Leiden is ‘Asian Modernities and Traditions’ een van de onderzoeksprofielen waarop stevig ingezet wordt. En dit jaar opent Universitaire Bibliotheken Leiden haar Asian Library, reden voor de universiteit en andere lokale erfgoedpartners om 2017 uit te roepen tot Leiden Asia Year. Lees verder

Geplaatst in evenementenagenda | Getagged , , | Een reactie plaatsen